چرا نیمقرن آینده ایران، تکرار ۵۰ سال گذشته نخواهد بود
کامبیز حسینی
ایراناینترنشنال
۱۴ خرداد، سالگرد درگذشت خمینی، امسال نیز با همان تصاویر همیشگی تکرار شد:
ایراناینترنشنال
۱۴ خرداد، سالگرد درگذشت خمینی، امسال نیز با همان تصاویر همیشگی تکرار شد:
خامنهای به محل دفن خمینی رفت و همان حرفهایی را زد که سه دهه از تریبونهای حکومتی شنیدهایم: دفاع از انزوا، رد مذاکره و تعامل با دنیا، و تاکید بر تداوم مسیری که از بهمن ۱۳۵۷ تا به امروز، نه توسعه آورده، نه صلح، نه رفاه و نه آرامش.
جمهوری اسلامی غیر از همان آدرنالین جمعی و مقطعی پیروزی در همان اول انقلاب، همه جنگ بوده و بمباران و محرومیت و بیسوادی و فساد و دروغ؛ آن هم با بوی گلاب!
علی خامنهای در سخنرانی امروز، پیشنهاد تازه آمریکا برای توافق هستهای را بهشدت رد کرد و نه تنها دروازه یک فرصت دیگر برای کاهش فشار اقتصادی را بست، بلکه نشانهای روشن از اراده سیاسی نظام در حفظ وضعیت اسفناک موجود ارائه داد؛ وضعیتی که محصول آن فروپاشی امید زندگی در جامعهای خسته و دستبسته است.
خامنهای حالا موفق شده همه گزینههای بدون خشونت و صلحآمیز برای تغییر در جامعه امروز ایران را بسوزاند!
او، تنهاتر از همیشه، دیکتاتوری بوده که سوار بر گرده دیکتاتوری دیگر، یک ایدئولوژی واپسگرایانه را تا جایی که میتوانست - شاید تا آخر عمرش - بر میلیونها تحمیل کرد و اگر منابع طبیعی ایران نبود، هرگز در خوابش هم نمیدید در ۸۰ سالگی اینجایی باشد که امروز هست.
نزدیک به پنجاه سال وعده و شکست
در سالهای پس از انقلاب، جمهوری اسلامی بارها بر «استقلال»، «عزت» و «مقاومت» تاکید کرده؛ اما در عمل، این مفاهیم بهانهای برای توجیه ناکامی، سرکوب و انزوای بینالمللی بوده است.
برنامه هستهای، یکی از پرهزینهترین پروژههای تاریخ معاصر ایران، نه برق تامین کرد، نه تحریمها را پایان داد، و نه امنیت بههمراه آورد. تنها دستاورد آن، انزوای دیپلماتیک و افزایش فشار بر مردم بود. با این حساب، هیچ جای این پروژه «ملی» نیست.
در ستایش گذشته، بدون درک حال
خامنهای در سخنان امروز خود، همچنان از «راه خمینی» سخن گفت؛ راهی که ظاهراً جز تداوم دشمنی، هزینهدادن مردم و مقاومت بیثمر برای دفاع از هیچ، چیزی بههمراه ندارد. او گفت: «پاسخ ما به یاوهگویی آمریکا معلوم است: نمیتوانند هیچ غلطی بکنند.»
واقعیت این است که در سایه این رویکرد، ایران نهتنها از توسعه بازمانده، بلکه در بسیاری زمینهها از همسایگانش عقب افتاده است.
امروز حتی همان شعارهای اولیه جمهوری اسلامی - مانند عدالت، رفاه و کرامت انسانی - جک شده! «ارتحالیدی» در باطن خود، واکنش طنزآلود جامعهای است به مرگ امامش!
بازتولید چرخه؟
خامنهای تنها امتداد گذشته نیست؛ او خود بخشی از همان گذشته است که در حال تکرار است. در سه دهه رهبریاش، با استفاده از تجربههای پرهزینه - از جیب جمهوری اسلامی و نهایتا ملت ایران - نظام امنیتی و اقتصاد وابسته به سرکوب را تثبیت کرد.
اگر او بتواند این پیچ خطرناک را رد کند، آیا باید پذیرفت که نیمقرن آینده نیز بازتولید همان سیاستهای فرسایشی، همان انزوا و همان اقتصاد خواهد بود؟ حالا مثلاً مقداری لیبرالتر!؟
آیا نیمقرن آینده، چیزی جز ادامه فروپاشی تدریجی نخواهد بود؟
«برنامه» این پایین است و امشب در برنامه به این مسئله پرداختیم.
در تازهترین قسمت «برنامه با کامبیز حسینی»، به بررسی آخرین وضعیت ایران از نگاه خودمان میپردازیم!
