جورجیو آرمانی، معمار سبکی نو در مد ایتالیا و جهان، درگذشت
خانه مد آرمانی پنجشنبه ۱۳ شهریور با انتشار بیانیهای اعلام کرد که جورجیو آرمانی، بنیانگذار و طراح نامدار ایتالیایی، در سن ۹۱ سالگی درگذشت.
خانه مد آرمانی پنجشنبه ۱۳ شهریور با انتشار بیانیهای اعلام کرد که جورجیو آرمانی، بنیانگذار و طراح نامدار ایتالیایی، در سن ۹۱ سالگی درگذشت.
در این بیانیه آمده است: «با نهایت اندوه، گروه آرمانی درگذشت خالق، بنیانگذار و نیروی محرک خستگیناپذیر خود، جورجیو آرمانی، را اعلام میکند.»
آرمانی نماد بیبدیل سبک و ظرافت مدرن ایتالیایی به شمار میرفت. او ذوق و نبوغ طراحی را با درایت و هوش تجاری در هم آمیخت و شرکتی را هدایت کرد که سالانه حدود ۲.۳ میلیارد یورو (۲.۷ میلیارد دلار) گردش مالی داشت.
این طراح برجسته مدتی بود که از بیماری رنج میبرد و در ژوئن امسال برای نخستینبار در طول دوران حرفهای خود مجبور شد از حضور در هفته مد مردان میلان و نمایش مجموعههایش انصراف دهد.
آرمانی که به «شاه جورجیو» یا Re Giorgio شهرت داشت، به دقت بینظیرش در نظارت بر کوچکترین جزییات مجموعهها و تمامی ابعاد کسبوکارش معروف بود؛ از طراحی و تبلیغات گرفته تا حتی آرایش موی مدلها پیش از ورود به روی صحنه.
شرکت آرمانی اعلام کرد تالار وداع عمومی روزهای شنبه و یکشنبه در میلان برپا خواهد شد و مراسم خاکسپاری خصوصی در تاریخی نامشخص برگزار میشود.
معمار سبکی نو در مد ایتالیا و جهان
خبرگزاری رویترز در گزارشی به مناسبت درگذشت جورجیو آرمانی نوشت: همه چیز با یک کت آغاز شد. جورجیو آرمانی فرم خشک و زاویهدار این لباس کلاسیک را دگرگون کرد؛ لایهبرداری از بالشتکهای شانه، جابهجایی دکمهها و تغییر تناسبات تا جایی که کت را به لباسی نرم چون ژاکت و سبک همچون پیراهن بدل ساخت.
او سالها بعد گفت: «سختی و خشکی را از لباس گرفتم و به طبیعیبودنی غیرمنتظره رسیدم؛ این نقطه آغاز همهچیز بود.» بازآفرینی کت در دهه ۱۹۷۰ بیانیه هنری او شد؛ تجسمی از سادگی بهعنوان جوهره زیبایی.
اصل سادگی در پنج دهه کارنامه درخشان او به تولید کتوشلوارهای مینیمالیستی پرفروش انجامید و برند «آرمانی» را به امپراتوری عظیمی بدل کرد که از لباسهای اوت کوتور و آمادهپوش گرفته تا عطر و طراحی داخلی را دربرمیگرفت. «شاه جورجیو» با این نگاه نسل تازهای از زنان و مردان را پوشاند؛ زنانی در مسیر پیشرفت اجتماعی و مردانی در جستوجوی سبکی آزادتر.
آرمانی در ۱۹۳۴ در پیاسنزا، نزدیک میلان، زاده شد. کودکیاش با سختیهای جنگ جهانی دوم گذشت. ابتدا پزشکی خواند اما پس از ترک دانشگاه و گذراندن خدمت نظام وظیفه، به فروشگاه «لا ریناشنته» رفت و نخستین گامهایش را در ویترینآرایی برداشت.
همکاری با نینو چروتی در دهه ۱۹۶۰ مسیرش را به سوی طراحی حرفهای هموار کرد. در ۱۹۷۵ از نخستین مجموعه مردانهاش رونمایی کرد و پنج سال بعد با طراحی لباس ریچارد گیر در فیلم ژیگولوی آمریکایی (American Gigolo) به شهرت جهانی رسید.
