یک دیپلمات پیشین روس به اتهام «انتقال اطلاعات» به آمریکا به ۱۲ سال زندان محکوم شد
دادگاهی در مسکو آرسنی کونووالوف، دیپلمات پیشین روسیه، را به اتهام «فروش اسرار» به سرویسهای اطلاعاتی ایالات متحده در جریان ماموریتش در آمریکا، به ۱۲ سال حبس در یک اردوگاه کیفری با حداکثر سطح امنیتی محکوم کرد.
سرویس امنیت فدرال روسیه (افاسبی) که نهاد جایگزین کا.گ.ب دوران شوروی به شمار میرود، جمعه پنجم دی با انتشار بیانیهای اعلام کرد کونووالوف، متولد ۱۹۸۷، به جرم «خیانت» محکوم شده است.
در بیانیه افاسبی آمده است: «مشخص شد که آ.اس. کونووالوف، کارمند وزارت امور خارجه فدراسیون روسیه، در جریان یک ماموریت بلندمدت خارجی در ایالات متحده، اطلاعات محرمانه را در ازای دریافت پول به سرویسهای اطلاعاتی آمریکا منتقل کرده است.»
کونووالوف در مارس ۲۰۲۴از سوی افاسبی، که مسئولیت ضدجاسوسی روسیه را بر عهده دارد، بازداشت شد.
خبرگزاری تاس ویدیویی منتشر کرد که در آن کونووالوف با ظاهری شوکهشده در حالی که با یک ون در حال انتقال بود، بازداشت و به او گفته میشود که مظنون به خیانت است.
افاسبی اعلام نکرد که کونووالوف چه نوع اطلاعاتی را به آمریکا منتقل کرده یا متهم به همکاری با کدام نهاد آمریکایی بوده است.
هنوز نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده نیز به این خبر واکنشی نشان ندادهاند
روزنامه کومرسانت روسیه نوشت که کونووالوف به عنوان دبیر دوم کنسولگری روسیه در هیوستون خدمت کرده بود.
بر اساس گزارش این روزنامه، او از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ در ایالات متحده کار میکرد.
در سالهای اخیر، این اولین بار نیست که روسیه افرادی را به اتهام جاسوسی برای آمریکا بازداشت و محاکمه کرده است.
سال گذشته و برای اولین بار پس از جنگ سرد، یک خبرنگار آمریکایی به اتهام جاسوسی در روسیه محاکمه شد.
ایوان گرشکویچ، خبرنگار آمریکایی روزنامه وال استریت ژورنال در روسیه، فروردین ۱۴۰۲ در یک رستوران هنگام غذا خوردن دستگیر شد.
تیر ماه ۱۴۰۲ کارشناسان سازمان ملل متحد بازداشت گرشکویچ در روسیه را حمله به خبرنگاری آزاد توصیف کرده و خواهان آزادی فوری او شدند.
همزمان در سالهای اخیر، جاسوسی روسیه از آمریکا به ویژه در بخشهای فناوری شدت گرفته است.
آبان امسال، آلیا روزا، مامور سابق روس که در عملیاتهای موسوم به «جاسوسی جنسی» آموزش دیده بود، فاش کرد که عوامل روس و چینی با استفاده از روابط عاشقانه ساختگی و فریبهای احساسی در تلاشاند اسرار تجاری شرکتهای فناوری آمریکا را به دست آورند.
روزا که پس از فرار از روسیه در سال ۲۰۲۰ به آمریکا مهاجرت کرد، اشاره کرد: «ما آموزش دیده بودیم هدف را شناسایی، اعتمادش را جلب و از احساساتش سوءاستفاده کنیم.»
به گفته او، پس از جلب اعتماد، مامور قربانی را تحت فشار قرار میدهد تا اطلاعات حساس را فاش کند.
دادگاهی در مالزی نجیب رزاق، نخستوزیر پیشین این کشور را در بزرگترین محاکمه مرتبط با رسوایی مالی صندوق دولتی وانامدیبی به ۱۵ سال زندان دیگر و پرداخت ۲.۸ میلیارد دلار جریمه محکوم کرد؛ حکمی که میتواند پیامدهای سیاسی قابل توجهی برای دولت فعلی کوالالامپور به همراه داشته باشد.
خبرگزاری رویترز جمعه پنج دی نوشت بر اساس حکم دادگاه، این مجازاتها پس از پایان دوره محکومیت فعلی رزاق که در سال ۲۰۲۸ به پایان میرسد، اجرا خواهد شد و احکام بهصورت همزمان اعمال میشود.
قاضی پرونده اعلام کرد که مجموع مبالغ دریافتی رزاق از منابع مرتبط با صندوق وانامدیبی «سرسامآور» بوده و شواهد موجود نشان میدهد او در راس فرایند تصمیمگیری این صندوق قرار داشته است.
دادگاه همچنین دستور داده بیش از دو میلیارد رینگیت از داراییهای او بازپسگیری شود و هشدار داد در صورت عدم پرداخت جریمه یا استرداد اموال، مدت حبس افزایش خواهد یافت.
