روسای آژانس‌های سازمان ملل: وضعیت شمال غزه «آخرالزمانی» است

در هر سه ثانیه، یک نفر در جهان به زوال عقل مبتلا می‌شود و شمار مبتلایان از ۵۵ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰ گذشته است.

بر اساس گزارش انجمن جهانی آلزایمر، این رقم تا سال ۲۰۵۰ به ۱۳۹ میلیون نفر خواهد رسید که ۷۱ درصد آنها در کشورهای با درآمد کم و متوسط زندگی می‌کنند.

در چنین شرایطی که نظام‌های بهداشتی جهان با چالش مراقبت از این بیماران روبرو هستند، فن‌آوری هوش مصنوعی می‌تواند تاثیرگذار باشد.

بر اساس گزارش بی‌بی‌سی، پروژه فلورانس در دانشگاه کوئینزلند استرالیا و اپلیکیشن سایمون، از جمله پیشگامان این حوزه هستند که با استفاده از فن‌آوری‌های نوین، سیستم‌های یادآوری هوشمند را برای کمک به افراد مبتلا به زوال عقل عرضه کرده‌اند.

برنامه‌نویسی که با زوال عقل زندگی می‌کند

پیت میدلتون، از داوطلبان انجمن آلزایمر که خود به این بیماری مبتلاست، در گفتگو با بی‌بی‌سی می‌گوید این فن‌آوری‌ها می‌توانند استقلال بیماران را حفظ کنند و از فشار بر سیستم بهداشتی و خانه‌های سالمندان بکاهند.

پیت میدلتون، ساکن نورث همپتون شایر بریتانیا، همواره پیشگام در پذیرش فن‌آوری‌های جدید بوده‌ است.

علاقه او به محاسبات از دهه ۱۹۸۰، زمانی که در نیروی هوایی سلطنتی خدمت می‌کرد، آغاز شد و در طول زمان چندین زبان برنامه‌نویسی را فرا گرفت. او در سال‌های اخیر مشتاقانه از هوش مصنوعی برای ویرایش عکس، ترجمه متون و تحقیقات استفاده می‌کند.

میدلتون دوران بازنشستگی پرمشغله‌ای دارد. او علاوه بر پیگیری سرگرمی‌هایش و نگارش وبلاگی درباره زوال عقل، به عنوان مشاور، عضو کمیته و داوطلب باتجربه با انجمن آلزایمر همکاری می‌کند.

پنج سال پیش، در ۶۵ سالگی، زوال عقل در او تشخیص داده‌شد و از آن زمان متوجه تغییراتی در حافظه کوتاه‌مدت خود شده‌ است.

او به بی‌بی‌سی می‌گوید: «هنوز می‌توانم برای تلفن همراه برنامه‌نویسی کنم، اما نمی‌توانم به یاد بیاورم تلفنم را کجا گذاشته‌ام».

میدلتون معتقد است هوش مصنوعی می‌تواند به پر کردن این شکاف کمک کند. او می‌گوید: «اگر مردم مزایای هوش مصنوعی را در زندگی خود بپذیرند، این امر به حفظ عزت نفس و استقلال طولانی‌مدت آن‌ها کمک خواهد‌کرد. این کار همچنین می‌تواند فشار بر سیستم بهداشت ملی (NHS) و خانه‌های سالمندان را کاهش دهد.»

راهکارهای هوشمند

در حال حاضر ابزارهای متعددی مبتنی بر هوش مصنوعی برای کمک به زندگی روزمره افراد مبتلا به زوال عقل توسعه یافته‌اند.

یکی از این ابزارها، اپلیکیشنی به نام «سایمون» است که با استفاده از ردیابی جغرافیایی و یادگیری ماشینی، نیازهای خاص کاربر را شناسایی کرده و یادآوری‌های مفید ارائه می‌دهد.

فیونا کاراگر از انجمن آلزایمر توضیح می‌دهد که این اپلیکیشن می‌تواند، با تشخیص حضور کاربر در بانک، رمز عابر بانک را به او یادآوری کند. این برنامه در حال حاضر در مرحله آزمایشی است.

