مطالب بیشتر
به گزارش خبرگزاری رویترز، داراییهای نظامی آمریکا، از جمله یک گروه ضربت ناو هواپیمابر، در روزهای آینده وارد خاورمیانه میشوند و همزمان رییسجمهوری آمریکا لحن خود علیه جمهوری اسلامی را ملایمتر کرده و ابهامها درباره مسیر بعدی سیاست واشینگتن افزایش یافته است.
رویترز پنجشنبه دوم بهمن ماه به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد ناوهای جنگی ایالات متحده، از جمله ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن»، چند ناوشکن و شماری جنگنده، هفته گذشته حرکت خود را از منطقه آسیا–اقیانوس آرام آغاز کردند.
این جابهجایی همزمان با افزایش تنشها میان تهران و واشینگتن پس از سرکوب گسترده اعتراضها در ایران در هفتههای اخیر صورت گرفت.
به گفته یکی از این مقامها، استقرار سامانههای پدافند هوایی اضافی در خاورمیانه نیز در دستور بررسی قرار دارد. کارشناسان نظامی میگویند آمریکا در مقاطع تشدید تنشهای منطقهای معمولا سطح حضور نظامی خود را افزایش میدهد و این اقدام لزوما به معنای آمادگی برای حمله نیست و میتواند ماهیتی دفاعی داشته باشد.
با این حال، رویترز یادآوری میکند که ارتش آمریکا تابستان گذشته، پیش از حملههای هوایی ماه ژوئن به برنامه هستهای جمهوری اسلامی، آرایش نظامی گستردهای در منطقه ایجاد کرده بود. حملههایی که مقامهای آمریکایی بعدتر از پنهان نگه داشتن نیت خود برای انجام آنها سخن گفتند.
ترامپ پیشتر بارها به دلیل کشتار معترضان در ایران، تهران را به مداخله نظامی تهدید کرده بود، اما با فروکش کردن اعتراضها در هفته گذشته، لحن او درباره ایران ملایمتر شده است.
او در روزهای اخیر تمرکز خود را به موضوعهای ژئوپلیتیکی دیگر، از جمله تلاش برای پیگیری مساله گرینلند، معطوف کرده است.
ترامپ چهارشنبه یکم بهمن، در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، با دفاع از حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی، این اقدام را عامل جلوگیری از تشدید بحران در خاورمیانه دانست و گفت جمهوری اسلامی دیگر «قلدر خاورمیانه» نیست.
او تاکید کرد اگر واشینگتن از اقدام نظامی خودداری میکرد، ایران ظرف دو ماه به سلاح هستهای دست پیدا میکرد و افزود پیش از اعزام بمبافکنهای بی۲ به ایران، «صلحی در خاورمیانه وجود نداشت».
رییسجمهوری آمریکا پیشتر نیز ۱۷ آذر، در سخنرانیای به مناسبت جشن شکرگزاری گفته بود: «ما قدرتمندترین ارتش جهان را داریم و شما این را در حمله به جمهوری اسلامی با آن بمبافکنهای زیبای بی۲ دیدید.»
او مدعی شد توان هستهای و هرگونه ظرفیت بالقوه هستهای تهران «کاملا نابود شد» و همه بمبهای شلیکشده آمریکا «دقیقا به هدف خورد».
ترامپ در همان سخنان، با اشاره به کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، و ابوبکر البغدادی، رهبر داعش، گفته بود این اقدامات موازنه قدرت در منطقه را تغییر داده است.
سلیمانی بامداد جمعه ۱۳ دی ۱۳۹۸ در حمله پهپاد آمریکایی به فرودگاه بغداد کشته شد. حملهای که در آن ابومهدی المهندس، از فرماندهان حشد شعبی عراق، به همراه ۱۰ نفر دیگر نیز جان باختند.
رویترز همچنین گزارش داد ترامپ در مراسم آغاز به کار «هیات صلح» غزه در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس نیز اعلام کرد جمهوری اسلامی خواهان مذاکره با واشینگتن است. او پنجشنبه دوم بهمن گفت: «ایران میخواهد مذاکره کند و مذاکره خواهیم کرد.»
او در همین روز در سخنانی دیگر گفت «ایالات متحده تحولات ایران را از نزدیک زیر نظر دارد» و اعمال تعرفه ۲۵ درصدی علیه هر طرفی که با ایران معامله کند به زودی تاثیر خود را نشان خواهد داد.
