روزنامههای تهران، صبح سهشنبه دوم بهمن و پس از تحلیف دونالد ترامپ، همگی آغاز به کار رسمی او به عنوان رییسجمهوری آمریکا را گزارش دادند.
حامیان دولت تلاش کردند روزنهای برای مذاکره باز کنند و روزنامههای اصولگرا ترجیح دادند درباره تبعات بازگشت او بر حکومت ایران، حرفی نزنند.
روزنامه ایران، ارگان مطبوعاتی دولت، سه صفحه خود را به طور کامل به ارزیابی بازگشت ترامپ به قدرت اختصاص داد و از این گفت که هنوز «شانس مذاکره» با آمریکا وجود دارد.
دنیای اقتصاد، کارگزاران، اعتماد، کیهان، جوان و جامجم نیز هر کدام از منظرهای مختلف به تحولات آمریکا واکنش نشان دادند.
هرزی هالوی، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، اعلام کرد که در روز ششم مارس، دو هفته دیگر، از مقام خود کنارهگیری میکند. او در استعفانامه خود مسئولیت خود در نقص امنیتی گسترده در جریان حمله حماس در روز هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را بر عهده گرفت.
هالوی سهشنبه در بیانیهای نوشت: در زمانی ارتش اسرائیل را ترک میکند که این ارتش «دستاوردهای مهمی را به ثبت رسانده و در حال اجرای توافق برای آزادی گروگانهاست.»
او افزود که تا زمان پایان ماموریتش، تحقیقات نیروهای دفاعی اسرائیل درباره حمله هفتم اکتبر را تکمیل و آمادگی ارتش اسرائیل را برای چالشهای امنیتی تقویت خواهد کرد.
در پی استعفای رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، فرمانده نیروهای جنوب این کشور نیز از سمت خود کنارهگیری کرد.
هالوی، یسرائیل کاتس وزیر دفاع را از تصمیم خود مطلع کرده است.
رییس ستاد کل نیروهای مسلح اسرائیل نوشت: «من فرماندهی ارتش اسرائیل را با کیفیت و روشی کامل به جانشین خود منتقل خواهم کرد.»
نتانیاهو پس از اعلام استعفای فرمانده ارتش اسرائیل، با هالوی تماس گرفت و از خدماتش تشکر کرد.
بر اساس اعلام دفتر نخستوزیر اسرائیل، قرار است این دو در روزهای آینده با یکدیگر دیدار کنند.
پیشتر هالوی از قصد خود برای استعفا از سمتش بهدلیل «شکست» در جلوگیری از حمله حماس در هفتم اکتبر سخن گفته بود.
در جریان این حمله، ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۰ نفر به گروگان گرفته شدند و جنگ میان اسرائیل و حماس آغاز شد.
در پس استعفای رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، رهبران احزاب مخالف دولت در پارلمان نیز روز سهشنبه از بنیامین نتانیاهو خواستند که از ژنرال هالوی پیروی و از مقام نخستوزیری کنارهگیری کند.
آویگدور لیبرمن، از رهبران مخالف دولت گفت: «متشکرم، هرزی. نتانیاهو، حالا نوبت توست.»
بنی گانتز، وزیر دفاع پیشین اسرائیل نیز از نتانیاهو خواست یک کمیسیون تحقیق دولتی در مورد حمله هفتم اکتبر تشکیل دهد و «کشور اسرائیل را به سمت انتخابات هدایت کند تا دولتی تشکیل شود که اعتماد عمومی را دوباره به دست آورد.»
در دوران ریاست هالوی در ستاد کل نیروهای مسلح اسرائیل این کشور وارد درگیری نظامی مستقیم با جمهوری اسلامی شد.
پیشتر هالوی هشدار داده بود که اگر جمهوری اسلامی بار دیگر به سوی اسرائیل موشک بالستیک شلیک کند، ارتش برای پاسخگویی، تواناییهایی را به کار خواهد گرفت که تاکنون از آنها استفاده نکرده است.
