مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی چه شباهتی با توافق برجام دارد؟

وزارت خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به تداوم و تشدید تحریم‌های آمریکا، با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد علی‌رغم دریافت نامه‌ای از سوی رییس‌جمهوری آمریکا خطاب به رهبر جمهوری اسلامی که در آن بر آمادگی برای انتخاب مسیر دیپلماسی تاکید شده بود، «آمریکا همچنان بر ادامه تحریم‌های غیرقانونی پافشاری می‌کند».

در این بیانیه آمده است: «جمهوری اسلامی با حسن نیت و بر پایه اقتدار ملی وارد گفت‌وگوهای غیرمستقیم با آمریکا شد و طی سه دور مذاکره، مواضع و مطالبات بحق خود را در چارچوب حقوق بین‌الملل و با هدف دستیابی به تفاهمی معقول و پایدار مطرح کرده است.»

وزارت خارجه تاکید کرد ایران هرگز رویکردهای تهدیدآمیز و فشار را که مغایر با اصول منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل است نمی‌پذیرد و تشدید این تحریم‌ها را محکوم می‌کند.

در این بیانیه ادامه تحریم‌ها علیه شرکای اقتصادی ایران نشانه‌ای از بی‌اعتمادی ملت ایران نسبت به جدیت آمریکا در مسیر دیپلماسی عنوان شده است.

این وزارتخانه در پایان هشدار داد که رفتارهای غیرقانونی آمریکا هیچ تغییری در مواضع اصولی و حقوقی ایران ایجاد نخواهد کرد و تأکید کرد: «آزمودن دوباره شیوه‌های شکست‌خورده گذشته نتیجه‌ای جز ناکامی نخواهد داشت.»

خبرگزاری رویترز به نقل از هشت مقام و دیپلمات آگاه از روند مذاکرات جمهوری اسلامی آمریکا گزارش داد که این مذاکرات برای محدود کردن برنامه هسته‌ای تهران، به توافقی نزدیک می‌شود که تفاوت چندانی با برجام ندارد.

به گفته این منابع، توافق احتمالی اگرچه به شکل اساسی با برجام تفاوت نخواهد داشت، اما دوره زمانی آن به ۲۵ سال افزایش می‌یابد، راستی‌آزمایی‌ها سخت‌گیرانه‌تر می‌شود و بندهای موسوم به «غروب» (مواردی که محدودیت‌ها به‌مرور زمان لغو می‌شود) گسترش می‌یابد.

بر اساس مفاد مورد بحث، جمهوری اسلامی حجم ذخایر اورانیوم و نوع سانتریفیوژهای خود را محدود خواهد کرد و ذخایر ۶۰ درصدی اورانیوم را یا رقیق کرده، یا به خارج صادر کرده یا تحت نظارت شدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مهر و موم خواهد کرد.

در ازای آن، تحریم‌ها به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. وزارت خارجه آمریکا، وزارت خارجه جمهوری اسلامی و دفتر نتانیاهو از پاسخ به درخواست اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کرده‌اند.

منابع ایرانی به رویترز گفتند که در دورهای اخیر مذاکرات، پیشنهاد شده غنی‌سازی مطابق با برجام به ۳.۶۷ درصد محدود شود. همچنین تهران آمادگی خود را برای دادن دسترسی گسترده‌تر به آژانس به تاسیسات هسته‌ای اعلام کرده است.

یک مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی گفت که در یکی از گزینه‌های مصالحه، تهران می‌تواند حدود پنج هزار سانتریفیوژ را حفظ کرده و بخش عمده اورانیوم غنی‌شده را از کشور دیگری مانند روسیه وارد کند.

در مقابل، تهران خواستار تضمین‌های محکم است که مانع از خروج دوباره آمریکا از توافق در صورت بازگشت ترامپ به قدرت شود.

یک منبع منطقه‌ای نزدیک به جمهوری اسلامی گفت که بحث کنونی بر سر ذخایر اورانیوم تهران بر این تمرکز دارد که آیا بخشی از آن – به‌صورت رقیق‌شده – در داخل کشور باقی بماند و بخش دیگری به خارج، احتمالا به روسیه، ارسال شود.

مقام‌های ایرانی حتی ایده فروش اورانیوم غنی‌شده به آمریکا را نیز مطرح کرده‌اند. یک مقام ارشد ایرانی در پایان به رویترز گفت: «در واقع، این مذاکرات در حال تبدیل شدن به یک «برجام دو» است، با افزودنی‌هایی که به ترامپ امکان می‌دهد آن را یک پیروزی جلوه دهد، در حالی که ایران نیز حق غنی‌سازی خود را حفظ می‌کند.»

یک مقام دیگر گفت: «کشتی‌های ایرانی هر حرکتی را که مشاهده کنند، برای حوثی‌ها ارسال می‌کنند. با این حال، آن‌ها تهدید واقعی نیستند. حملات حوثی‌ها به ناوگان‌های آمریکایی شکست خورده است.»

این منبع همچنین افزود که نیروهای آمریکایی اخیرا یک محموله قاچاق سلاح را که برای شبه‌نظامیان حوثی ارسال شده بود، توقیف کرده‌اند. به گفته او، تحقیقات برای شناسایی منشا این محموله همچنان ادامه دارد.

العربیه نوشت که جزئیات زیادی درباره این محموله وجود ندارد، اما ممکن است یک محموله خطرناک باشد که توسط جمهوری اسلامی برای حوثی‌ها ارسال شده است.

پنج روز است که خانواده مفقودشدگان و جان‌باختگان انفجار بندر رجایی به محل حادثه مراجعه می‌کنند و هیچ پاسخی از سوی مسئولان به آن‌ها داده نمی‌شود.

گفت‌وگو با امیر سلطان‌زاده، عضو تحریریه ایران‌اینترنشنال

وبسایت نورنیوز نزدیک به شورای عالی امنیت ملی دلیل به تعویق افتادن دور چهارم مذاکرات را «تغییر زمین بازی به نفع آمریکا» دانست.

حسین آقایی، پژوهشگر امور استراتژیک در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال اشاره کرد که وضع تحریم‌های جدید و تند شدن لحن آمریکا، جمهوری اسلامی را نگران کرده است.