فاجعه سوخت‌بری در سیستان و بلوچستان؛ دست‌کم ٢٣ سوخت‌بر از آغاز سال ۱۴۰۲ کشته و زخمی شدند

حال‌وش که اخبار مربوط به استان سیستان و بلوچستان را پوشش می‌دهد، ویدیویی از سخنان عبدالحمید اسماعیل‌زهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان در «ضیافت افطاری با خانواده‌های کشته‌شدگان و مجروحان اعتراضات» سیستان و بلوچستان» منتشر کرد که او در بخشی از آن به «سکوت برخی افراد سرشناس در قبال حق دادخواهی آسیب‌دیدگان اعتراضات این استان اعتراض می‌کند.

مولوی عبدالحمید در این ویدیو می‌گوید: «بسیاری الان برای موقعیت خود می‌ترسند که پستی از دستشان نرود، منافعشان فوت نشود و موقعیتشان به خطر نیفتد.»

امام جمعه اهل سنت زاهدان با خطاب قرار دادن این افراد گفت: «آهای بدبخت‌ها! شما خیال می‌کنید این‌جا چیزی دارید؟ واقعیت و حقیقت را نمی‌پذیرید و می‌ترسید که صاحبان قدرت مخالف شما شوند و منافع‌ شما به خطر بیفتد؟»

اسماعیل‌زهی از هشتم مهر ماه ۱۴۰۱ و جمعه خونین زاهدان که ده‌ها شهروند با گلوله نیروهای حکومتی کشته و زخمی شدند، مواضع انتقادی و صریحی را علیه جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای و سیاست‌هایش اتخاذ کرده است.

او همچنین از جمعه‌های اعتراضی مردم زاهدان که تاکنون ۲۷ هفته پیاپی برگزار شده با عنوان «مقاومت در راه حق» یاد کرده است.

اسماعیل‌زهی در شش ماه اخیر بارها و به صراحت سخنانی را مطرح کرد که بیان آن‌ها از تریبون نماز جمعه در چهار دهه اخیر کم‌سابقه بوده اما با وجود فشار و تهدیدهای امنیتی به سخنان انتقادی خود ادامه داده است.

تظاهرات و راهپیمایی‌های هفتگی و ثابت مردم زاهدان هم هر جمعه پس از نماز برگزار شده که به «جمعه‌های اعتراضی» این شهر شهره شده است.

اما اوایل بهمن ماه سال گذشته، عبدالمجید مرادزهی، یکی از چهره‌های مذهبی سرشناس اهل سنت و از مشاوران و نزدیکان مولوی عبدالحمید، با اتهام «تشویش اذهان عمومی و مصاحبه با رسانه‌های خارجی» بازداشت و یک روز پس از آن به مشهد منتقل شد.

خانواده او به تازگی در نامه‌ای به سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی، خواستار اعمال فشار بر جمهوری اسلامی به منظور پاسخگو کردن حکومت در مورد حقوق زندانیان سیاسی شدند.

در بخشی از این نامه به کشتار روز هشتم مهر اشاره شده است که در آن مردم نمازگزار زاهدان «مورد اصابت گلوله‌های جنگی نیروهای نظامی» قرار گرفتند.

در این حمله، بیش از ۱۰۰ شهروند عادی کشته و بیشتر از ۳۰۰ تن دیگر هم مجروح و نقص عضو شدند. حمله‌ای که مشابه آن یک ماه بعد یعنی در روز ۱۳ آبان در شهر خاش اتفاق افتاد و «چندین نفر دیگر به خاک و خون کشیده شدند».

خانواده مرادزهی، مصاحبه او با شبکه‌های خبری بین‌المللی درباره این دو کشتار و خواسته‌اش برای «اجرای عدالت و محاکمه آمران و عاملان این جنایت» را منجر به بازداشت این «روحانی اهل سنت» دانسته و نوشتند: «ظاهرا حکومت صدای عدالت‌خواهی را تحمل نداشته و در ۱۰ بهمن مولانا عبدالمجید مرادزهی را در یکی از خیابان‌های زاهدان به گروگان گرفته و بعد از آن به اداره اطلاعات مشهد انتقال دادند.»

در این نامه همچنین به بیماری قلبی و معده مرادزهی اشاره و تاکید شده که او نه تنها در دوره بازداشت از «تمامی حقوق اولیه انسانی خود محروم است» بلکه در سلول‌های انفرادی وزارت اطلاعات تحت «شکنجه‌های روحی و جسمی» قرار داشته و ممنوع‌الملاقات است.

