هزاران اسرائیلی شامگاه شنبه در تلآویو تجمع کردند و از دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، خواستند با اعمال فشار بر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به جنگ غزه پایان دهد و زمینه آزادی گروگانها را فراهم کند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، در این تظاهرات که مقابل ستاد نظامی در تلآویو برگزار شد، معترضان پرچمهای اسرائیل به دست داشتند و پلاکاردهایی با تصاویر گروگانها حمل میکردند.
روی یکی از تابلوها نوشته شده بود: «میراث ترامپ با ادامه جنگ غزه فرو میپاشد» و روی دیگری تاکید شده بود: «رئیسجمهوری ترامپ، گروگانها را همین حالا نجات بده!»
بواز، ۴۰ ساله ساکن تلآویو، گفت: «ما فکر میکنیم ترامپ تنها فردی است که بر بیبی (نتانیاهو) اقتدار دارد و میتواند او را مجبور به اقدام کند.» بسیاری از خانوادههای گروگانها و حامیان آنها بیم آن را دارند که دستور نتانیاهو برای تصرف شهر غزه جان عزیزانشان را به خطر بیندازد.
اورنا نوتره، مادر یک سرباز اسرائیلی که در حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ کشته شد و جسدش همچنان در غزه است، گفت: «امید ما این است که ایالات متحده دو طرف را به توافقی جامع برساند که گروگانها را به خانه بازگرداند.» او تاکید کرد پسرش اومر، که شهروند آمریکا نیز بود، قربانی بیتوجهی دولت شده است.
تظاهرات شنبه بخشی از موج اعتراضهای هفتگی در اسرائیل بود که به گفته برگزارکنندگان، این بار دهها هزار نفر را به خیابان کشاند. تظاهرات مشابهی نیز در اورشلیم برگزار شد و معترضان بر آتشبس و آزادی گروگانها تاکید کردند.
به نوشته رویترز، ترامپ که در جریان کارزار انتخاباتی وعده پایان سریع جنگ غزه را داده بود، اکنون پس از هشت ماه از آغاز دومین دوره ریاستجمهوریاش، هنوز به نتیجهای دست نیافته است. او جمعه اعلام کرد واشینگتن درگیر مذاکرات «بسیار عمیق» با حماس است.
ارتش اسرائیل طی روزهای اخیر حملات سنگینی به حومه شهر غزه انجام داده است؛ جایی که صدها هزار فلسطینی با خطر گرسنگی روبهرو هستند.
همزمان حماس ویدئویی از یکی از گروگانهای اسرائیلی منتشر کرد که گفت از کشته شدن در جریان حمله ارتش به غزه بیم دارد. اسرائیل این ویدئوها را بخشی از جنگ روانی حماس خوانده است.
بر اساس نظرسنجیها، اکثریت اسرائیلیها اکنون خواستار مذاکره برای آتشبس دائمی با حماس هستند. معترضان در تلآویو تاکید کردند: «این جنگ هیچ هدفی ندارد جز خشونت و مرگ.» حماس گفته در صورت پایان جنگ و خروج نیروهای اسرائیلی از غزه، حاضر است همه گروگانها را آزاد کند، اما نتانیاهو بر آزادی همزمان تمام گروگانها و تسلیم کامل حماس اصرار دارد.
رسانههای عبری شنبه گزارش دادند که این فرد «محمود عفانه» نام داشت و پنجشنبه در دیرالبلح هدف حمله قرار گرفت. با این حال، منابع فلسطینی در غزه خبر مشابهی منتشر نکردهاند و تنها نام او در فهرست کشتهشدگان حملات اخیر اسرائیل آمده بود، بدون اشاره به ارتباطش با مکالمه جنجالی.
به نوشته تایمز اسرائیل، هنوز مشخص نیست گزارشهای منتشرشده به منابعی فراتر از رسانههای محلی متکی باشند و ارتش اسرائیل نیز کشتهشدن این فرد را تایید نکرده است.