رسوایی وانامدیبی که از آن بهعنوان بزرگترین فساد مالی تاریخ مالزی یاد میشود، مربوط به صندوق دولتی وان مالزیا دولاپمنت است که رزاق در سال ۲۰۰۹ و در نخستین دوره نخستوزیری خود در تاسیس آن نقش داشت.
مقامهای مالزی و آمریکا گفتند دستکم ۴.۵ میلیارد دلار از این صندوق اختلاس شده و بیش از یک میلیارد دلار آن به حسابهایی مرتبط با رزاق منتقل شده است.
قاضی دادگاه، ادعای رزاق مبنی بر قربانی بودن در یک «توطئه سیاسی» را رد کرد و گفت باور اینکه نخستوزیری وقت بدون اطلاع از این مبالغ بوده، «فراتر از تصور منطقی» است.
او همچنین به ارتباط نزدیک رزاق با جو لو، سرمایهدار فراری و متهم اصلی این پرونده، اشاره کرد و گفت شواهد نشان میدهد لو بهعنوان واسطه و نماینده غیررسمی نخستوزیر وقت عمل میکرده است.
رزاق که اکنون ۷۲ سال دارد، پیشتر در سال ۲۰۲۲ در پروندهای دیگر مرتبط با وانامدیبی به زندان محکوم شده بود.
او سال گذشته در اظهاراتی، سوءمدیریت در این پرونده را پذیرفت اما گفت از سوی مدیران صندوق و لو فریب خورده است؛ ادعایی که دادگاه آن را رد کرد.
این حکم تازه در شرایطی صادر شده که دولت ائتلافی انور ابراهیم، نخستوزیر فعلی مالزی، با چالشهای سیاسی داخلی روبهرو است.
حزب امنو که رزاق سالها رهبری آن را بر عهده داشت، بخشی از ائتلاف حاکم به شمار میرود و برخی تحلیلگران بر این باورند این حکم میتواند تنشها درون دولت را تشدید کند.
پرونده وانامدیبی طی بیش از یک دهه گذشته، علاوه بر مالزی، در کشورهای دیگری از جمله آمریکا، سوئیس و سنگاپور نیز پیگیری شده و به مصادره داراییهای لوکس متعدد از جمله املاک، آثار هنری و یک ابرقایق منجر شده است.
مقامات قضایی مالزی اعلام کردهاند این حکم نه «پیروزی سیاسی» بلکه انجام وظیفه در قبال قانون و پاسخگویی در برابر یکی از بزرگترین فسادهای مالی تاریخ کشور است.
سال ۲۰۲۵ هر روزش تیتر تازهای ساخت. سالی که جنگ، تحولات سیاسی، بحران آب و موج بیسابقه اعدامها در یک قاب فشرده کنار هم آمدند. از همان آغاز سال نشانهها روشن بود: نزدیکی بیشتر تهران به مسکو، تشدید سیاستهای واشینگتن و رسیدن خاورمیانه به یکی از بزرگترین رویاروییهای دهههای اخیر.
تنها چند ماه بعد، جنگ ۱۲روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، حمله مستقیم آمریکا به خاک ایران و بازگشت تحریمهای سازمان ملل، این سال را به نقطه عطفی در تاریخ معاصر کشور تبدیل کرد.
در داخل، حکومت با موجی از اعتراضات خاموش، بحرانهای زیستمحیطی و رکوردشکنی در اعدامها روبهرو شد؛ در بیرون، سقوط اسد، فشار بر حزبالله و تغییر آرایش قدرت در منطقه، جایگاه جمهوری اسلامی را بیش از هر زمان دیگری زیر سوال برد. حزبالله پس از جنگ، تولید پهپادهای داخلی را افزایش داد تا وابستگی خود به تهران را کاهش دهد؛ اقدامی که نشانهای از «بازآرایی تدریجی محور مقاومت» تلقی میشود.
این گزارش روایتی از سال ۲۰۲۵ است؛ سالی که شاید سالها بعد همچنان درباره آن بحث شود: سالی که ایران در آن، هم در میدان جنگ و هم در عرصه سیاست و جامعه، با شدیدترین تکانههای خود روبهرو شد.
ژانویه ۲۰۲۵
۱ ژانویه: تشدید نبردها در جنگ سودان
«نیروی مشترک دارفور» اعلام کرد حمله گسترده نیروهای واکنش سریع (RSF) به شمال دارفور در منطقه الملیحه را دفع کرده و حدود ۴۶۰ نفر از نیروهای این گروه را کشته است. به این ترتیب، جنگ داخلی سودان، که از ۲۰۲۳ آغاز شده بود، در ۲۰۲۵ وارد مرحلهای خونینتر شده و به یکی از بزرگترین بحرانهای انسانی جهان تبدیل شده است.
۱۷ ژانویه: امضای «پیمان مشارکت جامع استراتژیک» ایران و روسیه جمهوری اسلامی و روسیه در مسکو یک پیمان مشارکت جامع استراتژیک امضا کردند که جایگزین و ارتقایافته معاهده ۲۰ ساله ۲۰۰۱ شد. این توافقنامه همکاریهای بلندمدت در حوزههای انرژی، بانکی، نظامی و امنیتی را پوشش میدهد.