پروژه فلورانس

یکی دیگر از پروژه‌های مهم در این زمینه، «پروژه فلورانس» است که هدف آن توسعه فن‌آوری‌های ارتباطی مفید برای افراد مبتلا به زوال عقل است.

پروفسور جنت وایلز از دانشگاه کوئینزلند استرالیا، که خود تجربه نگهداری از مادر مبتلا به زوال عقل را دارد، تاکید می‌کند که این پروژه نه برای جایگزینی، بلکه برای تقویت روابط میان بیماران با خانواده‌ها و پرستاران طراحی شده‌است.

پروژه فلورانس با بهره‌گیری از تجربیات یک گروه مشورتی، سه دستگاه کاربردی شامل دفترچه یادداشت روزانه، پخش‌کننده موسیقی و قاب عکس دیجیتال طراحی کرده‌است.

این دستگاه‌ها به گونه‌ای ساده و تک‌منظوره طراحی شده‌اند و با دکمه‌ها و پیچ‌های فیزیکی کنترل می‌شوند تا استفاده از آن‌ها برای بیماران آسان باشد.

خانواده بیمار می‌توانند با کسب اجازه از او، محتوای دستگاه‌ها را حتی از شهری دیگر به روز کنند.

همچنین هوش مصنوعی با ساخت یک بانک اطلاعاتی از گفتگوها و ترجیحات هر بیمار، این ابزارها را شخصی‌سازی می‌کند.

برای نمونه، دفترچه یادداشت می‌تواند عکس و زمان حضور مراقب جدید را به شکلی ساده و قابل فهم نمایش دهد.

پروفسور وایلز در این خصوص هشدار می‌دهد که «اشتباهات فن‌آوری برای افراد مبتلا به زوال عقل اغلب پیامدهای جدی‌تری نسبت به سایر افراد دارد.» او همچنین بر اهمیت حفظ حریم خصوصی و امنیت داده‌ها برای افراد مبتلا به زوال عقل تاکید می‌کند.

ربات‌های درمانی

در زمینه رباتیک نیز پیشرفت‌هایی صورت گرفته‌است. «هیرو چان»، یک ربات نرم درمانی بدون چهره و شبیه به یک عروسک است که برای در آغوش گرفتن طراحی شده‌است.

محققان معتقدند این ربات می‌تواند استرس افراد مبتلا به زوال عقل را کاهش دهد. آنها در تلاش‌اند تا با ادغام فن‌آوری‌ چت‌جی‌پی‌تی در این ربات‌ها، تعامل عاطفی آن‌ها را افزایش دهند.

پروفسور هیدنوبو سومیوکا از موسسه تحقیقاتی ارتباطات پیشرفته بین‌المللی در کیوتو می‌گوید که در آزمایش‌های اولیه با ساکنان خانه‌های سالمندان، متوجه شدند که گفتگوهای ساده‌تر از آنچه انتظار داشتند، برای تعداد بیشتری از افراد جذاب‌تر بوده‌است.

وزن کل این ربات کمتر از ۸۰۰ گرم است و قرار است به بلندگو و میکروفون مجهز شود.

با این حال، متخصصان تاکید می‌کنند که هوش مصنوعی نباید جایگزین تماس انسانی شود.

دنیس فراست، یکی از متخصصان این حوزه، می‌پرسد: «آیا یک هوش مصنوعی واقعا می‌تواند به زنده بودن یا نبودن من اهمیت دهد؟»

میدلتون، در پایان تاکید می‌کند که هر فن‌آوری برای افراد مبتلا به زوال عقل باید قابل تنظیم برای افراد مختلف باشد، زیرا «هیچ دو نفر مبتلا به زوال عقل شرایط یکسانی ندارند.»

او معتقد است توسعه‌دهندگان باید محصولات خود را نه تنها برای جامعه زوال عقل به طور کلی، بلکه برای مراحل مختلف بیماری و توانایی‌های متفاوت افراد طراحی کنند.

کاراگر تاکید می‌کند که هوش مصنوعی باید به عنوان ابزاری برای تقویت مراقبت استفاده شود، نه جایگزینی برای تماس انسانی که در مراقبت از افراد مبتلا به زوال عقل بسیار حیاتی است.