در فایل صوتی مکالمهای که اسرائیل چند روز پس از حمله ۷ اکتبر منتشر کرد، عفانه با شور و هیجان به خانوادهاش گفت در یکی از کیبوتصها نزدیک مرز غزه حضور دارد و تنها خودش ۱۰ یهودی را کشته است.
او خطاب به والدینش گفته بود: «ببینید چند نفر را با دستان خودم کشتم! پسرتان یهودی کشته! مامان، پسرتان قهرمان است.» در ادامه، پدرش او را «محمود» صدا میزد و مادرش میگفت: «کاش من هم پیشت بودم.»
عفانه همچنین تاکید کرده بود که با تلفن یک زن یهودی که بهتازگی کشته، تماس گرفته و از خانواده خواسته بود پیامهای واتساپ او را برای مستندات بیشتر بررسی کنند.
تایمز اسرائیل یادآور شد این مکالمه یکی از نمونههای تکاندهندهای بود که اسرائیل برای نشاندادن ابعاد خشونت در حمله هفتم اکتبر منتشر کرده بود.
حملات جدید ارتش اسرائیل در شهر غزه
در جدیدترین تحولات مربوط به جنگ غزه، وزیر دفاع اسرائیل جمعه ۱۴ شهریور اعلام کرد ارتش این کشور مرحله تازهای از عملیات در غزه را آغاز کرده و نخستین اخطار تخلیه برای یک برج وابسته به حماس صادر شده است.
او با انتشار پیامی هشدار داد عملیات تا آزادی گروگانها و خلع سلاح کامل حماس ادامه خواهد یافت. دقایقی بعد ارتش یک برج مرتفع در شهر غزه را هدف قرار داد.
بر اساس گزارشها، اسرائیل قصد دارد در روزهای آینده چندین ساختمان بلند را که حماس برای استقرار تکتیرانداز، تجهیزات ضدتانک و مراکز فرماندهی استفاده میکند، نابود کند. همزمان دستور تخلیه به فلسطینیان شهر غزه و جبالیا داده شد، اما منابع محلی گفتند حماس مانع خروج غیرنظامیان میشود.
مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم هشدار داد حماس برای نبرد سرنوشتساز در شهر غزه و اردوگاههای آوارگان آماده میشود و حتی در صورت سقوط پایگاهها جنگ چریکی از تونلها ادامه خواهد یافت. ارتش اسرائیل مدعی است تاکنون ۴۰ درصد شهر غزه را تصرف کرده است.
با وجود انتقادها، نتانیاهو بر ادامه عملیات تاکید دارد. حمله هفتم اکتبر حماس که منجر به کشته شدن حدود ۱۲۰۰ نفر و گروگانگیری ۲۵۰ نفر شد، آغازگر این جنگ بود. طبق آمار حماس، تاکنون بیش از ۶۴ هزار فلسطینی کشته و ۱۶۱ هزار تن زخمی شدهاند و هنوز حدود ۲۰ گروگان زنده در اسارتاند.
العربی الجدید شنبه ۱۵ شهریور نوشت این نشست به درخواست مصر برگزار میشود و محور آن تلاش برای دستیابی به توافق آتشبس در غزه، از جمله بررسی پیشنهاد ویتکاف، خواهد بود.
جزییات بیشتری درباره این دیدار منتشر نشده است.
ویتکاف ۱۴ شهریور در تماسی تلفنی با بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، درباره تلاشها برای رسیدن به آتشبس در غزه گفتوگو کرده بود.
عبدالعاطی ۱۵ شهریور در یک نشست خبری از اسرائیل خواست با طرح پیشنهادی ویتکاف برای برقراری آتشبس در منطقه و آزادی گروگانهای در بند حماس موافقت کند.
وزیر خارجه مصر گفت در تماس تلفنی با ویتکاف بر اهمیت پذیرش این توافق از سوی اسرائیل برای کاهش تنش، جلوگیری از خونریزی بیشتر، رساندن کمکهای بشردوستانه به غزه و همچنین آزادی گروگانها تاکید کرده است.