۲۰ ژانویه: آغاز دور دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ و تاسیس اداره کارآمدسازی دولت دونالد ترامپ سوگند دور دوم ریاستجمهوری خود را در واشینگتن ادا کرد و بهسرعت دستور اجرایی تاسیس «اداره کارآمدسازی دولت» (DOGE) را امضا کرد؛ نهادی که مامور کاهش مخارج دولت فدرال و بازنگری در کمکهای خارجی شد.
قوانین مهاجرتی آمریکا و اخراج پناهجویان
بلافاصله پس از مراسم تحلیف در ۲۰ ژانویه دولت آمریکا با مجموعهای از فرمانها و تغییرات اجرایی، اجرای سختگیرانهتر قوانین مهاجرتی و بازداشت/اخراج را در دستور کار قرار داد؛ این سیاستها با مقاومت حقوقی و شکایتهای متعدد همراه شد و بحثهای جدی درباره شرایط مراکز بازداشت مهاجرتی را تشدید کرد.
اواخر ژانویه: گزارش سالانه حقوق بشر درباره ایران در گزارش «وضعیت حقوق بشر در جهان در سال ۲۰۲۴» فصل مفصلی به ایران اختصاص یافت؛ از سرکوب معترضان و اعدامهای گسترده تا سرکوب زنان و تبعیض سیستماتیک علیه بهائیان و دیگر اقلیتها.
دونالد ترامپ در حالی که خانوادهاش نظارهگر بودند، در تالار روتوندای ساختمان کنگره آمریکا سوگند ریاستجمهوری یاد کرد. واشینگتن دیسی، آمریکا، ۲۰ ژانویه.
فوریه ۲۰۲۵
۱ فوریه: آغاز جنگ تجاری جدید میان آمریکا و دیگر کشورها دولت آمریکا تعرفههای سنگینی بر واردات خود از کانادا، مکزیک و چین اعمال کرد. طبق فرمانهای صادرشده در فوریه و مارس ۲۰۲۵، ایالات متحده تعرفه ۲۵ درصدی بر کالاهای وارداتی از مکزیک و کانادا و تعرفه ۱۰ درصدی بر کالاهای چینی وضع کرد. این اقدامات واکنش متقابل اوتاوا و مکزیکوسیتی را بهدنبال داشت و باعث افزایش تنشهای تجاری در آمریکای شمالی شد. دولت ترامپ اعلام کرد هدف از این سیاستها، فشار برای کنترل مرزها و مبارزه با قاچاق مواد مخدر، بهویژه فنتانیل، بوده است.
۴ فوریه: آغاز دوباره «فشار حداکثری» و تحریمهای آمریکا علیه ایران
دولت آمریکا تحت ریاست دونالد ترامپ سیاست «فشار حداکثری» را علیه ایران احیا کرد که شامل تشدید تحریمها، محدود کردن درآمدهای نفتی و افزایش اهرم فشار در پروندههای هستهای و منطقهای بود.
۴ فوریه: اظهارات ترامپ درباره جابهجایی مردم غزه
دونالد ترامپ در دیدار با نتانیاهو اظهاراتی درباره «جابجایی/خارج کردن» ساکنان نوار غزه مطرح کرد که در رسانههای بینالمللی بازتاب یافت و واکنشهای گستردهای را برانگیخت.
۵ فوریه: رد علنی عادیسازی با اسرائیل از سوی عربستان وزارت خارجه عربستان سعودی در بیانیهای رسمی اعلام کرد این کشور بدون تشکیل دولت فلسطین روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهد کرد و بهصراحت اظهارات ترامپ را مبنی بر اینکه ریاض دیگر چنین شرطی ندارد، رد کرد.
دونالد ترامپ از بنیامین نتانیاهو به عنوان نخستین مهمان خارجی در کاخ سفید استقبال کرد. واشینگتن دیسی، آمریکا، ۱۴ فوریه ۲۰۲۵.
۱۰ تا ۱۱ فوریه: اجلاس اقدام جهانی در حوزه هوش مصنوعی در پاریس در پاریس، نخستین «اجلاس اقدام در حوزه هوش مصنوعی» بهعنوان سومین حلقه از سلسله نشستهای جهانی درباره حکمرانی هوش مصنوعی، با مشارکت قدرتهای بزرگ برگزار شد. در کنار بحثهای فنی و اخلاقی، موضوع کنترل صادرات تراشههای پیشرفته، مدلهای بزرگ و کاربردهای نظامی هوش مصنوعی مطرح شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در کاخ سفید دیدار کرد اما دیدار آنها بسیار پرتنش بود. واشینگتن دیسی، ایالات متحده؛ ۲۸ فوریه ۲۰۲۵.
۲۸ فوریه ۲۰۲۵: دیدار ترامپ و ولودیمیر زلنسکی در کاخ سفید
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در کاخ سفید دیدار و گفتوگویی پرتنش داشتند که محور آن نوع حمایت آمریکا از اوکراین و چارچوب تضمینهای امنیتی بود.