در این برنامه، عرفان ثابتی که جامعهشناس است مهمان ماست و مخاطبان از سراسر جهان به این پرسش پاسخ دادند که: آیا نیمقرن آینده ایران، تکرار ۵۰ سال گذشته خواهد بود؟
رهبر جمهوری اسلامی که چهارشنبه ۱۴ خرداد به مناسبت سالروز مرگ روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، در محل دفن او سخنرانی کرد، در بخشی از سخنان خود گفت پس از انقلاب فرانسه، پادشاه و زنش را کشتند، اما بعد از انقلاب «احساسات فضا را قبضه کرد» و «مردم یادشان رفت برای چه مبارزه کردند» و پس از ناپلئون، همان خاندانی که انقلاب علیه آنها بود، برگشتند.
پیش از افزایش اعتراضات در ایران، عموما چنین سخنان و اشاراتی به دوران پادشاهی پهلوی از سوی خامنهای، بیشتر در مناسبتهایی نظیر ۲۲ بهمن بود. اشارهها نیز اغلب در قالب حمله به حکومت پادشاهی بود اما اخیرا، سخنان خامنهای راجع به دوره پهلوی، بیشتر هشدار نسبت به آینده است.
خرداد ۱۴۰۱، یک روز پس از سخنرانی شاهزاده رضا پهلوی، خامنهای در مراسم سیودومین سالگرد مرگ خمینی، درباره بازگشت خانواده سلطنتی هشدار داد و برگشتن به حکومت پهلوی را «ارتجاع» خواند.
او در مراسم تنفیذ حکم ریاستجمهوری مسعود پزشکیان که مرداد ۱۴۰۳ برگزار شد نیز برخلاف رویه معمول، ناگهان به دوران پهلوی پرداخت و شش دقیقه از سخنرانیاش را صرف حمله به دوران پیش از انقلاب ۵۷ کرد.
خامنهای دی ۱۴۰۳ نیز در دیداری عمومی، بار دیگر به خاندان پهلوی حمله کرد و گفت در دوران حکومت پادشاهان پهلوی، «ایران قلعه مستحکم منافع آمریکاییها بود».
اولین بار که او در دوران رهبری خود، بابت رواج علاقه به خاندان پهلوی احساس خطر کرد، سال ۱۳۹۳ بود.
رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی دی ۱۳۹۳ خود با اشاره به اینکه «امروز اینها [دشمنان انقلاب ۵۷] سعى میکنند چهره خاندان خبیث و منحوس پهلوى را بَزک کنند، آرایش کنند»، گفت: «دشمنان نظام نتوانستند نسل دوم و سوم را از انقلاب ناامید کنند.»
او تاکید کرد: «[اکنون دشمنان] چشم دوختند به نسلهاى بعدى، به جوانهاى بعدى، چون میدانند سرمایه ملت ایران مردماند.»
از همان زمان، دستگاههای تبلیغاتی که بهطور مستقیم زیر نظر خامنهای فعالیت میکنند، با همین کلید واژه «بزک پهلوی» فعال شدند؛ از جمله نشریه موسوم به «خط حزبالله» که از جمله بولتنهای مورد استفاده در مراسم نماز جمعه است.
موضوع حمله به خاندان پهلوی از آن زمان بهطور مویرگی در دستگاه تبلیغاتی خامنهای دنبال میشود. برای نمونه، بهمن ۱۴۰۳، مهدی قدرتی، مدیرکل تبلیغات اسلامی استان لرستان، حمله به خاندان پهلوی و حکومت دو پادشاه این خاندان را از محورهای «جهاد تبیین» برشمرد و تاکید کرد یکی از محورهای این موضوع «نشان دادن دوره سیاه طاغوت» به نسل جوان است.
دفاتر تبلیغات اسلامی در استانها که از زیرمجموعههای دفتر رهبر جمهوری اسلامی بهشمار میروند نیز در سالهای اخیر بهطور سالانه نشستی با نام «جهاد تبیین و تطهیرزدایی از خاندان پهلوی» برگزار میکنند.
در سالهای اخیر، بسیاری از فیلمهای سینمایی و سریالها در شبکه خانگی نیز داستانهایی را از دوره پهلوی روایت میکنند که افزایش قابل توجه این ژانر، به طور مکرر مورد توجه منتقدان این حوزه قرار گرفته است.
برخی از پرفروشترین فیلمهای سینمایی از جمله «مصادره» و «فسیل»، داستانی را در همین دوران روایت میکنند.
اخیرا نیز سریال تاسیان و سووشون، داستانهایی مربوط به دوران حکومت پهلوی اول و دوم را روایت میکنند که با حاشیههایی همراه شدهاند.