او به وخامت فزاینده اوضاع انسانی در غزه که به مرحله قحطی رسیده، اشاره کرد و نسبت به خطرات و پیامدهای گسترش عملیات نظامی و ادامه استفاده از گرسنگی بهعنوان ابزار جنگی هشدار داد.
عبدالعاطی همچنین در این گفتوگو، ویتکاف را از آمادگی قاهره برای میزبانی یک نشست بینالمللی درباره بازسازی و احیای زودهنگام غزه بلافاصله پس از اعلام آتشبس مطلع کرد.
این برنامه در چارچوب طرح مشترک عربی-اسلامی تدوین شده است که در نشست سران کشورهای عربی در قاهره در ماه مارس به تصویب رسید.
بر اساس گزارشها، فرستاده ویژه آمریکا ۱۳ شهریور نیز در پاریس با مقامهای قطری درباره مذاکرات آتشبس در غزه دیدار و گفتوگو کرده بود.
با این حال، مقامهای اسرائیلی نسبت به پیشرفت در دستیابی به توافق ابراز تردید کردهاند.
همزمان با این تحولات، هزاران معترض اسرائیلی که خواستار توافقی برای پایان جنگ و بازگرداندن گروگانهای باقیمانده نزد حماس هستند، در تلآویو دست به تجمع زدند.
معترضان ضمن انتقاد از سیاستهای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پلاکاردی با نوشته «دولت سایه مرگ» در دست داشتند و شعار «چرا آنها هنوز در غزه هستند؟» سر دادند.
شرکتکنندگان بنری بزرگ را نمایش دادند که خطاب به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نوشته بود: «گروگانها را همین حالا نجات بدهید».
نتانیاهو خواستار توافق «همه یا هیچ» است که بر اساس آن، همه گروگانها باید بهطور همزمان آزاد شوند و حماس نیز تسلیم شود.
حماس پیشنهاد داده است بخشی از گروگانها را در برابر یک آتشبس موقت آزاد کند.
این گروه پیشتر اعلام کرده بود در صورت پایان جنگ و خروج کامل نیروهای اسرائیلی از غزه، همه گروگانها را آزاد خواهد کرد.
آویخای ادرعی، سخنگوی ارتش اسرائیل، شنبه ۱۵ شهریور در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ساکنان شهر غزه باید به یک منطقه ساحلی مشخص در خان یونس در جنوب نوار غزه نقل مکان کنند.
همزمان، رسانههای فلسطینی خبر دادند که اسرائیل برج السوسی در غرب شهر غزه را هدف قرار داد.
ادرعی به پناهندگان اطمینان داد که در منطقه ساحلی، قادر به دریافت غذا، مراقبتهای پزشکی و سرپناه خواهند بود.
ارتش اعلام کرده است این منطقه جدید شامل بیمارستانهای صحرایی، خطوط لوله آب و تاسیسات نمکزدایی است. همچنین جریان ثابتی از غذا، چادر، دارو و تجهیزات پزشکی، با هماهنگی کوگات (واحد ویژه ارتش اسرائیل برای هماهنگی در سرزمینهای فلسطینی) و سازمان ملل و سایر سازمانهای بینالمللی به این منطقه ارسال خواهد شد.
ارتش اسرائیل تاکید کرد که این تلاشها به موازات گسترش عملیات نظامی در شمال غزه ادامه خواهد یافت.
نیروهای اسرائیلی هفتههاست عملیات خود را در حومههای شمالی شهر ادامه میدهند. عملیاتی که به دستور بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای تصرف این شهر آغاز شد.
به اعتقاد نتانیاهو، شهر غزه پایگاه اصلی حماس است و تصرف آن برای شکست دادن این گروه اسلامگرای فلسطینی ضروری است. گروهی که با حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل، جنگ کنونی را آغاز کرد.
