مطالب بیشتر
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند پس از هشدار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مبنی بر نابودی حماس در صورت ادامه کشتار فلسطینیها، این گروه وعده داده این اقدام را متوقف کند.
وبسایت واینت گزارش داد حماس وعده داده اجرای اعدامهای عمومی علیه افراد متهم به همکاری با اسرائیل را متوقف کند.
در ساعات پس از آغاز آتشبس، اعضای حماس چند تن از ساکنان غزه را در ملاءعام اعدام کردند. حماس اعلام کرد قربانیان اعضای طوایف رقیب یا مظنونان به همکاری با اسرائیل بودهاند.
میانجیها تاکید کردند توقف اعدامهای عمومی شرطی برای حفظ آتشبس است و هر گونه ادامه خشونت یا نقض توافق میتواند به سرعت منجر به ازسرگیری درگیریها شود.
ستاد مشترک ارتش کره جنوبی در بیانیهای اعلام کرد بامداد چهارشنبه ۳۰ مهر چند پرتابه که گمان میرود موشکهای بالستیک کوتاهبرد بوده باشند، از منطقهای نزدیک پیونگیانگ، پایتخت کره شمالی، به سمت شمال شرق شلیک شدند.
این نهاد نظامی افزود پیش از پرتاب موشکها، تحرکات اولیه کره شمالی را شناسایی کرده و پس از شلیک، مسیر موشکها را زیر نظر داشته است.
به گفته مقامهای کره جنوبی، این پرتابهها پس از طی حدود ۳۵۰ کیلومتر در خاک کره شمالی فرود آمدند.
این نخستین بار از ماه می است که کره شمالی دست به شلیک موشکهای بالستیک میزند؛ اقدامی که برخلاف ممنوعیت اعمالشده از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد انجام میگیرد.
این همچنین نخستین پرتاب موشکهای بالستیک از زمان انتخاب لی جهمیونگ به ریاستجمهوری کره جنوبی به شمار میرود. سیاستمداری که شعار گسترش تعامل و گفتوگو با کره شمالی را در دستور کار قرار داده است.
لی و ترامپ قرار است هفته آینده در نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاریهای اقتصادی آسیا-پاسفیک در کره جنوبی با یکدیگر دیدار کنند.
همچنین گمانهزنیها از ملاقات ترامپ و شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در حاشیه این اجلاس حکایت دارند.
ترامپ بار دیگر با کیم جونگ اون دیدار میکند؟
خبرگزاری رویترز ۳۰ مهر نوشت روسایجمهوری آمریکا و کره جنوبی درباره احتمال دیدار با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، در جریان سفر آتی ترامپ به سئول گفتوگو کردهاند اما پیونگیانگ تاکنون واکنشی رسمی به این پیشنهاد نشان نداده است.
رویترز به نقل از یک منبع مطلع از مذاکرات گزارش داد مقامهای آمریکایی احتمال سفر ترامپ به منطقه غیرنظامی حائل میان دو کره را مورد بررسی قرار دادند اما این برنامه به تایید نرسید.
سئول نیز تاکنون خبری درباره نهایی شدن طرح دیدار با رهبر کره شمالی منتشر نکرده است.
اندرو یو، پژوهشگر ارشد موسسه بروکینگز، در همین رابطه گفت اگرچه احتمال دیدار ترامپ و کیم بهطور کامل منتفی نیست اما با توجه به زمانبندی فشرده و برنامه از پیش تعیینشده رییسجمهوری آمریکا، تحقق آن بعید به نظر میرسد.
او افزود: «ترامپ تنها یک شب و دو روز در کره جنوبی خواهد بود و با توجه به دیدار او با شی، بخش عمده ظرفیت و تمرکز دولت آمریکا صرف همان دیدار خواهد شد.»
کره شمالی که دارای سلاح هستهای است، در سالهای اخیر با وجود تحریمهای متعدد شورای امنیت، بهطور پیوسته توان موشکی خود را ارتقا داده و موشکهای بالستیک دوربردی آزمایش کرده است که در صورت تنظیم مسیر، قادر به هدف قرار دادن خاک ایالات متحده هستند.
سانائه تاکائیچی، نخستوزیر جدید ژاپن، ۳۰ مهر گفت پرتاب موشک از سوی کره شمالی تهدیدی برای امنیت ژاپن ایجاد نکرده و توکیو در حال تبادل لحظهای اطلاعات با واشینگتن است.
در همین روزها، کاربران شبکههای اجتماعی از مشاهده مجدد ونهای گشت ارشاد در نقاطی از تهران خبر دادهاند. گزارشهایی مشابه نیز از شهرهای قم و اصفهان منتشر شده است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشستهای خبری خود تاکید کرده است هیچ بودجهای برای چنین طرحی اختصاص نیافته و «تجربه گشت ارشاد شکست خورده است».
در مقابل، روحالله مومننسب، دبیر ستاد امر به معروف تهران، از «مقابلهای هوشمندانه، چندلایه و مبتنی بر داده» سخن گفته که قرار است رفتارهای اجتماعی، رسانهای و مجازی مردم را «رصد و تحلیل» کند.