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل ۸ آبان گفت اگر جمهوری اسلامی اشتباه کند و به سمت ما موشک پرتاب کند میدانیم چگونه به ایران برسیم و به تواناییها و مکانهایی که در حمله قبل نادیده گرفتیم ضربه بسیار بسیار محکمی بزنیم.
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در نشست داووس گفت: «ایده بازگرداندن عظمت به آمریکا مهم است و ما نیز معتقدیم که باید خاورمیانهای بزرگ و قدرتمند را ببینیم؛ منطقهای که رهبری آن بتواند به درگیریهای داخلی خود رسیدگی کند.»
او گفت قطر برای ایجاد ثبات در خاورمیانه، با ترامپ همکاری خواهد کرد.
کلودیا شینباوم، رییسجمهوری مکزیک، روز سهشنبه با اشاره به فرمانهای اجرایی ترامپ، گفت دولت او باید از درگیری با ایالات متحده اجتناب کند.
شینباوم با اشاره به دستور مهاجراتی ترامپ گفت که دولتش در این زمینه به شیوهای «انساندوستانه» عمل خواهد کرد اما متعهد شد مهاجران خارجی را به کشورهای مبدا بازگرداند.
او گفت که از حاکمیت ملی و استقلال مکزیک دفاع خواهد کرد، اما همچنین به دنبال گفتوگو با دونالد ترامپ، خواهد بود.
رودریگز، وزیر کشور مکزیک هم شرایط «استقبال محترمانه» از مکزیکیهای بازگرداندهشده را تشریح و تاکید کرد که «مهاجران مجرم نیستند».
رییسجمهوری مکزیک تاکید کرد که فرمانهای اجرایی امضاشده از سوی ترامپ، شباهت زیادی به اقدامات او در دوره نخست ریاستجمهوریاش دارد.
شینباوم یادآوری کرد که تصمیم ترامپ برای تغییر نام خلیج مکزیک، فقط در قلمرو قارهای آن اعمال میشود.
او اعلام کرد که دولت مکزیک در پاسخ به دستور ترامپ برای معرفی کارتلهای مواد مخدر بهعنوان سازمانهای تروریستی، به دنبال هماهنگی با آمریکا در زمینه حفظ امنیت خواهد بود.
شینباوم خبر داد که وزیر خارجه مکزیک و همتای آمریکایی او، روز سهشنبه یا چهارشنبه با یکدیگر گفتوگو خواهند کرد.
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان، نسبت به امکان بهبود روابط آلمان و آمریکا در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ به شکلی محتاطانه ابراز خوشبینی و به گفتوگوهای اولیه مثبت با دولت او اشاره کرد.
شولتس در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، گفت: «آمریکا نزدیکترین متحد ما خارج از اروپاست و من هر کاری در توان دارم انجام خواهم داد تا این اتحاد حفظ شود.»
او افزود: «اولین گفتوگوهای مثبت من با رییسجمهور ترامپ و همچنین تماسهای میان مشاوران ما، نویدبخش این مسیر هستند.»
شولتس تاکید کرد که همکاری میان اروپا و آمریکا برای صلح و امنیت جهانی و همچنین پیشرفت اقتصادی، کلیدی است.
با این حال، صدراعظم آلمان افزود که اروپا باید خودکفایی بیشتری پیدا کند.
همزمان، سفیر آلمان در واشینگتن در گزارشهای داخلی نسبت به روابط پرتنش با دولت ترامپ هشدار داد و شرکتهای آلمانی نیز از تهدید اعمال تعرفههای احتمالی دولت جدید آمریکا ابراز نگرانی کردند.
۲۴ ساعت پس از تحلیف دونالد ترامپ، احمدرضا پورخاقان، رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح گفت رهبر جمهوری اسلامی اجازه ساخت سلاح هستهای را به نیروهای مسلح نمیدهد. پیش از انتخابات آمریکا، ۳۹ نماینده مجلس، در نامهای خواستار ساخت سلاح هستهای شده بودند.
