انفجار در یک مجتمع مسکونی در قم تازهترین مورد از آتشسوزیها و انفجارهای پیدرپی است که پس از توقف جنگ ۱۲ روزه موجب واکنش دوباره افکار عمومی به علت این حوادث شده است.
محسن مهیمنی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، با اشاره به روند ادامهدار انفجارها پس از پایان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، گفت که این حوادث از دو منظر باعث واکنشهای عمومی شدهاند.
او گفت: «از یک طرف، ادامه انفجارها در ساختمانهای مسکونی و اماکن مختلف دیده میشود؛ مقامها معمولا علت آن را نشت گاز اعلام میکنند. اما همین تکرار و مشابه بودن روایتها باعث ایجاد حساسیت در افکار عمومی شده، بهویژه اینکه اغلب این انفجارها پس از پایان جنگ ۱۲ روزه رخ دادهاند.»
مهیمنی افزود: «در فصل گرمای تابستان قرار داریم و مقامها برای بیشتر انفجارها علت را گرما و نشت گاز میدانند. اما این توجیهات در فضای پس از جنگ باعث تردیدهای بیشتر در جامعه شده است.»
او در ادامه به فضای جنگی اخیر اشاره کرد و گفت: «اسرائیل بهصراحت اعلام کرده بود که عملیاتش تمام نشده و آن را در خاک ایران ادامه خواهد داد. اسرائیل همچنین از کشته شدن دهها نفر از مقامهای ایران خبر داده است. در حالی که مقامهای ایران از انتشار جزئیات خودداری میکنند، گزارشهایی درباره مرگ برخی چهرهها از جمله حسین طائب در حال انتشار است.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد هنوز زمان مشخصی برای ادامه گفتوگوهای هستهای میان تهران و واشینگتن تعیین نشده و حضور ایران در این مذاکرات منوط به حصول اطمینان از «اثربخشی» آن است.
بقایی دوشنبه ۲۳ تیر در نشست خبری هفتگی خود گفت هنوز «تاریخ، زمان و مکانی» برای دیدار عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، مشخص نشده است.
او تاکید کرد: «مادامی که نسبت به اثربخشی دیپلماسی و روند مذاکره اطمینان حاصل نکنیم، وارد چنین روندی نخواهیم شد.»
بقایی به برخی گمانهزنیها در خصوص تغییر کشور میانجی در مذاکرات آتی ایران و آمریکا و احتمال نقشآفرینی چین و نروژ اشاره کرد و افزود: «از این خبرها زیاد شنیدهاید و باز هم خواهید شنید. همه این خبرها گمانهزنی و حدس هست که رسانههای مختلف مطرح میکنند، ولی قابل تایید نیست.»
روزنامه واشینگتنپست ۲۲ تیر به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد انتظار میرود مذاکرات میان واشینگتن و تهران برای رسیدن به یک توافق هستهای، بهزودی از سر گرفته شود.
این روزنامه نوشت دولت ترامپ معتقد است جمهوری اسلامی حتی پس از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل، همچنان به دستیابی به یک توافق دیپلماتیک در خصوص برنامه هستهای خود تمایل دارد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ تیر اعلام کرد هیچ توافقی با آمریکا بدون به رسمیت شناختن «حق غنیسازی» در کار نخواهد بود.
بقایی: به فعالسازی مکانیسم ماشه واکنش «متناسب» نشان میدهیم
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در ادامه نشست خبری خود، کشورهای اروپایی را تهدید کرد که در صورت استفاده از مکانیسم ماشه، با واکنش «مقتضی و متناسب» تهران روبهرو خواهند شد.
بقایی گفت استفاده از مکانیسم ماشه «مبنای حقوقی، سیاسی و اخلاقی» ندارد و «صرفا ابزارسازی از یک امکانی است» که در برجام گنجانده شده است.
او افزود: «ایران کماکان خودش را عضو برجام میداند، [اما] تعهداتش را در واکنش به نقض فاحش مفاد برجام از سوی آمریکا و طرفهای مقابل کاهش داد. نکته بعدی اینکه طرفهای اروپایی خودشان مرتکب نقض فاحش تعهدات در برجام شدند و نتوانستند عمل کنند و بنابراین هیچ جایگاهی ندارند.»
بقایی هشدار داد تهدید به استفاده از مکانیسم ماشه «یک گام سیاسی» است و جمهوری اسلامی به آن واکنش «مقتضی و متناسب» نشان خواهد داد.