آیا گشت ارشاد واقعا بازگشته یا با چهرهای تعدیلشده و عنوانی تازه به صحنه آمده است؟
قانون در تعلیق، نظارت در میدان
قانون جمهوری اسلامی همچنان حجاب را اجباری میداند اما واقعیت خیابانها چیز دیگری میگوید.
در پایتخت، شمار قابل توجهی از زنان و دختران با پوشش اختیاری تردد میکنند. حتی در برخی فرودگاهها، زنان بدون روسری از گیتها عبور میکنند و ماموران دخالتی نمیکنند.
اما این تصویر در همهجا یکسان نیست. در شهرهایی مانند اصفهان، پیامکهای هشدار حجاب همچنان برای صاحبان خودروها ارسال میشود. در قم و خراسان رضوی نیز ماموران به محل کار زنان مراجعه میکنند و تذکر میدهند.
هرچند «قانون جدید عفاف و حجاب» پس از تصویب در مجلس شورای اسلامی با دستور شورای عالی امنیت ملی متوقف شد اما بخشهایی از آن عملا در حال اجراست: پلمب واحدهای صنفی، جریمه خودروها، اخراج کارمندان زنِ بیحجاب و محرومسازی هنرمندان و ورزشکاران از فعالیتهای عمومی.
چندصدایی در حاکمیت، صدای واحد در جامعه
در درون ساختار حاکمیت، هیچ اجماعی بر سر نحوه برخورد با مساله حجاب وجود ندارد.
دولت مسعود پزشکیان میگوید «زور جواب نمیدهد»؛ در مقابل، ستاد امر به معروف از «۸۰ هزار نیروی در میدان» سخن میگوید. مجلس و ائمه جمعه خواستار برخورد قاطعترند و این در حالی است که جامعه، مسیر خود را انتخاب کرده است.
اکنون، پوشش اختیاری در خیابانها به واقعیتی انکارناپذیر بدل شده است. زنان با نوعی نافرمانی مدنی آرام، بیسروصدا و موثر، همان راهی را میروند که روزی رزا پارکس در اتوبوس آلاباما رفت: ایستادگی در برابر تحمیل.
جامعه ایران، با رفتار خود، قانونی نانوشته پدید آورده است. قانونی که نه اتاق وضعیت میتواند آن را مهار کند، نه گشت ارشاد.
گشت ارشاد نرفته، فقط تغییر شکل داده است
گشت ارشاد نه بازگشته نه حذف شده؛ بلکه تغییر ماهیت داده است. دیگر از ونهای پر سر و صدای گذشته خبری نیست بلکه حالا همان سازوکار با لباسی تازه به حیات خود ادامه میدهد: پلمب، پیامک، تشکیل پرونده و راهاندازی شبکهای از آمران به معروف که جایگاه قانونی مشخص و حدود اختیارات روشنی ندارند.
هر ساختاری که در پی کنترل آزادیهای فردی باشد، از جنس همان گشت ارشاد است؛ چه در خیابان باشد و چه پشت یک میز اداری یا پشت مانیتور یک سیستم نظارتی.
گشت ارشاد قدیمی، نماد خشونت عریان بود؛ گشت ارشاد جدید، نماد کنترل نرم و پنهان است اما تهدید آن کمتر نیست.
از نظارت بر پوشش تا مداخله در زندگی
سه سال پس از مرگ مهسا، حاکمیت با نقابی تازه به همان نقطه آغاز بازگشته است.
در این بازگشت، خطر جدیتر از گذشته است: مبهم بودن قانون، فضایی فراهم میکند که هر فردی بهطور بالقوه مامور شود؛ از همسایه و کارفرما تا راننده تاکسی و کاربر فضای مجازی. وقتی «همه» مامور شوند، «هیچکس» امن نیست.
اما جامعه امروز ایران از «حجاب اختیاری» نیز فراتر رفته و خواهان «پوشش اختیاری» و حق انتخاب سبک زندگی است؛ حقی که نه با اتاق وضعیت از میان میرود و نه با هزار نیروی تازه.
میتوان قانون را تعلیق کرد اما نمیتوان جامعه را متوقف ساخت. میتوان ترس آفرید اما نمیتوان مردم را به عقب بازگرداند.
دو منطق، یک تقابل
گشت ارشاد امروز دیگر صرفا یک ابزار حکومتی نیست بلکه نمادیست از تقابل دو منطق: منطق کنترل در برابر منطق انتخاب.
یکی میخواهد گذشته را بازسازی کند و دیگری در حال ساختن آینده است.
در این جدال، برنده نه آن است که ابزار سرکوب بیشتری دارد، بلکه آن است که هنوز اراده زیستن آزاد را از دست نداده است.
این موضوع شامگاه سهشنبه ۲۹ مهر در «برنامه با کامبیز حسینی» به بحث گذاشته شد و مخاطبان از داخل ایران، مشاهدات خود را از بازگشت گشت ارشاد روایت کردند.
رقیه رضایی، روزنامهنگار و عضو تحریریه ایرانوایر، مهمان اصلی برنامه بود.
«برنامه با کامبیز حسینی» دوشنبه تا پنجشنبه، ساعت ۱۱ شب به وقت ایران، از شبکه ایراناینترنشنال بهصورت زنده پخش میشود.