براساس گزارش‌های انجمن تجارت الکترونیک و بررسی‌های فصلی کیفیت اینترنت، فیلترینگ و اختلالات مقطعی در اینترنت باعث ایجاد هزینه‌های بسیاری برای کسب‌وکارهای اینترنتی و کاربران شده است.

به گفته قاضی، قطع لینک‌های ارتباطی در برخی اپراتورها که در سال جاری بارها رخ داده حتی در مقاطع کوتاه مدت پنج تا ۱۰ دقیقه‌ای به کاربران ضررهای اقتصادی و زمانی وارد می‌کند که مستقیما بر درآمد و عملکرد کسب‌وکارهای اینترنتی تاثیر می‌گذارد.

ادامه فیلترینگ با وجود استقرار دولت پزشکیان در روزها و هفته‌های گذشته باعث اعتراضات گسترده‌ای در میان کاربران ایرانی شده بود تا جایی که مهدی طارمی، مهاجم تیم‌ ملی فوتبال ایران و باشگاه اینترمیلان ایتالیا در هفتم آبان در یک استوری اینستاگرامی خواهان رفع فیلترینگ شد و نوشت: «نه به فیلترینگ، این مطالبه‌ای ملی است».

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، ۲۳ مهر، در پاسخ به سوالی در خصوص رفع فیلترینگ اینترنت گفته بود: «نمی‌توانیم تغییرات را به یک‌باره ایجاد کنیم، فرآیند بازنگری در فیلترینگ در حال پیگیری است، صبوری کنید.»

پس از درخواست سخنگوی دولت پزشکیان از مردم برای صبوری در رفع فیلترینگ، روزنامه هم‌میهن کاریکاتوری مرتبط با وعده‌های دولت چهاردهم جمهوری اسلامی درباره رفع فیلتر منتشر کرد و به دنبال انتشار این کاریکاتور، دادستان تهران علیه این روزنامه اعلام جرم کرد.

براساس گزارش‌های انجمن تجارت الکترونیک و بررسی‌های فصلی کیفیت اینترنت؛ فیلترینگ و اختلالات مقطعی در اینترنت باعث ایجاد هزینه‌های بسیاری برای کسب‌وکارهای اینترنتی و کاربران شده است.

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، دوم آبان گفته بود آمار نشان می‌دهد ادامه روند فیلترینگ به مصلحت نیست و چالش‌های جدیدی برای کشور ایجاد کرده است. به گفته او دولت رفع فیلترینگ را با جدیت دنبال می‌کند چرا که وعده پزشکیان بوده و موضع رسمی دولت به حساب می‌آید.

به گفته قاضی، فیلترینگ نه‌تنها اهداف سیاست‌گذاران را برآورده نکرده که حتی با وجود محدودیت‌های شدید بر پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و واتس‌اپ، نزدیک به ۹۰ درصد کاربران اینستاگرام پس از مسدود شدن آن به این پلتفرم بازگشته‌اند که این نشان از ناکارآمدی این سیاست‌ها دارد.

در سوی مقابل، گروهی از موافقان فیلترینگ، سوم آبان در تجمعی در تهران، خواستار مسدودسازی پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، تلگرام و واتس‌اپ شدند.

هزینه‌های ناشی از استفاده از فیلترشکن‌ها

قاضی با اشاره به گزارش آزمایشگاه داده و حکمرانی گفت دست‌کم ۳۰ درصد از کاربران اینترنت در ایران ماهانه تا ۱۵۰ هزار تومان برای خرید یا تمدید فیلترشکن هزینه می‌کنند و گردش مالی بازار خرید و فروش ابزارهای فیلترشکن سالانه به بیش از پنج هزار میلیارد تومان می‌رسد.

به گفته قاضی، بیش از ۷۳۰ وب‌سایت پربازدید ایرانی نیز به دلیل فیلترینگ از دسترس خارج شده‌اند که باعث بروز مشکلات بیشتری برای کاربران و کسب‌وکارها شده است.

خسارت‌های کیفی فیلترینگ و فرار مغزها

قاضی تاکید کرد که فیلترینگ علاوه بر خسارات مالی، ضررهای کیفی زیادی نیز به همراه دارد. تداوم فیلترینگ و محدودیت‌های اینترنتی باعث ناامیدی نیروی انسانی و فرار متخصصان شده که به‌عنوان یک خسارت ملی قابل محاسبه نیست.