مارس ۲۰۲۵
۵ مارس ۲۰۲۵: نامه ترامپ به علی خامنهای
دونالد ترامپ در اوایل مارس ۲۰۲۵ نامهای به رهبر جمهوری اسلامی ایران ارسال کرد که در آن خواستار آغاز مسیر مذاکرات هستهای جدید با «فرصت زمانی محدود» و پیامدهای مشخص در صورت شکست روند مذاکره شده بود.
آوریل ۲۰۲۵
۱۲ آوریل ۲۰۲۵: آغاز مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط
گفتوگوهای رسمی بین ایران و ایالات متحده با میانجیگری عمان در مسقط آغاز شد و سپس دورهای بعدی از جمله ۱۹ آوریل (رم) و ۲۶ آوریل (مسقط) ادامه یافت. در کنار بخش سیاسی، گفتوگوهای فنی و کارشناسی برای چارچوب احتمالی توافق هستهای نیز دنبال شد.
۲۱ آوریل ۲۰۲۵: مرگ پاپ فرانسیس
پاپ فرانسیس در واتیکان درگذشت. واتیکان خبر رسمی مرگ او را منتشر کرد و مراسم خاکسپاری چند روز بعد برگزار شد.
پاپ فرانسیس در نخستین حضور عمومی خود پس از پنج هفته، در روز مرخص شدنش از بیمارستان جملی، در جمع حاضران حضور دارد. رم، ایتالیا؛ ۲۳ مارس ۲۰۲۵.
مه ۲۰۲۵
۷ مه ۲۰۲۵: جنگ هند و پاکستان
درگیریهای هند و پاکستان پس از حمله مرگبار در منطقه کشمیر تشدید شد؛ درگیریهای چند روزه شامل حملات هوایی، موشکی و تبادل آتش بود که با میانجیگری بینالمللی (از جمله آمریکا) به آتشبس منجر شد. این درگیری به عنوان یکی از شدیدترین رویاروییهای دو کشور هستهای پس از دههها شناخته میشود.
۶ مه: فریدریش مرتس صدراعظم آلمان شد پس از رایگیری پرتنش در بوندستاگ، فریدریش مرتس، رهبر حزب دموکراتمسیحی، بهعنوان دهمین صدراعظم آلمان انتخاب شد. تغییر رهبری در برلین، بر رویکرد اروپا نسبت به جنگ ۱۲روزه و «مکانیسم ماشه» در ماههای بعد تاثیر گذاشت.
نمایندگان پارلمان برای تبریک گفتن به فریدریش مرتس، پس از ادای سوگند او بهعنوان صدراعظم جدید آلمان، در صحن مجلس فدرال بوندستاگ صف کشیدهاند. برلین، آلمان؛ ۶ مه ۲۰۲۵.
ژوئن ۲۰۲۵
۱۳ ژوئن: آغاز جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی در بامداد ۱۳ ژوئن، ارتش اسرائیل عملیات گستردهای را با نام «طلوع شیران» علیه تاسیسات هستهای، پایگاههای نظامی و زیرساختهای کلیدی در ایران آغاز کرد. بیش از ۲۰۰ جنگنده اسرائیلی در چند موج، دهها هدف در نطنز، فردو، اصفهان و مراکز فرماندهی سپاه پاسداران را هدف قرار دادند. در همان ساعات اولیه، شماری از فرماندهان ارشد سپاه و چند چهره برنامه هستهای کشته شدند.
۱۴ تا ۲۱ ژوئن: پاسخ موشکی و پهپادی تهران و تشدید جنگ جمهوری اسلامی در پاسخ، صدها موشک بالستیک و پهپاد انتحاری به سمت شهرها و اهداف نظامی در اسرائیل شلیک کرد؛ تلآویو، حیفا و پایگاههای نظامی در جنوب و مرکز اسرائیل هدف قرار گرفتند. همزمان، اسرائیل حملات هوایی گستردهای را علیه اهداف نظامی و حکومتی در تهران، اصفهان، شیراز، اهواز و دیگر شهرها ادامه داد. حوثیها، نیز حملاتی محدود علیه اسرائیل انجام دادند.
سخنرانی رییس سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی برای گروهی از بازدیدکنندگان خارجی از ساختمان شیشهای این سازمان پس از حمله اسرائیل.
۲۲ ژوئن: عملیات «چکش نیمهشب» از سوی آمریکا بامداد ۲۲ ژوئن، ایالات متحده در چارچوب جنگ، اما برای نخستینبار پس از سال ۱۹۸۸، مستقیما خاک ایران را هدف حمله هوایی قرار داد. در این عملیات که «چکش نیمهشب» نام گرفت، بمبافکنهای «بی-۲» و موشکهای کروز، سه مرکز کلیدی هستهای در نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار دادند.
۲۳ ژوئن: حمله موشکی تهران به پایگاه آمریکا در قطر در پاسخ به عملیات آمریکا، جمهوری اسلامی پایگاه هوایی العدید در قطر را با موشک هدف قرار داد. این حمله تنش با واشینگتن را به اوج رساند و همزمان فشار قطر و دیگر میانجیها برای آتشبس را افزایش داد.