۱۴ شهریور، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد ارتش این کشور مرحله تازهای از عملیات را در نوار غزه آغاز کرده است.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دروازههای جهنم در غزه گشوده شده است. وقتی این روند آغاز شود، دیگر متوقف نخواهد شد.»
کاتز افزود: «عملیات ارتش اسرائیل تا زمانی ادامه خواهد یافت که قاتلان و متجاوزان حماس شرایط اسرائیل برای پایان جنگ، بهویژه آزادی همه گروگانها و خلع سلاح کامل را بپذیرند یا نابود شوند.»
یا همه یا هیچ
مبارزان فلسطینی در حمله هفتم اکتبر، هزار و ۲۰۰ اسرائیلی را کشتند و ۲۵۱ گروگان را به غزه بردند.
در داخل اسرائیل درخواستها برای پایان دادن به جنگ از طریق توافق دیپلماتیک که عمدتا از سوی خانواده گروگانها هدایت میشود در حال افزایش است.
برخی بر این باورند که این توافق میتواند آزادی ۴۸ گروگان باقیمانده را تضمین کند.
مقامهای اسرائیلی باور دارند ۲۰ نفر از گروگانها هنوز زندهاند.
در حالی که حماس و برخی کشورهای غربی و عربی امیدوارند روند حملات با مذاکرات تبادل گروگانها پایان یابد، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۴ شهریور اعلام کرد مذاکراتی برای آزادی گروگانها با حماس در جریان است و هشدار داد اگر این گروه آنها را آزاد نکند، با «عواقب سختی» مواجه خواهد شد.
او همچنین احتمال داد برخی گروگانها جان خود را از دست داده باشند.
ترامپ خطاب به حماس گفت: «همه را همین حالا آزاد کنید. اگر چنین کنید، شرایط برایتان بهتر خواهد شد. اما اگر این کار را نکنید، اوضاع دشوار خواهد بود. خیلی زننده خواهد بود.»
ارتش اسرائیل ۱۳ شهریور اعلام کرد تقریبا نیمی از شهر غزه را تحت کنترل گرفته است.
با وجود درخواستها برای معامله دیپلماتیک با حماس، نتانیاهو به دنبال توافق «همه یا هیچ» است که بر اساس آن تمام گروگانها یکباره آزاد شوند و حماس تسلیم شود.
در مقابل حماس پیشنهاد داده برخی گروگانها را در برابر آتشبسی موقت آزاد کند؛ مشابه شرایطی که پیشتر و در ماه ژوئیه مطرح بود اما مذاکرات با میانجیگری آمریکا و کشورهای عربی شکست خورد.
به گزارش رسانههای آمریکا، دونالد ترامپ عصر جمعه در دفتر بیضی کاخ سفید گفت مذاکرات جدی برای آزادی گروگانهای اسرائیلی در دست حماس جریان دارد. او خطاب به این گروه گفت: «همه را همین حالا آزاد کنید. اگر چنین کنید، شرایط برایتان بهتر خواهد شد. اما اگر این کار را نکنید، اوضاع دشوار خواهد بود. خیلی زننده خواهد بود.»
ترامپ افزود که تصور میکند برخی از ۲۰ گروگانی که گمان میرود زنده باشند، اخیراً جان باختهاند، هرچند این موضوع را تایید نکرد. او گفت: «این چیزی است که شنیدهام. امیدوارم اشتباه کنم.»
ساعاتی پیش نیز حماس ویدیویی جدید از گروگانهای اسرائیلی منتشر کرد که در اکتبر ۲۰۲۳ از یک جشنواره موسیقی در اسرائیل ربوده شده بودند. یکی از آنان گفت که در شهر غزه نگهداری میشود. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، انتشار این ویدیو را «تروریستی و بیرحمانه» خوانده است.
