همزمان با ششمین روز اعتراضات مردمی در ایران، پیام دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حمایت از معترضان، واکنش مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی را برانگیخت و آنها بار دیگر لفاظیهای تهدیدآمیز علیه ایالات متحده و اسرائیل را در دستور کار قرار دادند.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، جمعه ۱۲ دی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ترامپ بداند دخالت آمریکا در این مساله داخلی برابر است با بههمریختگی کل منطقه و هدم منافع آمریکا. مردم آمریکا بدانند ماجراجویی را ترامپ شروع کرد. مراقب سربازان خود باشند.»
او با تکرار مواضع پیشین مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای گذشته، معترضان را به ارتباط با کشورهای خارجی متهم کرد و افزود: «با موضعگیری مقامات اسرائیلی و ترامپ، پشت صحنه ماجرا روشن شد.»
لاریجانی همچنین کوشید تجمعات گسترده ضد حکومتی در نقاط مختلف ایران را به اعتراض بازاریان علیه مشکلات اقتصادی تقلیل دهد: «ما مواضع کسبه معترض را از عوامل تخریبگر جدا میدانیم.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز بدون اشاره به ادامه کشتار معترضان، بر لزوم «گفتوگو و تعامل» در کشور برای «حل مشکلات» تاکید کرد و گفت: «ایرانیان اجازه هیچگونه مداخله خارجی را نخواهند داد.»
ترامپ ساعاتی پیش با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
او تاکید کرد ایالات متحده در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
تهدید شمخانی به «پاسخ پشیمانکننده»
علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی و عضو شورای دفاع، در واکنش به پیام ترامپ در ایکس نوشت «امنیت ملی» برای حکومت ایران «خط قرمز» به شمار میآید.
او تهدید کرد: «هر دست مداخلهگری که با بهانهجویی به امنیت ایران نزدیک شود، پیش از رسیدن با پاسخ پشیمانکننده قطع خواهد شد.»
پرویز سروری، نایبرییس شورای شهر تهران و عضو پیشین سپاه پاسداران، نیز در واکنش به پیام ترامپ اعلام کرد جمهوری اسلامی ممکن است «اقدامات پیشدستانه» را در دستور کار قرار دهد.
او گفت: «ما نمیتوانیم دائما در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" باقی بمانیم و صرفا به دشمن بگوییم که اگر تو بزنی، ما میزنیم. این کاملا اشتباه است؛ چرا که فضای امنیت و ثبات را به دشمن میدهیم و برای خودمان بیثباتی ایجاد میکنیم.»
او افزود: «ما باید اعلام کنیم در صورت ادامه این روند، هر سناریویی از سوی جمهوری اسلامی محتمل است... جامعه اسرائیلی باید بداند که ممکن است ما بزنیم.»
با وجود گذشت شش روز از شروع موج جدید اعتراضات در ایران، علی خامنهای تاکنون هیچ موضعگیری یا واکنش علنی نداشته است.
جمهوری اسلامی در دهههای گذشته همواره اعتراضات مردمی را با سرکوب گسترده و خشونتآمیز پاسخ داده است.
به گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، در دور جدید اعتراضات سراسری در ایران تاکنون هشت نفر از معترضان کشته شدهاند.
از این تعداد، ایراناینترنشنال توانسته هویت چهار نفر شامل میرحسام خدایاریفرد از کوهدشت، داریوش انصاری بختیاروند از فولادشهر، خداداد شیروانی منفرد از مرودشت و شایان اسدالهی از ازنا را تایید کند.
بر اساس گزارش نهادهای مستقل مانند سازمان حقوق بشر ایران، در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی» نیز ۵۵۱ معترض، از جمله ۶۸ کودک، کشته شدند.
واکنش خبرگزاریهای سپاه پاسداران
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت پیام ترامپ در راستای «حمایت عوامل خارجی از اغتشاشات» در ایران صادر شده است.
مقامها و رسانههای حکومتی در سالهای گذشته از لفظ «اغتشاش» و «آشوب» برای اشاره به اعتراضات مردمی علیه جمهوری اسلامی استفاده کردهاند.
فارس در ادامه با استناد به گفتههای «برخی ناظران» افزود: «پیام ترامپ اثبات میکند یک سر آشوبهای اخیر در ایران، مستقیما در واشنگتن است و اغتشاشگران اکنون نمیتوانند پنهان کنند که پیادهنظام دشمنان ایران هستند.»