اصابت موشک به زندان اوین در جریان حملات اسرائیل به تهران، بخشی از مجموعه زندان اوین هدف قرار گرفت. گزارشهای بعدی و تحقیقات حقوق بشری نشان داد تعدادی زندانی، از جمله زندانیان سیاسی، در این حمله کشته یا زخمی شدند. شماری از نهادهای حقوق بشری هشدار دادند با توجه به قابل پیشبینی بودن تلفات غیرنظامی، این حمله میتواند جنایت جنگی تلقی شود.
یهودیان ارتدکس در محل اصابت موشک پس از حمله موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل، در بنیبراک حضور دارند. اسرائیل؛ ۱۶ ژوئن ۲۰۲۵.
۲۴ ژوئن: آتشبس رسمی جمهوری اسلامی و اسرائیل آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل با میانجیگری آمریکا و قطر لازمالاجرا شد و «جنگ ۱۲روزه» پایان یافت. طبق برآوردهای مختلف، بیش از هزار ایرانی، شامل نیروهای نظامی، کارکنان تاسیسات هستهای و غیرنظامیان، کشته و هزاران نفر زخمی شدند. بخش مهمی از زیرساخت هستهای ایران آسیب جدی دید. در اسرائیل نیز دهها نفر کشته و هزاران نفر مجروح شدند و خساراتی به زیرساختهای شهری وارد آمد.
ژوئن ۲۰۲۵: تشدید جنگ تعرفهای آمریکا با چین و مکزیک در میانه سال، دولت آمریکا بسته جدیدی از تعرفهها علیه چین و مکزیک اعمال کرد. تحلیلهای اقتصادی نشان داد این اقدامات تجارت جهانی را وارد دورهای از «شوک تعرفهای» کرده و زنجیرههای تامین بینالمللی را تحت فشار قرار داد.
در دریای سرخ و تنگه بابالمندب، حملات حوثیها (حوثیهای وابسته به محور ایران) علیه کشتیهای تجاری باعث افزایش ریسک بیمه و اختلال در مسیرهای تجارت جهانی شد. گزارشها از حمله به دو کشتی و غرق شدن آنها و تلفات انسانی خبر دادند.
اوت ۲۰۲۵
۷ اوت: معرفی عمومی هوشهای مصنوعی اوپنایآی مدل GPT-5 را معرفی کرد و مایکروسافت همزمان نسخههای مبتنی بر آن را در کوپایلت در دسترس گذاشت. این مدلها بهعنوان جهشی مهم در تواناییهای استدلال، برنامهنویسی و تولید متن معرفی شدند و بحثهای گستردهای را درباره شکاف فناورانه میان کشورهایی با دسترسی آزاد به این فناوریها و کشورهایی مانند ایران برانگیختند.
۸ اوت ۲۰۲۵: توافق آذربایجان و ارمنستان
وزارت خارجه ارمنستان اعلام کرد که یک سند اولیه/ابتدایی با هدف حرکت بهسوی صلح و روابط بیندولتی میان باکو و ایروان «اولیهشده» است که گامی در جهت حل مناقشه طولانیمدت قرهباغ بهشمار میرود.
۱۵ اوت ۲۰۲۵: دیدار ترامپ و ولادیمیر پوتین درباره جنگ اوکراین
دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در ۱۵ اوت ۲۰۲۵ در انکوریج، آلاسکا، دیداری داشتند با هدف پیشبرد روند پایان جنگ اوکراین. با وجود مذاکرات، توافق مشخصی اعلام نشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، دیدار میکند. انکوریج، آلاسکا؛ ۱۵ اوت ۲۰۲۵.
اواخر اوت: هشدار سازمان ملل درباره موج اعدامها در ایران کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل و نهادهای غیردولتی گزارش دادند جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۵ دستکم صدها نفر را، عمدتا به اتهامهای مرتبط با مواد مخدر، پروندههای امنیتی و اعتراضات، اعدام کرده است و شمار اعدامها در حال نزدیک شدن به رکوردی بیسابقه است.
سپتامبر ۲۰۲۵
۴ سپتامبر: ارزیابی دیدبان حقوق بشر از حملات موشکی ایران به اسرائیل دیدبان حقوق بشر در گزارشی اعلام کرد برخی از حملات موشکی جمهوری اسلامی به شهرهای اسرائیل، بهدلیل هدفگیری یا بیتوجهی آشکار به مناطق غیرنظامی، میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. این گزارش جنگ ۱۲روزه را نقطه عطفی در مستندسازی رفتار نظامی تهران در خارج از مرزهایش دانست.
۸ تا ۹ سپتامبر: سقوط دولت نپال پس از اعتراضات گسترده در پی اعتراضات گسترده نسل «زد» علیه فساد، محدودیتهای اینترنتی و بحران اقتصادی، خشونتها در نپال به اوج رسید و دهها نفر کشته شدند. این اعتراضات در نهایت به سقوط دولت «کیپی شارما اولی» انجامید و چند روز بعد، دولت موقت جدید تشکیل شد.
یک معترض با در دست داشتن پرچم نپال در محوطه سینگها دوربار، در جریان اعتراضها به کشته شدن ۱۹ نفر پس از تجمعات ضدفساد، حضور دارد. کاتماندو، نپال؛ ۹ سپتامبر ۲۰۲۵.
