ایراناینترنشنال
سفر پنجروزه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به آسیا، او را به سه کشور مالزی، ژاپن و کره جنوبی میبرد. این سفر با حضور دستکم ۱۰ رهبر جهان و در چارچوب دو نشست مهم منطقهای انجام میشود: اجلاس آسهآن در کوالالامپور و نشست همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (اپک) در کره جنوبی.
این سفر نخستین حضور ترامپ در این قاره طی دوره دوم ریاستجمهوریاش است؛ دورهای که به گفته مقامهای آمریکایی، او میخواهد خود را همزمان بهعنوان «معاملهگر اقتصادی» و «میانجی صلح» معرفی کند.
جنوب شرقی آسیا؛ بازاری بزرگ، اعتمادی شکننده
ترامپ مسیر خود را از مالزی آغاز میکند. او امیدوار است درباره توافق تجاری جدید به گفتوگو بنشیند و از میانجیگری در صلح تایلند و کامبوج بهرهبرداری سیاسی کند؛ توافقی که واشنگتن مدعی است توانسته در آن به آتشبس میان دو کشور کمک کند.
در حاشیه اجلاس آسهآن، ترامپ با رهبران کشورهای جنوب شرقی آسیا دیدار میکند؛ منطقهای که به گفته تحلیلگران، برای مهار نفوذ چین سپر ژئوپلیتیک واشینگتن و برای شرکتهای آمریکایی قطب جدید زنجیرههای تامین است.
اما فضای استقبال در این کشورها سرد است. بسیاری از دولتها هنوز از تعرفههای ۱۹ تا ۲۰ درصدی که ترامپ بدون تمایز علیه آنها اعمال کرد، آسیب اقتصادی دیدهاند.
یک دیپلمات ارشد آسیایی به رسانههای منطقه گفت: «همه چیز ممکن است در یک توییت تغییر کند.»
ژاپن؛ نخستین آزمون نخستوزیر زن
ایستگاه دوم، ژاپن است؛ متحد دیرینهای که اکنون سانائه تاکائیشی، نخستین نخستوزیر زن، را بر سر کار دارد.
او باید در مقابل فشارهای رییسجمهوری آمریکا که همچنان خواهان امتیازهای بیشتر اقتصادی است، موضعی متعادل اتخاذ کند.
ژاپن تابستان امسال برای جلوگیری از تشدید تعرفهها، متعهد شد ۵۵۰ میلیارد دلار به اقتصاد آمریکا تزریق کند.
اختلاف اصلی اکنون چگونگی تخصیص این مبلغ است: سرمایهگذاری مستقیم؟ وام؟ تضمین اعتباری؟
تاکائیشی برای اطمینانبخشی به آمریکا گفته است بودجه دفاعی ژاپن تا بهار آینده به دو درصد تولید ناخالص داخلی خواهد رسید؛ اقدامی که عملا تسریع برنامه دفاعی ژاپن در برابر افزایش قدرت نظامی چین است.
کرهجنوبی؛ میان امنیت و اقتصاد
در گیونگجو، کره جنوبی میزبان اجلاس اپک خواهد بود؛ بزرگترین رویداد بینالمللی این کشور در دوره ریاستجمهوری لی جه میونگ.
هدف اصلی کرهجنوبی، مانند ژاپن، کاستن از پیامدهای جنگ تعرفهای با واشینگتن است.
سئول برای دوری از خطر تعرفههای سنگینتر پذیرفت ۳۵۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایهگذاری کند، اما تعرفههای ۲۵ درصدی بر خودروهای کرهای همچنان باقی مانده و صنایع این کشور را در برابر ژاپن و اروپا در موضع ضعف قرار داده است.
در حالی که اتحاد نظامی آمریکا و کره جنوبی ستون ثابت امنیت شرق آسیا است، اقتصاد صادراتمحور کره به بازار چین وابستگی جدی دارد.
روزنامههای سئول این سفر را «آزمون دشوار دیپلماسی موازنهگر» رییسجمهور لی توصیف کردهاند.
تقابل ترامپ و شی؛ میدان اصلی رقابت
اوج این سفر روز پنجشنبه در دیدار ترامپ با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، رقم خواهد خورد؛ گفتوگویی که به باور بسیاری میتواند سرنوشت اقتصاد جهان را تعیین کند: ادامه تنش یا گامی بهسوی توافق.
چین دست بالا را در منابع معدنی حیاتی مانند عناصر خاکی کمیاب دارد؛ موادی که تقریبا برای تمامی فناوریهای مدرن ضروری هستند.