تسنیم، دیگر خبرگزاری وابسته به سپاه، نیز رییسجمهوری آمریکا را به «دخالت در امور داخلی ایران» و حمایت از «اغتشاشات» متهم کرد.
دولت استرالیا پیشتر با ارسال بیانیهای به ایراناینترنشنال، خشونت جمهوری اسلامی علیه معترضان را محکوم و تاکید کرد همچنان بهطور قاطع از حقوق بشر مردم ایران حمایت میکند.
ترامپ جمعه ۱۲ دی و همزمان با ششمین روز اعتراضات سراسری در ایران، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت کشتن خشونتآمیز معترضان «رویه همیشگی» حکومت ایران است و واشینگتن در چنین شرایطی واکنش نشان خواهد داد.
او تاکید کرد ایالات متحده در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
به گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، در دور جدید اعتراضات سراسری در ایران تاکنون هشت نفر از معترضان کشته شدهاند.
از این تعداد، ایراناینترنشنال توانسته هویت چهار نفر شامل میرحسام خدایاریفرد از کوهدشت، داریوش انصاری بختیاروند از فولادشهر، خداداد شیروانی منفرد از مرودشت و شایان اسدالهی از ازنا را تایید کند.
دولت استرالیا نیز با ارسال بیانیهای به ایراناینترنشنال، خشونت جمهوری اسلامی علیه معترضان را محکوم و تاکید کرد همچنان بهطور قاطع از حقوق بشر مردم ایران حمایت میکند.
موضع مقامهای آمریکایی در قبال اعتراضات ایران
یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا پنجشنبه به ایراناینترنشنال گفت اعتراضات سراسری اخیر بیانگر خشم «قابل درک» مردم از عملکرد حکومت جمهوری اسلامی است.
او تاکید کرد واشینگتن به سیاست «فشار حداکثری» علیه حکومت ایران ادامه خواهد داد.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه، نیز پنجشنبه در شبکه ایکس نوشت: «مردم ایران در حال قیام هستند و روزهای رهبر جمهوری اسلامی به شماره افتاده است.»
مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، نیز در مصاحبه با فاکسنیوز درباره اعتراضات گفت: «مدت بسیار طولانی است که شاهد اعتراضها در ایران بودهایم.اما اینبار شرایط گستردهتر و تا حدی متفاوت به نظر میرسد، زیرا فشار اقتصادی که دولت ترامپ بر ایران وارد کرده، بسیار شدید بوده است.»
ترامپ هشتم دی همزمان با دومین روز اعتراضات، در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پاسخ به پرسشی درباره حمایت از سرنگونی حکومت ایران گفت حاضر نیست درباره «براندازی حکومت» صحبت کند.
او در عین حال وضعیت داخلی ایران را «بحرانی» توصیف کرد و افزود: «اقتصادشان از هم پاشیده است و مردم راضی نیستند.»
ترامپ افزود حکومت ایران اعتراضهای مردمی را با خشونت سرکوب میکند: «هر بار تجمعی شکل میگیرد، تیراندازی میکنند و مردم را میکشند.»
اعتراضات سراسری در ایران هفتم دی و پس از افزایش شدید قیمت دلار و طلا از بازار تهران آغاز شد و بهتدریج به شهرهای مختلف کشور کشیده شد.
بر اساس این گزارش، مرکز صادرات وزارت دفاع جمهوری اسلامی، موسوم به مایندکس (Mindex)، اعلام کرده آماده مذاکره برای فروش تجهیزات نظامی به دولتهای خارجی با امکان دریافت بهای قراردادها بهصورت ارز دیجیتال است.
فایننشالتایمز پس از بررسی اسناد تبلیغاتی و شرایط پرداخت اعلامشده از سوی جمهوری اسلامی افزود مایندکس همچنین گزینههایی مانند تهاتر کالا و پرداخت با ریال ایران را نیز پیشنهاد داده است.
این پیشنهاد که طی یک سال گذشته مطرح شده، یکی از نخستین موارد شناختهشده است که در آن یک دولت بهطور علنی آمادگی خود را برای دریافت ارز دیجیتال در ازای صادرات تسلیحات راهبردی اعلام میکند.
از سلاح سبک تا کروز ضد کشتی
به گزارش فایننشالتایمز، مایندکس که مسئولیت فروش تسلیحات جمهوری اسلامی در خارج از ایران را بر عهده دارد، از رابطه تجاری خود با ۳۵ کشور خبر داده است.
این نهاد در فهرست محصولات خود، موشک بالستیک «عماد»، پهپادهای «شاهد»، ناوچههای کلاس «سلیمانی» و سامانههای پدافند هوایی کوتاهبرد را معرفی کرده است.