۲۳ سپتامبر: عبور شمار اعدامها از مرز هزار مورد ائتلافی از نهادهای حقوق بشری، از جمله «ایران هیومن رایتس» و سازمانهای تخصصی ضد اعدام، اعلام کردند تعداد اعدامهای ثبتشده در ایران در ۹ ماه نخست ۲۰۲۵ از مرز هزار نفر گذشت.
۲۸ تا ۲۹ سپتامبر: بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی بریتانیا، فرانسه و آلمان همراه با شماری از متحدان، با استناد به نقضهای برجام و اقدامات جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲روزه، اعلام کردند تمام تحریمهای سازمان ملل علیه ایران که ذیل برجام تعلیق شده بودند، از نظر آنها دوباره «لازمالاجرا» هستند.
اکتبر ۲۰۲۵
اوایل اکتبر ۲۰۲۵: درگیری افغانستان و پاکستان
در پاییز ۲۰۲۵ گزارش شد که پاکستان حملات هوایی داخل خاک افغانستان انجام داده و بهدنبال آن تنشها به درگیریهای مرزی کشیده شد؛ طالبان در کابل اسلامآباد را مسئول تلفات غیرنظامیان دانست و از «پاسخ» سخن گفت.
۹ اکتبر ۲۰۲۵: توافق صلح/آتشبس غزه
چارچوبهایی درباره «توافق صلح غزه» منتشر شد که شامل آتشبس مرحلهای، سازوکارهای آزادی گروگانها و طرحهایی برای مدیریت پسا جنگ بوده است؛ اجرای بندهای امنیتی و مساله حضور نیروهای اسرائیلی در تضاد با روح توافق توصیف شده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، نسخه امضاشده توافق مرحله نخست آتشبس غزه میان اسرائیل و حماس را در دست دارند. شرمالشیخ، مصر؛ ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵.
۱۰ اکتبر: روز جهانی مبارزه با اعدام؛ تمرکز بر ایران «ائتلاف جهانی علیه اعدام» و چندین سازمان بینالمللی، ایران را بهعنوان یکی از «بحرانهای اصلی اعدام در جهان» برجسته کردند. تا این زمان، برآوردها از عبور شمار اعدامها از هزار مورد در سال خبر میداد؛ بسیاری از این اعدامها به جرایم مرتبط با مواد مخدر، مخالفان سیاسی، معترضان و اعضای اقلیتها مربوط بود.
نوامبر ۲۰۲۵
۷ نوامبر: هشدار درباره تخلیه احتمالی تهران بهدلیل بحران آب مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در سخنانی که رسانههای داخلی و خارجی بهطور گسترده بازتاب دادند، هشدار داد اگر بارندگی کافی رخ ندهد، ممکن است ناچار شوند تهران را بهدلیل کمبود شدید منابع آب تخلیه کنند.
۲۲ تا ۲۳ نوامبر: اجلاس جی ۲۰ در ژوهانسبورگ رهبران جی ۲۰ در ژوهانسبورگ، در غیاب دونالد ترامپ که این اجلاس را تحریم کرده بود، بر موضوعهایی مانند نابرابری، بدهی و اقلیم تمرکز کردند. در حاشیه، موضوع ایران، از جمله جنگ ۱۲روزه، بازگشت تحریمهای سازمان ملل و نقش جمهوری اسلامی در بازار انرژی، در گفتوگوهای چندجانبه مطرح شد.
رهبران جهان در نخستین روز نشست سران گروه ۲۰ برای عکس یادگاری در مرکز نمایشگاهی نَسرِک ژوهانسبورگ ژست میگیرند. ژوهانسبورگ، آفریقای جنوبی؛ ۲۲ نوامبر ۲۰۲۵.
دسامبر ۲۰۲۵
۱۰ دسامبر: روز حقوق بشر و تمرکز دوباره بر سرکوب بهائیان در روز حقوق بشر، گزارشها و بیانیههای جدیدی درباره وضعیت بهائیان در ایران منتشر شد که بار دیگر بر ماهیت سیستماتیک این سرکوب و ارتباط آن با سیاست رسمی حاکمیت تاکید میکردند؛ از جمله مصادره املاک، تخریب قبرستانها و محرومیت تحصیلی و شغلی.
۱۱ دسامبر: «معماران هوش مصنوعی» بهعنوان شخصيت سال مجله تایم
مجله تایم برای نخستین بار یک گروه را به عنوان «شخصیت سال» برگزید و عنوان را به «معماران هوش مصنوعی» اختصاص داد. این انتخاب، نقش کلیدی توسعهدهندگان و نوآوران حوزه هوش مصنوعی در شکلدهی به آینده فناوری و جامعه را برجسته کرد. اعلام این تصمیم در اواسط دسامبر با استقبال و بحثهای گسترده همراه شد.
۱۲ دسامبر: گزارشها درباره حملات متعدد آمریکا به قایقهای ونزوئلایی رویترز گزارش داد ایالات متحده طی ماههای سپتامبر تا دسامبر بیش از ۲۰ حمله علیه قایقهای مرتبط با شبکههای قاچاق در نزدیکی ونزوئلا انجام داده است. این عملیاتها که دهها کشته بر جای گذاشت، تنش میان واشینگتن و کاراکاس را افزایش داد و بهعنوان یکی از جدیترین رویاروییهای غیرمستقیم دو کشور در سال ۲۰۲۵ توصیف شد.