در سوی دیگر، ترامپ نیز ابزارهایی چون تهدید به تعرفههای ۱۰۰ درصدی و محدودیتهای فناوریهای پیشرفته را در دست دارد.
آمریکا زیر ذرهبین
آسیاییها به استقبال ترامپ نمیروند، بلکه انتظار میکشند ببینند آیا این بار سیاست آمریکا قابل پیشبینیتر خواهد بود یا نه.
عقبنشینی از تعهدات توسعهای، فشارهای تعرفهای و حمایت بیقید و شرط واشینگتن از عملیات اسرائیل در غزه، همه موجب بیاعتمادی شده است.
مالزی که میزبان روز اول سفر است، برای جلوگیری از خشم افکار عمومی مجبور شده توضیح دهد دعوت از ترامپ ابتکار آسهآن بوده و به معنای گرمشدن روابط دوجانبه نیست.
جمعبندی: سفری برای نمایش پیروزی؟
ترامپ میخواهد نشان دهد همچنان بازیگر تعیینکننده در آسیا است؛ میانجی صلح تایلند و کامبوج و موتور توافقهای تجاری. اما پرسشهای مهمی درباره دوام این دستاوردها باقی است:
توازن آسیا میان دو ابرقدرت شکننده است. پنج روز آینده نشان خواهد داد ترامپ میتواند به این معادله ثبات اضافه کند — یا بیثباتی.
ترامپ شنبه سوم آبان درباره احتمال دیدار با کیم در منطقه غیرنظامی بین دو کره، به خبرنگاران گفت: «من ۱۰۰ درصد و کاملا با آن موافقم. من [قبلا] خیلی خوب با کیم جونگ اون کنار آمدم.»
او به طعنه افزود: «کره شمالی تسلیحات هستهای زیادی دارد، اما از امکانات تلفنی چندانی برخوردار نیست.»
ترامپ همچنین به خبرنگاران گفت میتوانند «این پیام را منتقل کنند» که او آماده دیدار با رهبر کره شمالی است.
او در پاسخ به پرسشی درباره به رسمیت شناختن پیونگیانگ بهعنوان یک قدرت هستهای اضافه کرد: «فکر میکنم آنها در عمل یک قدرت هستهای هستند. من همه چیز را درباره تعداد و جزییات تسلیحاتشان میدانم و رابطه خیلی خوبی هم با کیم دارم. اگر پرسش این است که باید آنها را قدرت هستهای دانست یا نه، باید گفت کره شمالی زرادخانه قابلتوجهی از سلاحهای هستهای دارد.»
رهبران آمریکا و کره شمالی در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ سه بار با یکدیگر دیدار کردند.
ترامپ در سومین دیدار خود با کیم در ژوئن ۲۰۱۹، با برداشتن حدود ۲۰ قدم وارد خاک کره شمالی شد؛ اقدامی که او را به اولین رییسجمهوری آمریکا تبدیل کرد که پا در خاک این کشور گذاشته است.
کیم گفته در صورتی حاضر به دیدار مجدد با ترامپ است که ایالات متحده از شرط خود مبنی بر خلع سلاح هستهای کره شمالی صرفنظر کند.
چونگ دونگ-یونگ، وزیر وحدت کره جنوبی، دوم آبان اعلام کرد «احتمال قابلتوجهی» وجود دارد که ترامپ و کیم در سئول دیدار کنند و از هر دو طرف خواست تصمیمی «جسورانه» بگیرند.
یک مقام کاخ سفید نشستهای «تاریخی» پیشین ترامپ و کیم را در به ثبات رسیدن شبهجزیره کره موثر خواند و افزود سیاست واشینگتن در قبال پیونگیانگ تغییری نکرده است.
به گفته او، ترامپ همچنان برای گفتوگو با کیم آمادگی دارد، هرچند چنین دیداری در برنامه سفر فعلی او گنجانده نشده است.
با این حال، شبکه سیانان به نقل از منابع ناشناس گزارش داد مقامهای آمریکایی در روزهای اخیر درباره احتمال برگزاری چنین دیداری در جریان سفر ترامپ به آسیا گفتوگو کردهاند.
بر اساس گزارشها، ترامپ در جریان سفر یک هفتهای خود و در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (اپک) با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، دیدار خواهد کرد.
اولین روز از مذاکرات تجاری میان آمریکا و چین شنبه سوم آبانماه در کوالالامپور، پایتخت مالزی، برگزار شد.