ترامپ همچنین از حرکت یک آرایش نظامی گسترده به سمت ایران خبر داد و گفت «یک ناوگان بزرگ نظامی در حال حرکت به سمت ایران است.»
او افزود: «ایالات متحده در صورت ادامه اعدامها ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده بود و پس از این هشدار تهران اجرای اعدامها را متوقف کرد.»
در روزهای اخیر رییسجمهوری آمریکا بارها از لغو بیش از ۸۰۰ اعدام «برنامهریزی شده» توسط مقامات جمهوری اسلامی سخن گفته اما جزییاتی در مورد هویت این افراد اعلام نکرده است. مقامات رسمی جمهوری اسلامی، از جمله مقامهای قضایی حکومت این موضوع را «بیاساس» توصیف کردهاند.
رییسجمهوری آمریکا با تمجید از عملکرد خود در عرصه بینالمللی، حمله به تاسیسات اتمی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه را «موفقیتآمیز» خواند و گفت این عملیات توان هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.
او بار دیگر تاکید کرد از زمان بازگشت به کاخ سفید، موفق به پایان دادن به هشت جنگ در نقاط مختلف جهان شده است.
ترامپ همچنین با اشاره به عملیات ایالات متحده علیه داعش در سوریه گفت «بسیاری از اتفاقات خوب در حال رخ دادن است» و تهدیدها علیه اروپا، آمریکا و خاورمیانه «واقعا در حال فروکش کردن» هستند.
رییسجمهوری آمریکا روز چهارشنبه گفته بود امیدوار است اقدام نظامی بیشتری از سوی واشینگتن در ایران لازم نباشد، اما هشدار داد اگر تهران برنامه هستهای خود را از سر بگیرد، ایالات متحده واکنش نشان خواهد داد.
او در گفتوگویی با شبکه سیانبیسی در داووس گفته بود: «آنها نمیتوانند به سمت هستهای بروند»، و با اشاره به حملههای گسترده هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ افزود: «اگر این کار را بکنند، دوباره اتفاق خواهد افتاد.»
به نوشته رویترز، اکنون دستکم هفت ماه از آخرین باری میگذرد که آژانس بینالمللی انرژی اتمی ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را راستیآزمایی کرده است، در حالی که طبق دستورالعملهای خود آژانس، این بررسی باید بهصورت ماهانه انجام شود.
جمهوری اسلامی ایران موظف است گزارشی درباره سرنوشت سایتهای هدف قرارگرفته و مواد هستهای موجود در آنها، از جمله حدود ۴۴۰ کیلو و ۹۰۰ گرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد، به آژانس ارائه دهد، میزانی که در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای کفایت میکند.
در همین حال، به نوشته رویترز، مشخص نیست اعتراضها در ایران بار دیگر اوج خواهد گرفت یا نه. این اعتراضها در ۷ دی ماه با تجمعهای محدود در بازار بزرگ تهران در واکنش به مشکلات اقتصادی آغاز شد و بهسرعت به سراسر کشور گسترش یافت.
یک مقام ایرانی به رویترز گفت که شمار تاییدشده جانباختگان تا روز یکشنبه بیش از پنج هزار نفر بوده است. این در حالی است که سازمانهای حقوقبشری و برخی از رسانهها از جمله ایراناینترنشنال براساس اطلاعات دریافتی از منابع مطلع میزان کشتهشدگان خیزش انقلابی اخیر را بیش از ۱۲ هزار نفر اعلام کردهاند.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران نیز اوایل هفته جاری گفت برآوردها نشان میدهد شمار غیرنظامیانی که در جریان سرکوب اعتراضات جان خود را از دست دادهاند، دستکم پنج هزار نفر است. او با استناد به گزارشهای دریافتی از پزشکان داخل ایران افزود این رقم میتواند «حداقل ۲۰ هزار نفر» باشد.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که ترامپ ۲۷ دی، علی خامنهای را «مردی بیمار» توصیف کرد و گفت «وقت آن رسیده است که بهدنبال رهبری جدید در ایران باشیم».
همزمان، رسانهها در روزهای اخیر از تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه و احتمال انجام یک عملیات گسترده خبر دادهاند، موضوعی که به نوشته رویترز، همچنان فضای عدم قطعیت درباره گام بعدی واشینگتن در قبال جمهوری اسلامی را حفظ کرده است.