پورخاقان، در مراسم گرامیداشت سالروز تصویب کنوانسیونهای چهارگانه ژنو، با اشاره به مخالفت روحالله خمینی با به کار بردن سلاح شیمیایی در جنگ ایران و عراق گفت: «بر اساس همین دکترین هست که مقام معظم رهبری اجازه ساخت سلاح هستهای را به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نمیدهند؛ چرا که سلاح هستهای سلاحی است ویرانگر که علیه بشریت استفاده میشود و نباید به هیچ وجه از آن استفاده کرد.»
از ابتدای سال ۱۴۰۳ و در پی تشدید درگیری نظامی مستقیم جمهوری اسلامی و اسرائیل که در نتیجه آن دو کشور به خاک هم حمله نظامی کردند، برخی از مقامات خواستار ساخت سلاح هستهای شدند.
۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۳، کمال خرازی، مشاور امور بینالملل رهبر جمهوری اسلامی، با اشاره به احتمال حمله نظامی اسرائیل به تاسیسات اتمی در ایران اعلام کرد در صورت تهدید موجودیت جمهوری اسلامی، حکومت ایران دکترین هستهای خود را تغییر خواهد داد.
او همین موضوع را ۲۲ اردیبهشت نیز در جریان سخنرانی در همایش گفتوگوهای ایرانی-عربی در تهران تکرار کرد.
روز چهارشنبه، ۱۸ مهر۱۴۰۳، رسانههای داخلی خبر دادند ۳۹ نماینده مجلس شورای اسلامی در نامهای خواستار تغییر فتوای خامنهای درباره ممنوعیت سلاح هستهای شدند.
کاربرد فتوای خامنهای در مذاکرات هستهای
فتوا در ادبیات شیعی به معنای حکم شرعی است که «فقیه» آن را بر اساس آموزههای دینی و شرایط زمانی و مکانی بیان میکند و عمل به آن برای پیروان او لازم و واجب است.
ماجرای فتوای خامنهای به سال ۱۳۸۲ بر میگردد. در متن آن فتوا آمده است علاوه بر سلاح هستهای سایر سلاحهای کشتار جمعی تهدیدی علیه بشریت است و ما (جمهوری اسلامی) کاربرد این سلاحها را «حرام میدانیم».
این فتوا سال ۱۳۸۹ زمانی که مناقشه جمهوری اسلامی و غرب بر سر برنامه هستهای ایران به اوج خود رسیده بود، مورد استقبال رهبران غربی قرار گرفت.
جان کری، وزیر امورخارجه سابق ایالات متحده، در آن زمان گفته بود او برای فتوا، احترام زیادی قائل است و آن را به عنوان یک نقطه شروع خوب در نظر میگیرد. او گفته بود خودش و باراک اوباما، رییس جمهوری پیشین آمریکا، قویا از صدور این فتوا از سوی خامنهای استقبال میکنند.
همچنین در جریان مصاحبههایی که مذاکره کنندگان جمهوری اسلامی داشتند، آنها بارها برای رفع اتهام تلاش جمهوری اسلامی برای استفاده نظامی از انرژی هستهای از این فتوای خامنهای یاد کرده بودند.
محمدجواد ظریف و همکارانش در کتابی شش جلدی به نام «راز سر به مهر» درباره مذاکرات اتمی، به صورت خاص به این فتوا و نقش آن در مذاکراتشان پرداختند.
بهمن ماه سال ۱۳۹۹، محمود علوی، وزیر اطلاعات دولت حسن روحانی در یک برنامه تلویزیونی، گفت: «مقام رهبری[علی خامنهای] فتوا داده است که سلاح هستهای حرام است اما اگر گربه را در گوشهای گیر بیندازند، ممکن است رفتارش با وقتی که گربه آزاد است فرق کند و اگر ایران را به آن سمت هل بدهند دیگر تقصیر ایران نیست.»