سخنگوی وزارت خزانهداری آمریکا گفت: «مذاکرات امروز به پایان رسید. این مذاکرات بسیار سازنده بودند و انتظار داریم فردا صبح از سر گرفته شوند.»
مقامات دو اقتصاد بزرگ جهان در تلاش هستند تا از تشدید جنگ تجاری میان پکن و واشینگتن جلوگیری کنند و زمینه دیدار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در هفته آینده را فراهم کنند.
این مذاکرات که در حاشیه اجلاس اتحادیه کشورهای آسیای جنوب شرقی برگزار میشود، مسیر آینده را پس از تهدید ترامپ به اعمال تعرفههای جدید ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی مشخص خواهد کرد.
این تهدید در پاسخ به اقدام پکن برای گسترش کنترلهای صادراتی بر عناصر خاکی کمیاب مطرح شد. موادی که در صنایع پیشرفته و نظامی کاربرد گسترده دارند.
اقدامات اخیر که شامل گسترش فهرست سیاه صادراتی آمریکا و اضافه شدن هزاران شرکت چینی دیگر به آن میشود، ثبات شکنندهای را که از ماه می در روابط تجاری دو کشور برقرار شده بود، مختل کرده است.
در نشست کوالالامپور، سه مقام اصلی شامل اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، جیمیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده و هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، حضور دارند.
پیشتر گزارش شده بود که انتظار میرود گفتوگوها بر موضوعاتی چون تعرفهها، کنترل فناوری و خرید محصولات کشاورزی آمریکا از سوی چین متمرکز باشد.
وزیر خزانهداری آمریکا شنبه هنگام ترک محل مذاکرات در حالی که لبخند میزد برای خبرنگاران دست تکان داد اما اظهار نظر نکرد.
محل برگزاری مذاکرات، برج «مردکا ۱۱۸» در کوالالامپور است که دومین ساختمان بلند جهان محسوب میشود.
رویترز نوشت که لی چنگگانگ، مقام ارشد مذاکرهکننده تجاری چین نیز در مذاکرات شرکت دارد.
دولت مالزی و طرفهای آمریکایی و چینی جزییات کمی درباره این دیدار به رسانهها ارائه کردهاند.
کارشناسان هشدار میدهند اگر این گفتوگوها به نتیجه نرسد، دو کشور ممکن است بار دیگر وارد چرخهای از اقدامات تلافیجویانه شوند.
پیشتر اسکات کندی، از مرکز مطالعات استراتژیک در واشینگتن، گفته بود: «اگر توافقی حاصل شود هر دو طرف برنده خواهند بود اما در غیر این صورت، باید انتظار دورهای تیرهتر از جنگ تجاری را داشت.»
ترامپ شنبه سوم آبانماه واشینگتن را برای سفری پنج روزه به مالزی، ژاپن و کره جنوبی ترک کرد. سفری که نخستین حضور او در شرق آسیا از زمان بازگشتش به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ است.
کاخ سفید اعلام کرده هدف این سفر، «تقویت توافقهای تجاری، همکاری در زمینه مواد معدنی حیاتی و تحکیم آتشبس اسرائیل و غزه» است.
با این حال، محور اصلی این سفر دیدار احتمالی ترامپ و شی جینپینگ، رییسجمهوری چین در شهر بوسان کرهجنوبی خواهد بود. دیداری که هنوز از سوی پکن تایید نشده است.
رقابت تجاری و تهدید تعرفهها
ایالات متحده و چین طی ماههای گذشته جنگ تعرفهای تازهای را آغاز کردهاند. دو کشور تعرفههای وارداتی یکدیگر را افزایش داده و تهدید کردهاند تجارت در بخش مواد معدنی و فناوریهای پیشرفته را بهطور کامل متوقف خواهند کرد.
منابع آگاه میگویند گفتوگوهای مقدماتی میان دو کشور بیشتر بر مدیریت اختلافات متمرکز بوده و احتمال «توافق موقت» وجود دارد. توافقی که ممکن است شامل کاهش محدود تعرفهها، تمدید نرخهای فعلی یا تعهد چین به خرید محصولات آمریکایی مانند سویا و هواپیماهای بوئینگ باشد.
در مقابل، واشینگتن ممکن است صادرات برخی تراشههای پیشرفته را از سر بگیرد.
ترامپ تهدید کرده است که اگر تا اول نوامبر توافقی حاصل نشود، تعرفه واردات چین را تا ۱۵۵ درصد افزایش میدهد. اقدامی که میتواند آتش جنگ تجاری را شعلهور کند.