به گفته او فیلترینگ در کنار تحریم‌ها به اکوسیستم نوآوری و فن‌آوری کشور آسیب رسانده و ادامه این روند می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای توسعه اقتصادی و فن‌آوری ایران داشته باشد.

با این حال شهاب اسفندیاری، رییس دانشگاه صداوسیما، ۲۴ مهر، رها کردن فضای مجازی را «غیر شرعی» خوانده و گفته بود: «هیچ پیام‌رسانی در غرب اجازه ندارد بدون ‌پاسخگویی حقوقی به حکومت فعالیت کند، در این شرایط برخی‌ها در ایران صورت‌مسئله را پاک می‌کنند و می‌گویند چرا فیلترینگ را برنمی‌دارید.»

کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی و مشاور علی خامنه‌ای در گفت‌وگو با شبکه المیادین گفت اگر جمهوری اسلامی در معرض تهدیدی وجودی قرار بگیرد، ممکن است دکترین هسته‌ای خود را تغییر دهد.

او گفت ایران توانایی فنی و تکنیکی لازم برای ساخت سلاح اتمی را دارد و در این زمینه با هیچ مانع مهمی مواجه نیست و تنها فتوای علی خامنه‌ای این موضوع را فعلا ممنوع کرده است.»

خرازی همچنین با اشاره به مساله موشک‌های بالستیک ایران گفت: «در مورد مساله برد موشک‌ها تا به حال حساسیت غرب و اروپا را لحاظ می‌کردیم، ولی وقتی آن‌ها حساسیت‌ ما را درباره تمامیت ارضی لحاظ نمی‌کنند، دلیل ندارد ادامه بدهیم.»

او اضافه کرد: «احتمال اینکه برد موشک‌های ایران افزایش یابد، وجود دارد.»

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ایران در اشاره به درگیری‌ها با اسرائیل هم گفت: «اگرچه ایران تمایلی به گسترش جنگ ندارد، اما برای آن آمادگی کامل دارد.»

خرازی با اشاره به این‌که ایران با عملیات «وعده صادق ۲» توان بازدارندگی خود را نشان داد، گفت: «در حال حاضر این به اسرائیلی ها بستگی دارد. اگر آن‌ها بخواهند به اقدامات خصمانه خود ادامه دهند، ایران به همین ترتیب پاسخ خواهد داد.»

شبکه آمریکایی سی‌ان‌ان گزارش داد که اسرائیل انتظار دارد سامانه دفاع لیزری «پرتو آهنین» خود را تا یک سال آینده عملیاتی کند.

این خبر در میانه جنگ‌های منطقه منتشر شده است و اسرائیل می‌گوید که با چنین سامانه‌ای «عصر جدیدی از جنگ» را تجربه خواهد کرد.

بر اساس این گزارش، دولت اسرائیل بیش از نیم میلیارد دلار در هفته اخیر برای توسعه این سامانه اختصاص داد.

وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرد این سپر دفاعی موسوم به «پرتو آهنین»، با هدف استفاده از لیزرهای پرقدرت برای مقابله با مجموعه‌ای از پرتابه‌ها، از جمله موشک، پهپاد، راکت و خمپاره‌ها، طراحی شده است.

بر اساس اعلام وزارت دفاع اسرائیل، پیش‌بینی می‌شود قابلیت اولیه این سامانه لیزری ظرف یک سال آینده به بهره‌برداری برسد.

پیشتر روزنامه هاآرتص با اشاره به آزمایش موفقیت‌آمیز سامانه پدافند لیزری جدید اسرائیل، نوشته بود سامانه جدید ساکت و نامرئی است و قیمت هر رهگیری آن فقط ۱۰ شِکِل (سه و نیم دلار) تمام می‌شود، در حالی که هر رهگیری در سامانه گنبد آهنین ۴۹ هزار دلار تمام می‌شد و سر و صدا هم داشت.

امدادگران تلاش می‌کنند تا به مناطق دورافتاده و قطع ارتباط دسترسی یابند و به بازماندگان کمک کنند.

