واشینگتنپست: موضع آمریکا در قبال ایران متغیر است؛ هنوز خطوط قرمز ترامپ مشخص نیست
واشینگتنپست در گزارشی نوشت یک روز پیش از نشستهای فنی میان ایران و آمریکا در عمان، مقامات آمریکایی هنوز به اجماع مشخصی درباره «حد پایین قابل قبول» برای یک توافق هستهای با ایران نرسیدهاند.
بر اساس این گزارش، تیمی متشکل از حدود دوازده کارشناس از وزارتخانههای خارجه، خزانهداری و نهادهای اطلاعاتی آمریکا، شنبه در عمان با طرفهای ایرانی دیدار خواهد کرد.
اگرچه تامی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا پنجشنبه به خبرنگاران گفت که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ نیز شنبه برای دیدار جداگانه و سومین ماه جاری با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران به عمان سفر خواهد کرد، اما دیگر مقامات آمریکایی به شرط ناشناس ماندن گفتند که برنامههای ویتکاف هنوز مشخص نشده است.
ریاست این تیم را مایکل آنتون، مدیر دفتر تدوین سیاست وزارت خارجه برعهده دارد؛ چهرهای وفادار به دولت ترامپ که پیشتر در دور اول ریاستجمهوری او نیز خدمت کرده اما تخصصی در امور هستهای ندارد.
درحالیکه دونالد ترامپ بارها گفته «ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد» و این را خط قرمز خود معرفی کرده، مقامات دولت او هنوز در خصوص جزئیات این سیاست—از جمله اینکه ایران اصلاً اجازه غنیسازی اورانیوم را داشته باشد یا نه—اختلافنظر دارند.
روزنامه اصولگرای فرهیختگان ضمن انتقاد از عدم برخورد با نیروهایی که در توجیه اقداماتشان میگویند «دغدغههای انقلابی» دارند، آنها را شبکهای سایبری نامید که با دریافت پول، به فرماندهان سپاه پاسداران در مورد پاسخ ندادن به آخرین حمله اسرائیل فشار آوردهاند.
از ابتدای امسال، نیروهای موسوم به «ارزشی» برخوردهای قضایی و امنیتی را تجربه کردهاند.
روزنامه فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی که منتسب به جریان میانهروی اصولگرا است، در صفحه اول شماره چهارم اردیبهشت ماه خود، در مطلبی با عنوان «ردپای پول کثیف سایبریها» به جریانی که آن را «شبکه سایبری پروژهبگیر» معرفی کرده، حمله کرده است.
بر اساس این گزارش، این شبکه به بخشهایی از حاکمیت جمهوری اسلامی که پیش از این «خط قرمز» محسوب میشد، فشار میآورد.
اگرچه این روزنامه از شخص خاصی نام نبرده اما آدرسهایی که در گزارش آمده، از جمله «صاحب اکانت که عکس پروفایلش یک پسربچه ماسک به چهره است و حدود ۱۰۰ هزار دنبال کننده دارد»، دقیقا مشخصات اکانتی با نام «آدم» در شبکه ایکس است که پس از این گزارش، به آن واکنش هم نشان داده است.
به نوشته فرهیختگان، این فرد با اصالت همدانی ساکن قم است و از طریق ارتباط با یک طیف سیاسی و «موسسه ظاهرا مردمی»، از حساب همسر خارجی (اتباع) خود برای تراکنشهای مالی استفاده میکند.
نام این کاربر به عنوان یکی از چهرههای اصلی به همراه جمعی دیگر از کاربران در ماجرایی که به «جهاد فاکتوری» مشهور شد نیز مطرح شده بود. در آن زمان پس از توییتی از علیاکبر رائفیپور، از چهرههای برجسته ارزشی، درباره هشتگ «HERO» که در وصف قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس به راه افتاده بود، گروهی به رهبری رائفیپور فاش کردند توییتهای کاربران رایگان نبوده و فاکتور آن را برای سازمانهای پرداختکننده ارسال کردهاند.
فرهیختگان نوشته است عدم مقابله با این شبکه «سایبری پروژهبگیر» کار را به جایی کشانده که آنها «به بهانه آنچه تعلل در پاسخ به اسرائیل» میخوانند، حتی «فرماندهان نظامی» را هم از آماج «حملات و هتاکی» خود در امان نگذاشتهاند.
این روزنامه، اعضای این شبکه را به ارتباط با خارج از کشور متهم کرد و نوشت: «خط تخریب فرماندهان نظامی با هدف پاسخ عجولانه و بدون محاسبه به رژیم صهیونیستی، نه از داخل که از خارج کشور هدایت شده بود.»
گزارش در ادامه از حملات این گروه به مقامات قوه قضاییه انتقاد کرده و مثالهایی از حملههای آنان را به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، روسای جمهوری و مراجع تقلید ذکر کرده است.