او در عین حال گفت جمهوری اسلامی به مذاکره با کشورهای اروپایی با هدف «تامین منافع ملی» ادامه خواهد داد.
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح میشوند که کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزیر خارجه جمهوری اسلامی، تاکید کرد تهران نباید به «استقبال» مکانیسم ماشه برود.
او گفت: «ما باید اقدام لازم را برای جلوگیری از توسل آنها به این مکانیسم انجام دهیم، اما انجام اقدام به معنای دادن امتیاز به آنها نیست، بلکه منظور بررسی و استفاده از گزینههای مختلف برای جلوگیری از توسل آنها به این ساز و کار است.»
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، ۱۷ تیر هشدار داد اگر جمهوری اسلامی از برنامه هستهای خود عقبنشینی نکند، لندن برای فعالسازی مکانیسم ماشه آمادگی دارد.
همزمان با تهدید برخی مقامهای حکومت ایران مبنی بر بستن یا محدودسازی تردد شناورها در تنگه هرمز، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت که امنیت خلیج فارس برای چین مهم است.
بقایی همچنین درباره گزارشها از درخواست روسیه از تهران برای پذیرش توقف غنیسازی اورانیوم اشاره کرد:«پیشنهاد مشخصی از سوی روسیه در موضوع هستهای نداشتهایم.»
سخنگوی وزارت خارجه اضافه کرد: «ما با روسیه و چین، بهعنوان دو کشوری که با آنها شراکت راهبردی داریم، روابط دوستانهای برقرار کردهایم.»
این مقام وزارت خارجه درباره جدیتر شدن احتمال استفاده از مکانیزم ماشه علیه جمهوری اسلامی گفت که این اقدام با پاسخ مقتضی ایران مواجه میشود. بقایی گفت: «استفاده از مکانیسم ماشه یک کار سیاسی و در راستای تقابل با ایران است.»
غلامحسین محسنیاژهای، رییس قوه قضاییه گفت پرونده شهروندان بازداشت شده با اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» نیاز به کار تحقیقی گسترده ندارد.
او همچنین از مقامهای قوه قضاییه خواست تا پرونده این متهمان با سرعت تعیین تکلیف شود.
پس از جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، صدها شهروند با عناوین اتهامی نامشخص بازداشت شدند که از شرایط و محل نگهداری آنان اطلاعی در دست نیست.
اخیرا اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه از تفهیم اتهام «جاسوسی» به برخی شهروندان بازداشتشده پس از جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل خبر داده بود.
در این شرایط و با در نظر گرفتن اظهارات سخنگوی قوه قضاییه، محسنیاژهای و طرح جدید مجلس شورای اسلامی برای تشدید مجازات «جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم»، نگرانیها درباره احتمال صدور و اجرای سریع احکام اعدام برای بازداشتشدگانی که با اتهامات سنگین مواجه هستند، افزایش یافته است.
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، در جلسه مسئولان عالی قضایی گفت پروندههای مربوط به افراد متهم به «جاسوسی یا همکاری با اسرائیل» باید سریعتر تعیین تکلیف شود.
او گفت: «این پروندهها نیاز به کار تحقیقاتی گسترده ندارد و باید هرچه سریعتر روند رسیدگی و محکومیت آنها انجام شود.»
محسنی اژهای با اشاره به حساسیت موضوع، از مسئولان قضایی خواست رسیدگی به این پروندهها را با «جدیت و دقت» دنبال کنند.
او تاکید کرد: «در پروندههایی که ابعاد آن مشخص است، اطاله دادرسی پذیرفته نیست.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد ساکنان ساختمانی که در قم منفجر شد، «شهروندان عادی» بودهاند. این خبرگزاری جزئیات بیشتری درباره هویت ساکنان ارائه نکرد.
در همین حال، عباس جعفری، مدیرعامل سازمان آتشنشانی قم گفت: «در این حادثه به چهار واحد مسکونی آسیب وارد شده است.»
او افزود: «بررسیهای اولیه نشان میدهد عامل حادثه نشت گاز بوده است.»
مقامهای محلی هنوز اطلاعات بیشتری درباره تلفات یا وضعیت مصدومان احتمالی ارائه ندادهاند. این حادثه در ادامه مجموعهای از انفجارهای اخیر در شهرهای مختلف ایران رخ داده که عمدتا به نشت گاز نسبت داده شدهاند.