برای تقویت عملیات جستجو و نجات، ۵۰۰ سرباز به منطقه اعزام شده‌اند تا هم به جستجوی مفقودین بپردازند و هم به بازماندگان این حادثه کمک کنند.

تا کنون بیش از ۳۶۰ هزار اسپانیایی در پی جاری شدن سیل در منطقه والنسیا در این کشور بی‌خانمان شده‌اند، ۳۰۰ هزار نفر به آب آشامیدنی دسترسی ندارند و برق ۷۵ هزار خانه قطع شده‌است.

آتش‌نشانان در تلاش‌اند تا با برداشت بنزین از خودروهای رهاشده در سیل، ژنراتورهایی را برای تامین برق مناطق بدون برق به کار گیرند. یکی از آتش‌نشانانی که از اندلس به والنسیا آمده است، گفت: «به دنبال هر مقداری بنزین در خودروها می‌گردیم تا بتوانیم برق خانه‌ها را موقت تامین کنیم.»

در پی این سیل مرگبار، دولت اسپانیا سه روز عزای عمومی در این کشور اعلام کرد.

واکنش کند دولت محلی به هشدارهای سیل و عدم آمادگی برای این بحران، شدیدا مورد انتقاد قرار گرفته و اعتراض‌ها تا جایی پیش رفته که گروه‌های اجتماعی و اتحادیه‌ها خواستار استعفای کارلوس مازون، رییس دولت محلی والنسیا، شده‌اند.

آژانس هواشناسی اسپانیا (Aemet) خبر داد هشدار نارنجی برای باران شدید و رعد و برق در مایورکا و مینورکا صادر شده است.

در مایورکا، فعالیت‌های خارج از منزل به حالت تعلیق درآمده و پارک‌ها و گورستان‌ها بسته شده‌اند.

روز جمعه ۱۱ آبان، هشداری هم برای سراسر اسپانیا صادر شده و بارش شدید و مداوم در نیمه غربی اندلسیا پیش‌بینی شده است.

به دنبال وقوع سیل، ۵۰ هزار نفر بی‌برق مانده‌اند.

مارگاریتا روبلز، وزیر دفاع اسپانیا گفت: «بسیاری از مردم در طبقه همکف خانه‌ها و در گاراژها بوده‌اند و سعی می‌کرده‌اند ماشین های خود را نجات دهند. ممکن است هنوز افرادی زنده در میان کسانی که در این وضعیت بوده‌اند، وجود داشته باشند.»

در حال حاضر بیش از ۳۰۰ هزار نفر در مناطق سیل‌زده به دلیل کمبود آب و ترکیدگی لوله‌ها در اثر آبگرفتگی، به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، پاپ فرانسیس در پیامی به قربانیان این فاجعه همدردی خود را ابراز کرد و گفت: «در این لحظه فاجعه‌آمیز با مردم این منطقه همدردی می‌کنم.»

کارشناسان بر این باورند که این فاجعه می‌تواند به یکی از بزرگ‌ترین بلایای مرتبط با طوفان در اروپا طی ۵۰ سال اخیر تبدیل شود.

به گفته آنخل ویکتور تورس، وزیر همکاری با مناطق، علاوه بر تلفات اعلام‌شده، ده‌ها نفر همچنان مفقود هستند.

با افزایش نگرانی‌ها از تشدید چنین بلایایی، کارشناسان، تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت‌های انسانی را باعث افزایش فراوانی و شدت این رویدادهای جوی شدید می‌دانند.

این واقعه در حال حاضر به عنوان بزرگ‌ترین فاجعه طبیعی ناشی از سیل در تاریخ معاصر اسپانیا ثبت شده و در رده‌بندی بدترین بلایای طوفانی اروپا پس از سیل‌های پرتغال در سال ۱۹۶۷ قرار می‌گیرد که نزدیک ۵۰۰ کشته داشت.

آمارهای سیل‌های گذشته در اروپا نشان می‌دهند در سال ۲۰۲۱ نیز سیلی در آلمان ۱۸۵ نفر را به کام مرگ کشاند.