اوایل همین هفته، ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال از حماس خواسته بود همه ۲۰ گروگان زنده اسرائیلی را یکجا آزاد کند و وعده داد که در صورت تحقق این اقدام، جنگ به پایان خواهد رسید. ترامپ نوشته بود: «به حماس بگویید فوراً همه ۲۰ گروگان را پس بدهد (نه دو تا، نه پنج تا یا هفت تا!)، و اوضاع به سرعت تغییر خواهد کرد. جنگ تمام خواهد شد!»
روز گذشته نیز روزنامه اسرائیلی هاآرتص نوشت که یک تاجر فلسطینی-آمریکایی که در تلاشها برای توافق جدید گروگانها نقش دارد، اعلام کرد پیشنهادی از سوی ایالات متحده را به حماس منتقل کرده که بر اساس آن در برابر آزادی همه گروگانهای اسرائیلی، جنگ غزه پایان یابد.
این اظهارات با واکنش «انجمن خانوادههای گروگانها» روبهرو شد. این انجمن در بیانیهای خطاب به رئیسجمهوری آمریکا تاکید کرد: «این کابوس برای ملت ما پایان نخواهد یافت تا زمانی که سرنوشت همه ۴۸ گروگان مشخص نشود؛ هم کسانی که زنده ماندهاند و هم آنانی که در این ۷۰۰ روز جهنمی به طرز وحشیانهای کشته شدند.» این انجمن از ترامپ خواست به وعدههای خود برای بازگرداندن همه گروگانها عمل کند.
همزمان، آدام بوهلر، فرستاده ویژه ترامپ در امور گروگانها، نیز به حماس هشدار داد. او پس از آنکه این گروه اعلام کرد به توافقی جامع با اسرائیل علاقه دارد اما همچنان بر پیششرطهای قبلی خود پای میفشارد، در حساب کاربری ایکس خود نوشت: «بهتر است حماس به حرف رئیسجمهوری ترامپ توجه کند.» او تصویری از پست ترامپ را نیز ضمیمه این پیام کرد.
این تحولات در حالی روی میدهد که وزیر دفاع اسرائیل نیز اعلام کرد ارتش این کشور مرحله تازهای از عملیات را در نوار غزه آغاز کرده است و از صدور نخستین اخطار تخلیه پیش از حمله به یک ساختمان مرتفع وابسته به حماس در شهر غزه خبر داد.
این ویدیو که جمعه ۱۴ شهریور منتشر شد، گای گیلبوع-دلال و آلون اوهل، دو گروگان اسرائیلی از ۴۸ گروگانی را نشان میدهد که همچنان در دست حماس در غزه به سر میبرند و تصور میشود ۲۰ نفر از آنان هنوز زنده باشند.
نیروهای مسلح فلسطینی تحت رهبری حماس در هفتم اکتبر سال ۲۰۲۳ حمله فرامرزی بیسابقهای را به مناطق جنوبی اسرائیل انجام دادند که در جریان آن ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر دیگر به گروگان گرفته شدند.
این حمله آغازگر جنگ کنونی غزه بود که به گفته مقامات بهداشت محلی، تاکنون بیش از ۶۴ هزار فلسطینی در غزه کشته شدهاند؛ بیشتر مناطق نوار ویران شده و ساکنان آن با بحرانی انسانی روبهرو هستند.
ویدیویی که جمعه منتشر شد، گیلبوع-دلال را خسته و فرسوده نشان میدهد که حدود سهونیم دقیقه سخن میگوید. او در بخشی از ویدیو درون یک خودرو دیده میشود که تاریخ ۲۸ اوت روی آن درج شده است.
او میگوید که در شهر غزه همراه چند گروگان دیگر نگهداری میشود و از کشته شدن در حمله اسرائیل به این شهر هراس دارد.
گیلبوع-دلال پیشتر در ویدئویی در فوریه دیده شده بود که مجبور بود تماشاگر آزادی گروگانهای دیگر تحت یک آتشبس موقت باشد. گروگانهایی که بعدها آزاد شدند، گفتهاند که مجبور شده بودند متن دیکتهشده گروگانگیران را بخوانند.