او بهشکلی تمامعیار وسواسی بود؛ از آگهیها تا مدل موهای مانکنها، خودش بر همه چیز نظارت میکرد. میگفت کار برایش «نوعی ارگاسم» است؛ انگیزهای بالاتر از هر لذت دیگر. با شریک زندگیاش، سرجیو گالئوتی، کسبوکار آرمانی را بنیان گذاشت؛ گالئوتی در ۱۹۸۵ در اثر ایدز درگذشت و آرمانی ناچار شد به تنهایی این امپراتوری را هدایت کند. او سپس با توسعه خط «امپوریو» و گسترش جهانی، نامش را به نماد مد معاصر ایتالیا بدل ساخت.
آرمانی گاه با سخنان صریحش جنجال میآفرید، اما استقلال برندش را به هیچ بهایی نفروخت؛ نه به بورس رفت و نه پیشنهاد خرید غولهای مد را پذیرفت. خانههای متعدد، تیم بسکتبال المپیا میلان و داراییهای فراوان او هرگز بر این اصل سایه نیفکند: «موفقیت برای من انباشت ثروت نیست، بلکه بیان طرز فکر از رهگذر کار است.»
آرمانی در ۹۱ سالگی درگذشت. شرکت او اعلام کرد تا واپسین روزها با پشتکار بر مجموعهها و پروژههای آینده کار میکرد.
مراسم خاکسپاری بهصورت خصوصی برگزار خواهد شد. میراث او به خانوادهاش، ازجمله خواهرش روسانا و برادرزادهها، و همچنین همکار دیرینهاش لئو دلاورکو سپرده میشود. او در زندگینامهاش «برای عشق» (Per Amore) نوشت: «پس از آرمانی هم آرمانی خواهد بود.»
همزمان، دولت پزشکیان با اعلام بازنگری «سند موسیقی» و صدور هزاران مجوز تازه، از «عدالت فرهنگی» سخن میگوید؛ اما فضای ملتهب جامعه و سایه جنگ و ملیگرایی کاذب حرف دیگری میزند.
کنسرتی پس از سالها انتظار
خبر اجرای خیابانی شجریان توجه بسیاری را به خود جلب کرد. او در نشست خبری توضیح داد که ایدهٔ برگزاری این برنامه سالها پیش مطرح شده بود اما بارها متوقف شد. شجریان با اشاره به صدور مجوز ناگهانی گفت: «من برای گرفتن مجوز تلاشی نکردم، فقط اطلاع دادند که حالا امکان اجرا وجود دارد.» این نخستین بار است که در عمر جمهوری اسلامی یکی از پرمخاطبترین خوانندگان سنتی ایران در قلب تهران و به شکل رایگان روی صحنه میرود و خودِ او تاکید کرده که این «اولین اجرای بزرگ» است و کنسرتهای دیگری نیز در راه خواهد بود.
بازنگری سند موسیقی و آمارهای تازه
همزمان، خبرگزاری رسمی دولت گزارش داد که وزارت فرهنگ [و ارشاد اسلامی] در دولت چهاردهم «سند موسیقی» را بازنگری کرده و نزدیک به سههزار مجوز کنسرت صادر شده است. همچنین به برگزاری بیش از ششهزار اجرای زنده در سراسر کشور و برنامههای همچون «فستیوال کوچه» اشاره شد. مقامهای دولتی این روند را نشانه «گشایش فرهنگی» و «مردمیسازی هنر» معرفی کردند و از آن بهعنوان نشانهای از توجه دولت به مطالبات فرهنگی نام بردند.
محدودیتها و سانسوری که تمام نشده
با وجود چنین آماری، تجربه موسیقی در ایران نشان میدهد این حوزه در دهههای گذشته با محدودیتهای جدی مواجه بوده است. از ابتدای دهه شصت، اجرای زنان بهعنوان خواننده اصلی در صحنههای عمومی ممنوع شد و همچنان ادامه دارد. کنسرتهای متعدد در شهرهای مختلف حتی پس از اخذ مجوز رسمی در روزهای پایانی لغو شدهاند. علاوه بر این، فشار بر گروههای مستقل و کنترل محتوای آثار موسیقایی فضایی ایجاد کرده که بسیاری از موزیسینها برای ادامه فعالیت به مهاجرت روی آوردهاند. این واقعیت تاریخی، باعث شده هرگونه «گشایش ناگهانی» در حوزهٔ موسیقی با احتیاط و تردید سنجیده شود و ادامهدار شدن این اجراها را پروژهای حسابشده محسوب کرد.