وبسایت مایندکس که به چند زبان در دسترس است، همچنین سلاحهای سبک، راکتها و موشکهای کروز ضدکشتی را فهرست کرده؛ تسلیحاتی که به گفته دولتهای غربی و گزارشهای سازمان ملل، برخی از آنها از سوی گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در خاورمیانه مورد استفاده قرار گرفتهاند.
در این وبسایت تصویری از پهپاد «شاهد ۱۳۶» دیده میشود که روی بال آن نشانههایی با الفبای روسی درج شده است.
مایندکس و تحریمهای بینالمللی
فایننشالتایمز اصالت این وبسایت را از طریق نسخههای آرشیوی و دادههای ثبت دامنه آن تایید کرد و نوشت زیرساخت فنی سایت روی یک سرویس ابری داخل ایران میزبانی میشود که تحت تحریم وزارت خزانهداری آمریکا قرار دارد و واشینگتن آن را با نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی مرتبط میداند.
بر اساس این گزارش، مایندکس از خریداران میخواهد درباره نحوه استفاده از تسلیحات «در زمان جنگ با کشور دیگر» با این مرکز به توافق برسند، هرچند تاکید کرده این شروط «قابل مذاکره» است.
این مرکز همچنین یک پورتال آنلاین و ربات گفتوگوی مجازی برای راهنمایی مشتریان احتمالی راهاندازی کرده و در بخش پرسشهای متداول به نگرانیها درباره تحریمها پاسخ داده است.
در این بخش آمده است: «با توجه به سیاستهای کلی جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها، مشکلی در اجرای قرارداد وجود ندارد و محصول خریداریشده در سریعترین زمان ممکن به مقصد خواهد رسید.»
تلاش تهران برای دور زدن تحریمها از طریق ارز دیجیتال
به گفته فایننشال تایمز، هرچند قیمت تسلیحات بهصورت عمومی اعلام نشده، اما امکان پرداخت در کشور مقصد و بازدید حضوری از تجهیزات در ایران، مشروط به تایید نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی است.
وزارت امور خارجه آمریکا ۹ دی در بیانیهای با اشاره به گسترش دامنه برنامه پهپادهای نظامی جمهوری اسلامی هشدار داد اقدام حکومت ایران در ارسال مداوم سلاحهای متعارف به ونزوئلا تهدیدی برای منافع ایالات متحده در منطقه است.
خبر استفاده جمهوری اسلامی از ارزهای دیجیتال در تجارت تسلیحاتی در شرایطی منتشر میشود که کشورهای تحت تحریمهای آمریکا و اروپا بهطور فزایندهای به کانالهای مالی جایگزین برای تداوم تجارت کالاهای حساس روی آوردهاند.
پیشتر آمریکا برخی نهادهای روسیه را بهدلیل استفاده از ارز دیجیتال برای دور زدن تحریمها هدف قرار داده است.
مقامهای ایالات متحده همچنین تهران را به استفاده از داراییهای دیجیتال برای فروش نفت و جابهجایی صدها میلیون دلار خارج از نظام بانکی جهانی متهم کردهاند.
تام توگندهات، نماینده کنونی پارلمان بریتانیا، وزیر سابق امنیت این کشور و افسر پیشین ارتش بریتانیا در جنگهای عراق و افغانستان، پنجشنبه ۱۱ دی ماه در مقالهای تحلیلی، اعتراضات اخیر در ایران را نشانه ورود جمهوری اسلامی به مرحلهای «تعیینکننده و پرخطر» توصیف کرده است.
به باور او، بریتانیا نه میتواند و نه باید سرنوشت این روند را تعیین کند، اما آنچه در ایران رخ میدهد، بهطور مستقیم امنیت، اقتصاد و نظم بینالمللی را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
توگندهات تاکید میکند که جمهوری اسلامی صرفا یک حکومت اقتدارگرا با سیاستهایی نامطلوب برای غرب نیست، بلکه نظامی است که بقای خود را بر سرکوب داخلی و تهاجم خارجی بنا کرده و عامدانه بریتانیا و شهروندان بریتانیایی را هدف قرار داده است.