دیدبان حقوق بشر حماس و گروه شبهنظامی دیگری در غزه را به دلیل انتشار ویدئوهای گروگانها محکوم کرده و آن را رفتاری غیرانسانی دانسته که مصداق جنایت جنگی است. مقامات اسرائیلی نیز این ویدئوها را جنگ روانی توصیف کردهاند.
پیام نتانیاهو
پس از انتشار این ویدیو تبلیغاتی که پس از ۷۰۰ روز اسارت این دو گروگان صورت گرفت، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامی به خانوادههایشان، ضمن دلداری و ابراز همدردی، بر موضع قاطع اسرائیل در قبال پایان دادن به جنگ تاکید کرد.
نتانیاهو در این گفتوگو، ویدیو منتشرشده را «تروریستی و بیرحمانه» خواند و به خانوادههای این گروگانها اطمینان داد که این اقدامات «دستهای ما را نخواهد بست» و اسرائیل را از رسیدن به اهداف خود باز نخواهد داشت.
نخستوزیر اسرائیل مجددا پنج شرط اصلی کشورش برای پایان دادن به جنگ را تکرار کرد: «آزادی کامل تمامی گروگانها: شامل افراد زنده و اجساد»، «خلع سلاح حماس: انحلال کامل توان نظامی این گروه»، «غیرنظامیسازی نوار غزه: پاکسازی کامل منطقه از هرگونه تجهیزات نظامی»، «کنترل امنیتی اسرائیل بر نوار غزه: تضمین امنیت بلندمدت منطقه» و «تشکیل دولت جایگزین: ایجاد یک نهاد غیرنظامی در غزه که تهدیدی برای اسرائیل نباشد».
نخستوزیر اسرائیل با تاکید بر اینکه حماس نمیتواند با انتشار ویدیوهای تحریکآمیز، اراده اسرائیل را تضعیف کند، اعلام کرد: «ارتش اسرائیل مصمم است تا زمانی که تمامی این شروط محقق نشوند، به عملیات خود ادامه دهد.»
کنترل اسرائیل بر ۴۰ درصد شهر غزه
نخستوزیر اسرائیل، ماه گذشته به ارتش دستور داد بزرگترین مرکز شهری غزه، یعنی شهر غزه را تصرف کند؛ اقدامی که دولت آن را آخرین سنگر حماس میخواند.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل پنجشنبه گفت اکنون حدود ۴۰ درصد از شهر، که پیش از جنگ نزدیک به یک میلیون نفر جمعیت داشت، در کنترل آنهاست.
ارتش اسرائیل جمعه یک برج بلندمرتبه در غرب شهر را بمباران کرد. ارتش گفت که این ساختمان توسط حماس استفاده میشد و پیشاپیش به غیرنظامیان هشدار داده شده بود.
مدیریت ساختمان در بیانیهای اعلام کرد که این مکان تنها برای اسکان فلسطینیان آواره از جنگ به کار میرفته و هرگونه استفاده غیرنظامی دیگر را رد کرد.
در سراسر غزه، وزارت بهداشت اعلام کرد روز جمعه ۳۰ فلسطینی کشته شدند که ۲۰ نفرشان در شهر غزه بودند.
تظاهرات در اسرائیل
دهها هزار اسرائیلی هر هفته تظاهراتی برگزار کردهاند و خواستار پایان جنگ برای آزادی گروگانها شدهاند. صدها نفر جمعه نیز به مناسبت ۷۰۰ روز اسارت گروگانها در میدانی در تلآویو گرد آمدند.
پس از انتشار ویدیوی دو گروگان اسرائیلی، یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، در شبکه ایکس از مذاکرهکنندگان اسرائیلی خواست گفتوگوها برای توافق آزادی گروگانها را از سر بگیرند.
گروگانهایی که تاکنون آزاد شدهاند، نتیجه مذاکرات دیپلماتیک با میانجیگری ایالات متحده و کشورهای عربی بودند، اما آخرین دور گفتگوها با شکست مواجه شده است.