تحریف نمادهای مردمی
انتخاب میدان آزادی بهعنوان محل برگزاری کنسرت، بعدی نمادین به این رویداد میبخشد. این میدان در حافظه جمعی ایرانیان با تجمعهای سیاسی و اجتماعی گره خورده است. تبدیل آن به صحنه یک اجرای بزرگ موسیقایی میتواند در راستای بازتعریف فضاهای عمومی و ارائه تصویری تازه از رابطه حکومت با جامعه تفسیر شود. در شرایطی که کشور با بحرانهای سیاسی و منطقهای نیز مواجه بوده است، چنین اقدامهایی میتوانند حامل پیامهایی از همبستگی ملی و تلاش برای تغییر فضا باشند.
موسیقی و کارکرد سیاسی در بزنگاهها
موسیقی در ایران معاصر همواره نقشی فراتر از سرگرمی داشته است. از یکسو، جامعه خواهان دسترسی آزاد به همه گونههای موسیقی و شنیدن صدای همهٔ هنرمندان، از جمله زنان، بوده است. از سوی دیگر، ساختار سیاسی محدودیتهایی گسترده اعمال کرده و بارها از موسیقی بهعنوان ابزاری برای مدیریت فضا و کنترل اجتماعی استفاده کرده است. در این بستر، کنسرت شجریان و آمارهای تازهٔ دولتی، بیش از آنکه صرفاً بهعنوان رویداد فرهنگی دیده شوند، بخشی از روندی تلقی میشوند که کارکرد اصلی آن در حوزهٔ سیاست و بازنمایی قدرت تعریف میشود.
چشمانداز مبهم آینده
موسیقی در ایران امروز میان دو قطب متضاد قرار گرفته است: حق فرهنگی شهروندان برای دسترسی آزاد به هنر، و استفاده سیاسی از همان هنر برای بازسازی مشروعیت در بزنگاههای بحرانی. برگزاری کنسرتهای بزرگ و تاکید بر ملیگرایی میتواند انرژی اجتماعی را برای مدتی به سمت جشن و هیجان جمعی هدایت کند، اما پرسش بنیادین همچنان باقی است: آیا این تحولات آغازگر تغییر واقعی در سیاستهای فرهنگیاند، یا تنها بخشی از پروژهای گسترده برای سفیدشویی و مدیریت افکار عمومی در سایه بحرانها؟
ترامپ که سپتامبر ۲۰۲۴ در پستی نوشته بود: «من از تیلور سوئیفت متنفرم»، اینبار به خبرنگاران گفت: «برایشان آرزوی خوشبختی میکنم. بهنظر من او بازیکن فوقالعادهای است، مرد فوقالعادهای است و سوئیفت هم شخص فوقالعادهای است.»
تیلور سوئیفت و تراویس کلسی در پستی مشترک در اینستاگرام نوشتند: «معلم زبان انگلیسی و معلم ورزش شما قرار است ازدواج کنند.»
این دو همچنین تصاویری از لحظه خواستگاری بازیکن تیم «کانزاسسیتی چیفز» از سوئیفت منتشر کردند.
تصاویر، این زوج آمریکایی را در باغی پر از گلهای صورتی و سفید نشان میداد؛ در یکی از عکسها کلسی در حالیکه روی یک زانو نشسته بود، به سوئیفت نگاه میکرد و در عکسی دیگر، حلقه بزرگی در دست چپ سوئیفت دیده میشد. در پسزمینه پست نیز بخشی از آهنگ سوئیفت با عنوان «So High School» پخش میشد.
این نامزدی با استقبال گسترده کاربران فضای مجازی روبهرو شد و پست مشترک آنها تا عصر سهشنبه بیش از ۲۱ میلیون لایک گرفت. لیگ NFL نیز به این زوج تبریک گفت. هنوز تاریخی برای مراسم عروسی اعلام نشده است.