موسسه مردمی و اصولگرایان تازهکار
بدنه جریان اصولگرایی سالهاست دچار تغییر و تحولاتی شده و انشعاباتی در آن پدیده آمده است: جریانهایی مانند پایداری، به رهبری صادق محصولی و مرتضی آقا تهرانی، جریان شریان، به رهبری مهرداد بذرپاش و حمید رسایی و جریان مصاف، به رهبری علی اکبر رائفیپور و سعید محمد.
به نظر میرسد تیغ تیز گزارش اخیر فرهیختگان به سمت جریان مصاف است.
کاربری هم که در این گزارش از او یاد شده است، سابقه طولانی در هواداری از این جریان دارد. همچنین اشاره به «موسسه ظاهرا مردمی» نیز با وصف موسسه مصاف سازگار است.
ماجرای موسسه «مصاف» با باقی جریانهای اصولگرا فرق دارد. «موسسه مصاف ایرانیان» در سال ۱۳۹۰ راهاندازی شده و نامش مخفف عبارت «مبارزه با صهیونیسم، اومانیسم و فراماسونری» است.
چهره پشت پرده این جریان اصولگرا کمی پیش از انتخابات مجلس دوازدهم از پرده بیرون آمد: سعید محمد، فرمانده جوان قرارگاه خاتمالانبیا که در سودای ریاستجمهوری در سال ۱۴۰۰ از سپاه پاسداران استعفا داد اما شورای نگهبان صلاحیتش را رد کرد.
تنبیه و آیینه عبرت بدنه اصولگرایان
طی دو-سه هفته اخیر، رسانههای جریان سنتی اصولگرایی و اصلاحطلبان همراه با هم، بار دیگر موضوع «وفاق» و «تبعیت از رهبری» را پر رنگ کردند. در مقابل جریان تازهکار اصولگرایی از جمله کاربرانی که فرهیختگان به آنها اشاره کرده است، به «وفاق جریان اصولگرا با اصلاحطلبان» پرداختند.
این جریان با اشاره به نظرات پیشین علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اصولگرایانی را که از مذاکرات حمایت میکنند، به «وفاق با منافق» متهم میکنند.
برخی از اعضای این جریانها در نقاط حساس جمهوری اسلامی حضور دارند. موضوعی که فرهیختگان از آن انتقاد کرده و نوشته است با توجیه «دغدغههای انقلابی» داشتن، برای اعضای این شبکه پرونده قضایی تشکیل نشده است.
با وجود انتقاد فرهیختگان، به نظر میرسد جمهوری اسلامی تنبیه این دست اصولگرایان را از ابتدای سال ۱۴۰۴ به طور جدی در دستور کار قرار داده است.
در هفته دوم فروردین ماه، در موردی کمسابقه، نیروهای امنیتی با تحصن شبانهروزی چند هفتهای حامیان حجاب اجباری مقابل مجلس شورای اسلامی برخوردی خشن کردند و ضمن جمعآوری آنها، فرمانداری تهران گفت در «چارچوب قانون» با تجمعهای فاقد مجوز برخورد خواهد کرد.
در ماجرای طعنه به عربستان سعودی (امری که در صداوسیما معمول بود) در یک برنامه تلویزیونی پس از دیدار وزیر دفاع این کشور با خامنهای، عوامل برنامه توبیخ شدند. توبیخی که به نظر هشداری به سایر عواملی از این دست بود.
در مورد بعدی، حتی دستاندرکاران یک برنامه تلویزیونی که در آن به «خلیفه اول مسلمانان سنی» توهین شد، بازداشت شدند.
مایکل کوریلا، فرمانده ستاد مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، صبح امروز با یوآف گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، و ژنرال ایال زامیر، رییس ستاد ارتش این کشور دیدار کرد.
به گفته دفتر وزیر دفاع اسرائیل، در این دیدار درباره «چندین موضوع امنیتی و منطقهای» گفتوگو شده است. کوریلا روز گذشته وارد اسرائیل شد.
این دیدار یک روز پیش از دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا در عمان و در حالی انجام شده که تنشهای امنیتی در خاورمیانه همچنان بالاست و هماهنگیهای نظامی میان واشینگتن و تلآویو اهمیت فزایندهای یافته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با نشریه تایم در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دیدارش با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی یا مسعود پزشکیان، رییسجمهوری ایران، گفت که حاضر است با آنها دیدار کند.
تایم جمعه پنجم اردیبهشت و در حالیکه قرار است سومین دور گفتوگوهای جمهوری اسلامی و ایالات متحده فردا (ششم اردیبهشت) برگزار شود، مصاحبهای با رییسجمهوری آمریکا را منتشر کرد که در بخشی از آن به موضوع مذاکرات با حکومت ایران پرداخته شده است.
ترامپ در این گفتوگو که دوم اردیبهشت انجام شده است، نقش جمهوری اسلامی در حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل را برجسته کرد و در پاسخ به پرسشی راجع به درگیریها در غزه گفت: «ایران در زمان من ورشکسته بود اما او [جو بایدن] اجازه داد دوباره ثروتمند شود.»
ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا نقش جمهوری اسلامی در حمله به اسرائیل از حماس بیشتر بوده، گفت: «در آن زمان [دور اول ریاست جمهوری من]، هیچ پولی به حماس نمیرسید. هیچ پولی برای حزبالله هم نبود. اصلا پولی وجود نداشت. ایران در دوران من ورشکسته بود ... [ایرانیها] به حماس گفتند که هیچ پولی دریافت نخواهند کرد اما وقتی بایدن آمد و همه تحریمها را برداشت، [ایران] دوباره شروع به تامین مالی تروریسم کرد؛ از جمله حماس. حماس عملا از کار افتاده بود. حزبالله هم همینطور. من دولت بایدن را مقصر میدانم چون اجازه داد ایران بدون رسیدن به توافق، دوباره وارد میدان شود.»
او در پاسخ به این سوال که آیا حاضر است با رییسجمهوری یا رهبر جمهوری اسلامی دیدار کند، گفت: «البته!»
ترامپ: اگر توافق نشود، خودم پیشگام حمله به ایران میشوم
رییسجمهوری آمریکا در ادامه ضمن رد این خبر که او جلوی اسرائیل برای حمله به تاسیسات هستهای ایران را گرفته است، در پاسخ به این سوال تایم که آیا نگران نیست نتانیاهو او را به جنگ بکشاند، گفت: «نه! البته ممکن است او [نتانیاهو] وارد جنگ شود اما ما به زور وارد نخواهیم شد.»
ترامپ ضمن تاکید بر اینکه با اجبار وارد جنگ نخواهد شد، تصریح کرد: «من ممکن است با میل خودم وارد شوم؛ اگر نتوانیم به توافق برسیم. اگر توافقی حاصل نشود، خودم پیشگام [حمله نظامی] خواهم بود.»
اظهارات ترامپ درباره احتمال دیدار با مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و تهدید به حمله نظامی در صورت شکست مذاکرات، در حالی مطرح شده که طی هفتههای اخیر، تحرکات دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن شدت گرفته است: ایران و آمریکا فردا سومین دور گفتوگوهای دوجانبه را برگزار میکنند
همزمان با این تحرکات، گزارشها حاکی از آن است که اسرائیل نیز سناریوهای مختلف حمله محدود به تاسیسات اتمی ایران را در دست بررسی دارد.
مقامهای اسرائیلی در هفتههای اخیر بارها تاکید کردهاند در صورت شکست روند دیپلماتیک، اقدام نظامی علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی را منتفی نمیدانند.
در چنین فضایی، اظهارات ترامپ درباره آمادگی برای پیشگامی در حمله نظامی به ایران، فشارها بر تهران را بیش از پیش افزایش میدهد که این امر میتواند بر آینده مذاکرات پیش رو تاثیر بگذارد.
محمدحسن ابوترابیفرد، خطیب موقت نماز جمعه تهران، گفت جهتگیری مذاکرات «غیرمستقیم ایران و آمریکا» در چارچوب راهبرد جمهوری اسلامی و با هدف شفافسازی ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای، توسعه این صنعت و رفع تحریمهای ظالمانه است.
او تاکید کرد مذاکرات از «موضع عزت و قدرت» آغاز شده و قدرت دفاعی کشور، صنعت هستهای پیشرفته، و انسجام داخلی، پشتوانه تیم مذاکرهکننده ایران در مسقط است.
ابوترابیفرد با اشاره به نقش عمان در انتقال دیدگاهها میان ایران و آمریکا، گفت مفاد بیانیه اخیر این کشور، مؤید رویکرد اصولی جمهوری اسلامی در مذاکرات است. او با انتقاد از بدعهدیهای گذشته آمریکا، خواستار تداوم مسیر مذاکرات با دقت و احتیاط شد.
او گفت نباید نگاه کشور به مذاکرات محدود شود و از مجلس خواست دغدغه اصلی خود را رشد پایدار اقتصادی قرار دهد.
امامجمعه قم مذاکرات را «محک تقابل دو قدرت شیطانی و توحیدی» توصیف کرد و گفت ایران پرچمدار اخراج آمریکا از منطقه است و هیچ نتیجهای در مذاکرات باعث تغییر موضع ایران نمیشود. او افزود: مردم به وعده الهی یاری مؤمنان ایمان دارند.
امامجمعه رفسنجان نیز با اشاره به عقبنشینی آمریکا در جنگ تعرفهها گفت اگر در همه مسائل در برابر دشمن ایستادگی شود، او عقبنشینی خواهد کرد. او در ادامه به شکست پروژه حذف حشدالشعبی و خلع سلاح حزبالله اشاره کرد و گفت دشمنان در این اهداف ناکام ماندهاند.
امام جمعه خوی هشدار رهبر جمهوری اسلامی درباره «فتنههای نرمافزاری» را یادآوری کرد و گفت ملت ایران در برابر هرگونه فتنهانگیزی دشمنان، پاسخ قاطع خواهد داد.