۱۴ دسامبر: حمله مسلحانه در ساحل بوندای سیدنی در استرالیا، حمله مسلحانه به جشن حنوکا در ساحل بوندای ۱۵ کشته بر جای گذاشت و بهعنوان مرگبارترین تیراندازی دهههای اخیر در این کشور ثبت شد. تحقیقات پلیس نشان داد مهاجمان از ایدئولوژی داعش الهام گرفته بودند.
تصویری از لحظه فرار مردم هنگام حمله در ساحل بوندای. سیدنی، استرالیا؛ ۱۴ دسامبر ۲۰۲۵.
اسرائیل اعلام کرد جمهوری سومالیلند را بهعنوان کشوری مستقل به رسمیت شناخت و به نخستین کشور جهان تبدیل شد که این منطقه جداشده از سومالی را بهطور رسمی شناسایی میکند. این تصمیم بیش از سه دهه پس از اعلام جدایی سومالیلند از سومالی در سال ۱۹۹۱ اتخاذ شده است.
بر اساس این اعلام، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، سند شناسایی را از طرف اسرائیل امضا کردند. عبدالرحمن محمد عبداللهی، رییسجمهور سومالیلند، نیز این سند را از طرف کشورش امضا کرد.
سومالیلند که اکثریت جمعیت آن مسلمان سنی هستند، در سال ۱۹۶۰ برای مدت پنج روز استقلال داشت و در همان دوره از سوی اسرائیل و ۳۴ کشور دیگر به رسمیت شناخته شد، اما سپس با سومالی متحد شد. این منطقه در سال ۱۹۹۱ بهطور رسمی اعلام جدایی کرد، با این حال تا پیش از اقدام اخیر اسرائیل، هیچ کشوری آن را بهعنوان دولت مستقل به رسمیت نشناخته بود. در این مدت، کشورهایی از جمله بریتانیا، اتیوپی، ترکیه، امارات متحده عربی، دانمارک، کنیا و تایوان تنها دفترهای رابط در سومالیلند دایر کرده بودند.
نتانیاهو در گفتوگوی تلفنی با عبدالرحمن محمد عبداللهی، روابط دو طرف را «بنیادین و تاریخی» توصیف کرد و گفت: «ما قصد داریم در حوزههای اقتصادی، کشاورزی و زمینههای توسعه اجتماعی با شما همکاری کنیم.»
عبدالرحمن محمد عبداللهی، رییسجمهور سومالیلند در حال تماس تلفنی با بنیامین نتانیاهو
در عین حال، این تصمیم با واکنش انتقادی در داخل اسرائیل روبهرو شده است. کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد یک مقام ارشد اسرائیلی، که نخواست نامش فاش شود، هشدار داده شناسایی سومالیلند میتواند استدلال دیرینه اسرائیل در مخالفت با به رسمیت شناختن کشور فلسطین را تضعیف کند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد این کشور بهطور رسمی «جمهوری سومالیلند» را بهعنوان کشوری مستقل و دارای حاکمیت به رسمیت شناخته است. وزیران امور خارجه ترکیه، سومالی، مصر و جیبوتی این تصمیم را محکوم و بر حمایت خود از وحدت، حاکمیت و تمامیت ارضی سومالی تاکید کردند.
دفتر نخستوزیر اسرائیل جمعه پنج دی اعلام کرد نتانیاهو و عبدالرحمن محمد عبدالله، رییسجمهوری جمهوری سومالیلند در این باره یک بیانیه مشترک امضا کردهاند.
در این بیانیه مشترک آمده است این اقدام «در روح توافقهای ابراهیم» انجام شده؛ توافقهایی که به ابتکار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا شکل گرفت.
نتانیاهو در این بیانیه، ضمن تبریک به رییسجمهوری سومالیلند، از آنچه «تعهد مشترک دو طرف به ثبات، صلح و مقابله با تروریسم» خوانده، قدردانی کرد و از عبدالله برای انجام یک سفر رسمی به اسرائیل دعوت به عمل آورد.
رییسجمهوری سومالیلند نیز این تصمیم را «تاریخی» توصیف و از نقش اسرائیل در تلاشهای امنیتی و صلح منطقهای قدردانی کرد.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، سومالیلند ممکن است در آینده پذیرای پناهجویان فلسطینی از غزه شود.
کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل ۲۲ مرداد به نقل از منبع دیپلماتیک گزارش داد اسرائیل با پنج کشور شامل اندونزی، سومالیلند، اوگاندا، سودان جنوبی و لیبی، درباره امکان اسکان مردم نوار غزه در حال گفتوگو است.
این منبع دیپلمات گفت: «برخی از این کشورها، بهویژه اندونزی و سومالیلند، نسبت به پذیرش مهاجرت داوطلبانه از نوار غزه بیش از گذشته ابراز آمادگی کردهاند.»