سوئیفت تاکنون ۱۴ جایزه گرمی از جمله چهار جایزه بیسابقه «آلبوم سال» دریافت کرده است. کلسی بهعنوان «تایت اند» تیم چیفز، سه بار در فتح سوپربول نقش داشته و پاسهای درخشان خود را از ستاره تیم، پاتریک ماهومس، دریافت کرده است. هر دو ۳۵ سالهاند.
آنها از سال ۲۰۲۳ و پس از اجرای سوئیفت در ورزشگاه «اَروهند» ــ ورزشگاه خانگی چیفز ــ با یکدیگر آشنا شدند. کلسی در پادکست «نیو هایتس» توضیح داده بود که از اینکه در آن کنسرت فرصتی برای ملاقات و دادن شماره تلفنش به سوئیفت پیدا نکرده، ناامید شده بود. سوئیفت بعدها گفت این ابراز علاقه علنی برایش جذاب بوده و او را به یاد فیلمهای عاشقانه دهه هشتاد انداخته است.
او در یکی از قسمتهای اخیر پادکست «نیو هایتس» گفته بود: «با خودم فکر کردم اگر این مرد دیوانه نباشد ــ که البته احتمال بزرگی بود ــ این همان چیزی است که از نوجوانی در آهنگهایم آرزو داشتم برایم اتفاق بیفتد.»
سوئیفت در گفتوگو با مجله «تایم» (که او را بهعنوان شخصیت سال ۲۰۲۳ معرفی کرد) توضیح داد این رابطه پیش از آنکه رسانهای شود مدتی دور از چشم عموم ادامه داشت: «ما مدت قابل توجهی را بیخبر از دیگران سپری کردیم و این فرصت را یافتیم که یکدیگر را بهتر بشناسیم. زمانی که به اولین بازی او رفتم، ما رسماً زوج شده بودیم.»
سوئیفت در چندین بازی تیم چیفز از جمله دو سوپربول حاضر شد؛ حضوری که با انتقاد برخی هواداران NFL روبهرو شد. آنها مدعی بودند شبکههای تلویزیونی توجه بیش از حد به سوئیفت نشان میدهند. از سوی دیگر، کلسی در بخش زیادی از تور جهانی رکوردشکن «اِراس» سوئیفت ــ که بیش از دو میلیارد دلار فروش داشت و دسامبر ۲۰۲۴ به پایان رسید ــ حضور یافت. در یکی از اجراهای لندن، او با لباس رسمی روی صحنه رفت و در قطعه «I Can Do It With a Broken Heart» سوئیفت را روی دست بلند کرده و به سمت مبل برد.
سوئیفت این ماه در پادکست «نیو هایتس» آلبوم جدیدش با نام «The Life of a Showgirl» را معرفی کرد که قرار است سوم اکتبر منتشر شود. او وعده داده این آلبوم فضایی شاد و پرانرژی داشته باشد. کلسی هم سپتامبر امسال وارد سیزدهمین فصل حضورش در لیگ NFL خواهد شد.
پیامهای تبریک بسیاری از سوی دوستان، هواداران و تیمهای ورزشی برای این زوج ارسال شده است. بسیاری از کاربران با اشاره به ترانه معروف سوئیفت نوشتند: «این یک داستان عاشقانه است.»
بریتنی ماهومس، همسر پاتریک ماهومس، در پستی نوشت: «دو تا از اصیلترین آدمها همدیگر را پیدا کردند و عاشق شدند. واقعاً خوشحالم برای این دو نفر.»
باشگاه چیفز هم در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز یک افسانه است! تبریک به تراویس و تیلور ــ خوشحالیم که حالا رسماً عضو خانواده چیفز کینگدام شدید!»
شرکتهای بزرگ نیز به این نامزدی واکنش نشان دادند؛ گوگل هنگام جستوجوی نام سوئیفت صفحه را با بارانی از کاغذ رنگی تزیین کرد و رستوران زنجیرهای Buffalo Wild Wings که جیسون کلسی، برادر تراویس، را بهعنوان سفیر تبلیغاتی دارد، پیشنهاد داد مراسم عروسی را پذیرایی کند.