او به برنامهریزی برای ترور و حمله در خاک بریتانیا، تعقیب روزنامهنگاران و مخالفان، سازماندهی خشونت علیه نیروهای بریتانیایی در خاورمیانه و تلاش برای کشتن دیپلماتهای بریتانیایی اشاره میکند و مینویسد نقش ایران در بیثباتسازی منطقهای از افغانستان تا لبنان، موجهای پناهجویی را به راه انداخته که به اروپا و بریتانیا رسیده و فشار فزایندهای بر خدمات عمومی، همبستگی اجتماعی و اعتماد سیاسی وارد کرده است.
در بخش دیگری از این مقاله، پیامدهای اقتصادی و امنیتی سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی بررسی شده است. توگندهات مینویسد تسلیحات ایرانی در اختیار حوثیها به مختل شدن کشتیرانی تجاری در دریای سرخ انجامیده و افزایش هزینههای حملونقل، حق بیمه و قیمتها را برای مصرفکنندگان اروپایی و بریتانیایی به دنبال داشته است.
او همچنین به گسترش توان نظامی حزبالله و شراکت نظامی تهران با مسکو اشاره میکند؛ شراکتی که با تامین پهپادها، موشکها و قطعات، به تداوم جنگ روسیه در اوکراین کمک کرده و هزینه غذا و سوخت را در سراسر اروپا افزایش داده است، در حالی که چین با دور زدن تحریمها از نفت ارزان ایران بهره میبرد و صنعت اروپا بهای بیشتری میپردازد.
توگندهات در ادامه مقاله خود مینویسد پیامدهای تغییر معنادار یا ادامه زوال ایران، جهانی و فوری خواهد بود. به گفته او، یک ایران متفاوت میتواند بازارهای انرژی را یکشبه دگرگون کند.
بازگشت بیش از شش میلیون بشکه نفت در روز، به کاهش قیمتها، فروکش کردن تورم در اروپا و آمریکای شمالی و وارد آمدن فشار مالی شدید بر دولتهای نفتی، بهویژه روسیه، منجر خواهد شد.
او تاکید میکند کاهش ریسک انرژی که از سال ۲۰۲۲ اقتصادها را مختل کرده، پیامدهای مستقیمی بر هزینههای تولید، قبوض خانوارها و بودجههای دولتی خواهد داشت.
به نوشته توگندهات، در چنین سناریویی چین دسترسی خود به نفت تخفیفدار ایران را که از طریق دور زدن تحریمها به دست آورده، از دست خواهد داد؛ موضوعی که نفوذ پکن در خلیج فارس را تضعیف کرده و هزینهها را برای پالایشگاهها و تولیدکنندگان در سراسر آسیا افزایش میدهد.
او میافزاید این تغییر، فاصله هزینهای میان آسیا و اروپا را کاهش داده و چین را وادار میکند وابستگی خود به مسکو و آسیای مرکزی را برای تامین انرژی عمیقتر کند.
در همین حال، روسیه چیزی فراتر از پهپادهای ارزان را از دست خواهد داد؛ مشارکت نظامی و سیاسیاش با تهران فرو میپاشد، همکاری در سوریه و قفقاز پایان مییابد و نفوذ مسکو در خاورمیانه بدون ایران بهعنوان متحدی راهبردی، بهطور چشمگیری کاهش پیدا میکند.
توگندهات در بخش پایانی این تحلیل مینویسد در صورت تضعیف یا فروپاشی ساختار کنونی جمهوری اسلامی، شبهنظامیان تحت حمایت ایران متلاشی خواهند شد، قدرت حزبالله کاهش مییابد و تداوم حملات حوثیها به کشتیرانی بهمراتب دشوارتر خواهد شد.
به گفته او، با کاهش هزینههای بیمه و متعادل شدن قیمتهای حملونقل جهانی، عراق نیز با تضعیف سلطه شبهنظامیان فضای بیشتری برای حکمرانی به دست خواهد آورد و جریانهای انرژی بیشتری از خلیج فارس آزاد میشود؛ تحولی که مزیتی مضاعف برای کشورهای واردکننده انرژی در سراسر جهان خواهد بود.
در جمعبندی، توگندهات تاکید میکند که آینده ایران را تنها مردم ایران تعیین خواهند کرد، اما آنچه در این کشور رخ میدهد، محدود به مرزهایش نخواهد ماند.
به باور او، ایران بار دیگر به حرکت درآمده، زیرا این نظام از درون در حال پوسیدن است؛ روندی که میتواند به نوزایی یا فاجعه منجر شود، اما در هر صورت، اهمیتی تعیینکننده برای ایران، بریتانیا و جهان دارد؛ لحظهای که به گفته او، تاریخ از زبان مردم در خیابانها سخن میگوید و جهان باید به آن گوش کند.