برنامه سفر و اهداف سیاسی
ترامپ یکشنبه در نشست اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) در کوالالامپور شرکت میکند. جایی که ممکن است توافق آتشبس میان تایلند و کامبوج بهطور رسمی امضا شود.
او سپس به توکیو میرود تا با سانائه تاکائیچی، نخستوزیر جدید ژاپن، دیدار کند.
تاکائیچی قرار است برنامه افزایش بودجه نظامی و سرمایهگذاری ۵۵۰ میلیارد دلاری ژاپن در صنایع آمریکا را تایید کند.
در ادامه سفر، ترامپ به بوسان در کره جنوبی میرود تا در نشست تجاری بینالمللی شرکت کند و احتمال دارد همانجا با شی دیدار کند.
کاخ سفید گفته است ترامپ پیش از آغاز اجلاس سران همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه به واشینگتن باز خواهد گشت.
پروندههای حساس: تایوان، روسیه و هنگکنگ
در گفتوگوهای احتمالی با شی، ترامپ قصد دارد درباره تایوان، صادرات فناوری و خرید نفت روسیه از سوی چین گفتوگو کند.
او گفته است موضوع آزادی جیمی لای، بنیانگذار روزنامه بستهشده اپلدیلی در هنگکنگ نیز در فهرست گفتوگوهایش قرار دارد.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران گفت: «این موضوع در فهرست من است. از او خواهم خواست .... ببینیم چه میشود.»
نقش کره جنوبی و احتمال تماس با پیونگیانگ
روابط واشینگتن و سئول در ماههای اخیر بهدلیل اختلاف بر سر بسته سرمایهگذاری ۳۵۰ میلیارد دلاری و اخراج برخی کارگران خارجی تیره شده است.
لی جائهمیونگ، رییسجمهوری کره جنوبی، امیدوار است ترامپ راهی برای ازسرگیری گفتوگو با کیم جونگاون، رهبر کره شمالی بیابد. هرچند هنوز دیداری میان دو رهبر برنامهریزی نشده است.
ترامپ گفته است: «تماس با کره شمالی کار سادهای نیست اما اگر کسی بخواهد پیغام من را برساند، من آمادهام. آنها تلفن زیادی ندارند.»
در آستانه اوجگیری دوباره تنشهای تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان، مقامهای ارشد آمریکا و چین شنبه در حاشیه اجلاس آسهآن در مالزی دیدار میکنند. هدف این گفتوگوها جلوگیری از تشدید جنگ تعرفهای و حفظ دیدار هفته آینده دونالد ترامپ و شی جینپینگ در کره جنوبی است.
به گزارش خبرگزاری رویترز از کوالالامپور، این نشست پس از آن برگزار میشود که ترامپ تهدید کرد از اول نوامبر تعرفههای جدید ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی اعمال خواهد کرد. این تهدید در پاسخ به اقدام پکن برای گسترش کنترلهای صادراتی بر عناصر خاکی کمیاب مطرح شد؛ موادی حیاتی که در صنایع پیشرفته و نظامی کاربرد گسترده دارند.
ایالات متحده نیز در اقدامی متقابل، فهرست سیاه صادراتی خود را گسترش داده و هزاران شرکت چینی دیگر را مشمول محدودیت کرده است. این تحولات آتشبس شکنندهای را که از ماه مه بین دو کشور برقرار بود، در آستانه فروپاشی قرار داده است.
در نشست کوالالامپور، سه مقام اصلی شامل اسکات بسنت (وزیر خزانهداری آمریکا)، جیمیسون گریر (نماینده تجاری ایالات متحده) و هه لیفنگ (معاون نخستوزیر چین) تلاش خواهند کرد تا مسیر دیدار رهبران دو کشور را هموار کنند. انتظار میرود گفتوگوها بر موضوعاتی چون تعرفهها، کنترل فناوری و خرید محصولات کشاورزی آمریکایی از سوی چین متمرکز باشد.
جاش لیپسکی از شورای آتلانتیک در واشینگتن گفته است: «بدون توافقی برای بازگشت به آتشبس تابستانی، دیدار ترامپ و شی عملاً غیرممکن خواهد بود.» او افزود: «واشینگتن خواستار لغو محدودیتهای صادراتی چین بر عناصر کمیاب است، اما این تنها اهرم فشار پکن به شمار میرود.»