میزان، خبرگزاری قوه قضاییه جمهوری اسلامی، سهشنبه چهارم شهریور گزارش داد انتشار برنامه موسوی در بستر فضای مجازی که با «صحبتهای خلاف عفت عمومی مجری برنامه» در مورد ابوالقاسم فردوسی، از «مفاخر ادبیات و شعر ایران» همراه بود، اعلام جرم دادستانی تهران علیه او را به همراه داشته است.
میزان نوشت با تشکیل پرونده برای این فعال فضای مجازی، دادستانی تهران تحقیقات روی پرونده را آغاز کرد.
دادستانی تهران مهر سال گذشته نیز با اتهام «وارد کردن خدشه به امنیت روانی جامعه»، علیه موسوی اعلام جرم کرده بود.
موسوی چهارم شهریور در واکنش به این موضوع به وبسایت رویداد۲۴ گفت که مدیر برنامه یوتیوبی «قول داده بود» بخش مربوط به صحبتهای او درباره فردوسی از ویدیو حذف شود و از انتشار آن بیخبر بوده است.
او گفت در حال حاضر «اوضاع روحی مناسبی» ندارد و افزود: «روال قضایی تحقیرآمیز است؛ در دادگاه فریاد میزنند، تحقیر میکنند، جریمه میدهند.»
ملیگرا شدن حکومت ایران؟
رویکرد جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه و زیر آتش حملات اسرائیل، ناگهان تغییر کرد و مقامات و حامیان حکومت، پای مفاهیم و نمادهای ملی و میهنی را وسط کشیدند.
این در حالی است که در سرود رسمی جمهوری اسلامی نام ایران تنها یک بار و در انتهای آن به عنوان «جمهوری اسلامی ایران» برده شده و در قانون اساسی نیز نام ایران زیر سایه اسلام قرار دارد.
روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷، بهصراحت مخالفت خود را با ملیگرایی اعلام کرده بود.
عمده اعتراضات کاربران رسانههای اجتماعی در دو روز گذشته درباره همراستایی استندآپ کمدی موسوی با مواجهه و مخالفت جمهوری اسلامی با ارزشهای ملی و میهنی بود.
این موضوع، اعتراضهای گسترده کاربران با بازنشر متنها و نامههایی از بزرگان ادبیات معاصر را در پی داشت.
بحثی نیز بر سر مرز میان طنز و آزادی بیان از یکسو و «بیحرمتی به میراث فرهنگی و ملی» از سوی دیگر شکل گرفته است.
محتوای جنجالی طنز موسوی چه بود؟
در ویدیوی منتشرشده، موسوی در بخشی از مونولوگ کمدی خود فردوسی را «بیناموس دلقک» خطاب میکند و با لحنی تمسخرآمیز، داستان شاهنامه را روایت میکند: «واقعا حالم به هم میخوره از این دهنلقیهای فردوسی ... ۳۰ سال نشستی شعر گفتی نخود تو دهنت خیس نمیخوره؟... تهمورث دیوبند؟ کاپ [...] تقدیم به شما.»
این جملات، بهویژه در اشاره به فردوسی که بسیاری او را «پدر زبان فارسی» میدانند، اعتراضات گستردهای را در پی داشت.
حساب اینستاگرام موسوی ساعاتی پس از اوجگیری واکنشها از دسترس خارج شد اما هنوز روشن نیست که این اقدام بهدلیل فشار کاربران بوده یا از سوی خود او یا اینستاگرام صورت گرفته است.
واکنشها در شبکههای اجتماعی
بخش زیادی از کاربران این سخنان را «توهین مستقیم به زبان فارسی و یکی از منجیان آن» توصیف کردند.
شماری نوشتند «هیچکس حق ندارد با شاهنامه شوخی کند» و طنز در این زمینه را معادل «بیحرمتی» دانستند.
برخی نیز به محدودیتهای شوخی در ایران اشاره کردند و نوشتند در کشوری که امکان شوخی با مقدسات دینی وجود ندارد و پیشتر افراد به اتهام شوخی با پیامبران اعدام شدهاند، انتخاب فردوسی بهعنوان سوژه طنز نشاندهنده «عافیتطلبی» است.