سومالیلند کجاست؟
سومالیلند منطقهای در شمال شاخ آفریقاست که در سال ۱۹۹۱ پس از فروپاشی دولت مرکزی سومالی، بهطور یکجانبه اعلام استقلال کرد.
با این حال، سومالیلند تاکنون از سوی جامعه بینالمللی بهعنوان یک کشور مستقل به رسمیت شناخته نشده و از نظر حقوق بینالملل همچنان بخشی از سومالی محسوب میشود.
این منطقه از نظر سیاسی ساختاری نسبتا باثبات دارد. سومالیلند دارای دولت محلی، پارلمان، نیروهای امنیتی، نظام انتخاباتی و پول ملی (شیلینگ سومالیلند) است و در مقایسه با بسیاری از مناطق سومالی، سطح بالاتری از امنیت و ثبات را تجربه کرده است.
پایتخت سومالیلند شهر هرگيسا است و بندر بربره در ساحل دریای سرخ یکی از مهمترین داراییهای راهبردی آن به شمار میرود.
این بندر در سالهای اخیر توجه کشورها و شرکتهای خارجی، بهویژه امارات متحده عربی و اتیوپی، را جلب کرده است.
از نظر تاریخی، سومالیلند پیشتر مستعمره بریتانیا بود و در سال ۱۹۶۰ برای مدت کوتاهی مستقل و سپس با سومالی ایتالیایی متحد شد.
رهبران سومالیلند معتقدند فروپاشی این اتحاد و تجربه خشونتهای گسترده در دهههای بعد، مبنای مشروعیت ادعای استقلال آنهاست.
با وجود ثبات نسبی داخلی، سومالیلند با چالشهایی جدی روبهروست؛ از جمله نبود بهرسمیتشناسی بینالمللی، محدودیت در دسترسی به نظام مالی جهانی، فقر، بیکاری و مناقشههای ارضی.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، قرار است یکشنبه هفتم دی با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، در فلوریدا دیدار کند.
این دیدار در منطقه مارالاگو در شهر پامبیچ برگزار خواهد شد.
ترامپ برخی ملاقاتهای خود را در اقامتگاه شخصیاش در مارالاگو برگزار میکند.
زلنسکی ساعاتی پیش، از قصد خود برای دیدار رودررو با ترامپ خبر داد و گفت موضوعات حساس، از جمله هرگونه مصالحه بر سر واگذاری سرزمین، باید در سطح رهبران کشورها بررسی شود.
او پس از آخرین دور مذاکرات میان نمایندگان آمریکا و اوکراین در ایکس نوشت: «ما بر سر دیداری در بالاترین سطح با رییسجمهور ترامپ در آینده نزدیک توافق کردیم. پیش از سال نو میتوان درباره بسیاری از مسائل تصمیم گرفت.»
زلنسکی چهارم دی نیز با استیو ویتکاف، نماینده ویژه ایالات متحده و جرد کوشنر، داماد ترامپ، گفتوگو کرد.
او پیشتر از آمادهسازی یک طرح صلح ۲۰ مادهای خبر داده و گفته بود این طرح، چارچوب اصلی برای پایان دادن به جنگ به شمار میرود.
طرح صلح بر ارائه تضمینهای امنیتی به اوکراین با هدف جلوگیری از حملات روسیه در آینده تاکید دارد، اما در موضوع واگذاری سرزمین هنوز هیچ توافقی میان کییف و واشینگتن نهایی نشده است. موضوعی که مسکو همچنان بر آن پافشاری میکند.
ادامه حملات روسیه به اوکراین
دنیس مانتوروف، معاون اول نخستوزیر روسیه، پنجم دی اعلام کرد این کشور برای اولویت دادن به تامین نیازهای نیروهای مسلح خود، صادرات سلاح و تجهیزات نظامی را «تا حدی» به تاخیر انداخته است.
همزمان گزارشها از ادامه حملات روسیه به اوکراین حکایت دارند.
خبرگزاری رویترز به نقل از رسانههای روسی گزارش داد ارتش این کشور کنترل شهرک کوسیوستسِوه در منطقه زاپوریژیا در شرق اوکراین را در دست گرفته است.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد نیروهای این کشور طی هفته گذشته هفت موشک «سایه طوفان» را سرنگون کردهاند.
این سامانه موشکی از سوی بریتانیا در اختیار اوکراین قرار گرفته است.
اولکسی کولبا، معاون نخستوزیر اوکراین، پنجم دی خبر داد در پی حملات پهپادی شبانه روسیه، کشتیهایی با پرچم اسلواکی، پالائو و لیبریا در بنادر اودسا و میکولایف اوکراین آسیب دیدند.
او افزود این حملات تلفات جانی نداشت، اما باعث قطع برق و وارد آمدن خسارت به سیلوهای غلات و انبارهای غیرنظامی در منطقه اودسا شد.
در هفتههای گذشته، روسیه حملات خود را به منطقه اودسا در جنوب اوکراین شدت بخشیده است.
مقامهای کییف گفتهاند مسکو با این اقدامات، بهدنبال قطع دسترسی اوکراین به دریای سیاه و دامن به زدن به آشفتگی و بیثباتی در میان غیرنظامیان است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان، درگیریها میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یکپنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