تلفات ویرانگر در والنسیا

تیم‌های امداد روز پنج‌شنبه اجساد هشت نفر از جمله یک افسر پلیس محلی را که در گاراژی در حاشیه شهر والنسیا گرفتار شده بودند، کشف کردند.

در محله «لا توره» در والنسیا، جسد یک زن ۴۵ ساله در خانه‌اش پیدا شد.

با بسته شدن معابر عمومی، هزاران نفر از مردم منطقه برای تامین مواد ضروری خود همچون آب و مواد بهداشتی، مجبور به عبور از پل‌های عابر پیاده برای دسترسی به مرکز شهر والنسیا شدند.

سیاستمداران مخالف، دولت مرکزی را به ندادن هشدار سریع به مردم و کندی در اعزام نیروهای امداد متهم کرده‌اند.

وزیر کشور با دفاع از عملکرد دولت، اعلام کرد مسئولیت حفاظت از مردم در برابر حوادث طبیعی بر عهده مقامات منطقه‌ای است.

به گفته لورا ویاسکوسا، یکی از ساکنان محلی، اگر مردم به موقع هشدار دریافت می‌کردند، این افراد جان خود را از دست نمی‌دادند.

آسیب‌های زیرساختی و نگرانی ساکنان

سیل اخیر زیرساخت‌های منطقه والنسیا را ویران کرده و باعث خرابی پل‌ها، جاده‌ها و ریل‌های قطار شده است.

اسکار پونته، وزیر حمل‌ونقل اسپانیا اعلام کرد که حدود ۸۰ کیلومتر از جاده‌های این منطقه به شدت آسیب دیده‌اند و بسیاری از آن‌ها با خودروهای رهاشده مسدود شده‌اند.

او تاکید کرد که بازسازی برخی از زیرساخت‌ها از جمله ریل اتصال قطار پرسرعت بین والنسیا و مادرید، ممکن است دو تا سه هفته زمان ببرد.

در بازدید از مرکز هماهنگی نجات در نزدیکی شهر والنسیا، پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا از مردم خواست تا به دلیل خطرات بیشتر، از خانه‌های خود خارج نشوند.

او تاکید کرد: «در حال حاضر مهم‌ترین مساله نجات جان انسان‌هاست.»

تغییرات اقلیمی و افزایش خطرات جوی

تحقیقات نشان می‌دهند تغییرات اقلیمی و گرمایش اقیانوس‌ها، موجب تشدید بلایای طبیعی شده است.

پژوهشگران گروه کلایمت سنترال در گزارشی اعلام کردند سامانه کم‌فشار پشت این سیل، با رطوبت اضافی یک مسیر هوایی گرم‌تر از حد معمول که از اقیانوس اطلس عبور کرده، تغذیه شده است.

بر اساس شاخص تغییر اقلیم این گروه، افزایش دمای سطحی اقیانوس‌ها به دلیل تغییرات اقلیمی انسانی، احتمال وقوع چنین رویدادهایی را ۵۰ تا ۳۰۰ برابر بیشتر کرده است.

آینده نامعلوم و نگرانی‌های ساکنان

سیل والنسیا محصولات کشاورزی منطقه را به شدت تحت تاثیر قرار داده و به یکی از بزرگ‌ترین مناطق تولید مرکبات اسپانیا آسیب وارد کرده است.

برخی ساکنان نگران آینده‌اند و اعتمادی به سیاست‌های ایمنی ساخت‌وسازها در مناطق پایین‌دست ندارند.

آنتونیو مولینا، ۵۲ ساله، از شهر گودلتتا، با یادآوری تجربه خود از دو سیل قبلی در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۰، با ناامیدی انتقاد کرده که ساخت‌وسازها در مناطق مستعد تجمع آب، باعث افزایش آسیب‌ها شده است: «ما دیگر نمی‌خواهیم اینجا زندگی کنیم. با چند قطره باران دیگر بلافاصله گوشی‌های خود را برای هشدار چک می‌کنیم.»

سیل اخیر با توجه به خرابی‌های گسترده و تلفات بالا، فشارها را بر دولت اسپانیا برای اتخاذ تدابیر موثرتر در برابر تغییرات اقلیمی و کاهش ریسک‌های جوی افزایش می‌دهد.