کاربری نوشت: «در مملکتی که آزادی بیان فقط وقتی بیخطر است که متوجه هویت ملی شود، طبیعی است که دیوار کوتاهتر از فردوسی پیدا نمیکنند.»
در همین حال، شماری از نویسندگان و پژوهشگران با انتشار یادداشتهایی تلاش کردند این جدل را به سطحی گستردهتر از آزادی بیان ببرند.
ورود نامهای بزرگ به ماجرا
محمدرضا شفیعی کدکنی، استاد برجسته ادبیات فارسی، با بازنشر بخشهایی از یادداشت زندهیاد ابوالفضل خطیبی، نویسنده، شاهنامهشناس و پژوهشگر زبان و ادب فارسی، شاهنامه را «خودآگاه جمعی ایرانیان» خواند.
یکی از صفحات منتسب به بهرام بیضایی، کارگردان و نمایشنامهنویس برجسته نیز بخشی از «دیباچه نوین شاهنامه» را بازنشر کرد؛ متنی که فردوسی را نماد ایستادگی فرهنگی و زبانی ایرانیان میخواند و با بیانی استعاری از تلاش او برای حفظ زبان و هویت ایرانی دفاع میکند.
در بخشی از این فیلمنامه آمده است: «بزنید مرا؛ سنگپاره و تپانچه و تازیانههای شما بر من هیچ نیست.»
جدال میان آزادی بیان و مسئولیت اجتماعی
مهدی تدینی، پژوهشگر و مترجم، در واکنشی نوشت: «اگر زینب موسوی به خود اجازه داده که شاهنامه را مسخره کند، آیا بقیه ارزشها هم قابل شوخیاند؟»
او این کار را «دریوزگی برای چند لایک بیشتر» دانست.
در سوی دیگر، تینوش نظمجو، نویسنده و مدیر انتشارات ناکجا در پاریس، حملات به موسوی را با سرکوب طنز در تاریخ مقایسه کرد.
او یادآور شد که برای اقلیتها و گروههای تحت فشار، طنز ابزاری برای مقاومت بوده است و «آزادی اگر مرز پیدا کند، دیگر آزادی نیست».
او با اشاره به سخنان سلمان رشدی پس از حمله به شارلی ابدو نوشت: «کسی که میگوید آزادی بیان دارم اما شوخی با فردوسی ممنوع است، در واقع مخالف آزادی بیان است.»
این دیدگاه با واکنشهایی انتقادی همراه شد.
سهند ایرانمهر، نویسنده، در پاسخ نوشت: «آزادی بیان همیشه با مسئولیت همراه است. نادیده گرفتن "اما"ها خودش ضد آزادی است. اگر شوخی به نفرت یا خشونت مستقیم منجر شود، نمیتوان آن را مطلقا مجاز دانست.»
«حق اعتراض» در برابر «حق طنز»
ایرانمهر در ادامه از هانا آرنت، فیلسوف سیاسی، نقل قول کرد که گفته است گفتوگو باید حفظکننده امکان همزیستی سیاسی باشد.
او افزود یکی از «اما»های ضروری همین است که گفته شود آزادی بیان وجود دارد اما به شرطی که امکان همزیستی سیاسی و شنیده شدن همگان باقی بماند.
کاربران دیگری نیز تاکید کردند همانطور که موسوی حق دارد طنز اجرا کند، منتقدان هم حق دارند واکنش نشان دهند.
صفحه فلات ایران، برای نظمجو نوشت: «آزادی بیان یکطرفه نیست. ما هم میتوانیم بگوییم این جنس شوخیها بنجل است و آن کمدین لوده.»
این صفحه همچنین مقایسه شاهنامه با ماجرای رشدی یا شارلیابدو را بیربط خواند و افزود: «آنجا بحث ترور و قتل بود، اینجا حرف از واکنش و نقد است. هیچکس دنبال فتوای قتل یا بستن دهان کسی نیست. ما فقط میگوییم حق اعتراض به ابتذال داریم و جوابمان را با واژه میدهیم.»
با وجود اعتراضهای مدنی به موسوی، اعلام جرم دادستانی تهران علیه این طنزپرداز، احتمال برخورد قهرآمیز و کیفری با او را پررنگ کرده است.