محل برگزاری نشست تنها پس از ورود هیئت چینی به برج مِردِکا ۱۱۸، دومین ساختمان بلند جهان، تایید شد. ترامپ نیز قرار است یکشنبه وارد مالزی شود.
کارشناسان هشدار میدهند که اگر این گفتوگوها به نتیجه نرسد، دو کشور ممکن است بار دیگر وارد چرخهای از اقدامات تلافیجویانه شوند.
اسکات کندی از مرکز مطالعات استراتژیک در واشینگتن گفته است: «اگر توافقی حاصل شود، هر دو طرف برنده خواهند بود؛ اما در غیر این صورت باید انتظار دورهای تیرهتر از جنگ تجاری را داشت.»
در ماههای اخیر، آمریکا و چین بار دیگر درگیر جنگ بر سر عناصر کمیاب و فناوریهای پیشرفته شدهاند. این تنشها زمانی اوج گرفت که وزارت بازرگانی آمریکا فهرست سیاه صادراتی خود را در سپتامبر گسترش داد و چین نیز در واکنش، صادرات جهانی عناصر کمیاب را محدود کرد تا از استفاده آن در سامانههای نظامی غرب جلوگیری کند.
به دنبال این اقدامات، دولت ترامپ جمعه از آغاز تحقیقات تازه درباره نقض تعهدات چین در توافق تجاری ۲۰۲۰ خبر داد؛ توافقی که هرگز بهطور کامل اجرا نشد و اکنون ممکن است بهانهای برای اعمال تعرفههای بیشتر شود.
کارشناسان میگویند نتیجه نشست کوالالامپور و دیدار احتمالی ترامپ و شی در کره جنوبی، جهت آینده اقتصاد جهانی را مشخص خواهد کرد — اینکه آیا دو قدرت میتوانند به آتشبس بازگردند یا جهان باید خود را برای مرحلهای تازه از جنگ تجاری تمامعیار آماده کند.
چند مقام دولت ترامپ که به شرط محفوظ ماندنِ نامشان با این رسانه صحبت کردند، گفتهاند که درون دولت نگرانیهایی مبنی بر عقبنشینی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل از توافق آتشبس وجود دارد.
بر اساس گزارشی که جمعه ۲ آبان منتشر شد، برخی مقامهای اسرائیلی، با وجود پیوندهای عمیق اسرائیل و ایالات متحده در حوزه امنیتی، از ماموریتهای شناسایی آمریکا در غزه شگفتزده شدهاند.
آمریکا پیش از آزادی گروگانها از سوی حماس، برای اطمینان از محل نگهداری آنها پهپادهایش را بر فراز غزه به پرواز در آورده بود. این اقدام اخیر ادامه همان عملیاتهای شناسایی است که هدف دیگری را دنبال میکند.
این اقدام بخشی از فعالیتهای «مرکز هماهنگی نظامی-غیرنظامی» است که بهتازگی در جنوب اسرائیل راهاندازی شده است. فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده مشهور به سنتکام ایجاد این مرکز را بر عهده داشت. بخش مهمی از ماموریت این مرکز نظارت بر آتشبس عنوان شده است.
تیموتی هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی پنتاگون، پنجشنبه یکم آبان، در گفتوگو با شبکه تلویزیونی آی۲۴ اسرائیل گفت: «مرکز هماهنگی غیرنظامی ـ نظامی دارای یک طبقه عملیاتی است که امکان میدهد آنچه را که در غزه روی میدهد، بهطور لحظهای رصد کنیم.»
او با تاکید بر اینکه «بهشدت در تلاشیم تا آتشبس را حفظ کنیم»، وضعیت کنونی را «بسیار شکننده» توصیف کرد.
دنیل شاپیرو، سفیر آمریکا در اسرائیل در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما و نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در دولت جو بایدن، نظارت پهپادی آمریکا بر فعالیتهای ارتش اسرائیل در غزه را «سطحی بسیار مداخلهجویانه» از نظارت آمریکا دانست، بهویژه در جبههای که «اسرائیل آن را تهدید فعال تلقی میکند.»
به باور او اگر در رابطه آمریکا و اسرائیل «شفافیت و اعتماد کامل» وجود داشت، نیازی به چنین نظارتی نبود. او افزود: «ایالات متحده آشکارا میخواهد احتمال هرگونه سوءتفاهم را از میان بردارد.»
از زمان سفر دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، به اسرائیل و امضای توافق آتشبس، شماری از مقامهای عالیرتبه آمریکایی، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا به این کشور سفر کردهاند تا این توافق را تقویت کنند.