خانواده این زندانی عقیدتی از تمامی سازمان‌های حقوق بشری و بین‌المللی خواستند «جمهوری اسلامی را تحت فشار قرار دهند تا حقوق زندانیان سیاسی را رعایت و هر چه زودتر مولانا عبدالمجید مرادزهی را از اسارت آزاد کنند».

تداوم بازداشت مشاور مولوی عبدالحمید در حالی‌ است که در هفته‌های گذشته معترضان در زاهدان و خاش نیز با سر دادن شعار، خواستار آزادی او شده‌اند.

عصر سه‌شنبه، جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی با موضوع «حجاب و عفاف» برگزار شد در حالی که مقاومت مدنی و یکپارچه زنان ایرانی در برابر حجاب تحمیلی، حاکمیت جمهوری اسلامی را به چالش کشیده است.

بر اساس گزارش ایسنا، وزیران فرهنگ و ارشاد اسلامی و علوم، تحقیقات و فن‌آوری، رییس سازمان صدا و سیما و رییس دانشگاه آزاد اسلامی، گزارشی از اقدامات انجام شده و برنامه‌های سال ۱۴۰۲ دستگاه‌های متبوع خود برای اعمال «حجاب اجباری» ارائه کردند و مقرر شد در جلسه بعد چهار دستگاه دیگر نیز گزارش دهند تا اعضا مفاد موضوع را به بحث بگذارند.

همچنین مقرر شد شورای‌ عالی انقلاب فرهنگی هفته آینده جلسه فوق‌العاده‌ای برای ادامه بررسی موضوع «حجاب و عفاف» برگزار کند تا در راستای تصویب و ابلاغ سیاست‌های راهبردی در این زمینه و مشخص کردن تکلیف دستگاه‌های مختلف «وظیفه راهبری، نظارت و سنجش اثربخشی این سیاست‌ها و نیز کیفیت اجرای آن‌ها از سوی دستگاه‌های مسوول» مورد بررسی قرار گیرد.

از سوی دیگر اما احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی، در برنامه‌ای تلویزیونی، تلویحا موضوع «ارسال پیامک اشتباه در طرح بدحجابی» را پذیرفت و گفت اگر شهروندی بگوید این پیامک به اشتباه برای او ارسال شده، فرماندهی انتظامی «قبول می‌کند» چون «مخاطب حق دارد و نظرش درست است».

رادان البته در ادامه اضافه کرد: «این فرصت وجود دارد که اگر پیامکی داده شد و گفتند این‌طور نبوده، قبول کنیم اما اگر دو بار در یک موضوع تکرار شد، این حق را به ما بدهند که نپذیریم.»

مهدی صارمی‌فر، روزنامه‌نگار حوزه علم و تکنولوژی در توییتی با اشاره به این مصاحبه، نوشت: «گزارش افراد محجبه به‌جای افرادی که تن به پوشش اجباری نمی‌دهند باعث شده آنچه رادان پیامک اشتباه نامیده، آن‌قدر زیاد شود که در تلویزیون این واکنش را [نشان] بدهد؟»

به گفته او، در این صورت این حرکت معترضان یعنی گزارش معکوس دادن، «حتما سیستم را از کار می‌اندازد».

علاوه بر اجرای این طرح از سوی حکومت، صدور بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌هایی برای اعمال محدودیت در ارائه خدمات اجتماعی به زنان مخالف حجاب اجباری نیز ادامه دارد.

رضا مرادصحرایی، سرپرست وزارت آموزش و پرورش با تاکید بر تحمیل حجاب اجباری به دختران دانش‌آموز گفت: «خود را به چارچوب کلاس محدود نکرده‌ایم که تنها در کلاس حجاب داشته باشیم بلکه باید مفهوم حجاب را تبیین کنیم تا آن کسی که مخالف حجاب است، بدانیم ریشه این مخالفت کجاست.»

از سوی دیگر، مصطفی رستمی، رییس نهاد نمایندگی رهبر جمهوری اسلامی در دانشگاه‌ها، مدعی شد دانشگاه به دلیل «حضور متراکم نسل جوان و آرمان‌گرا» بیشتر مورد «هجمه نظام سلطه برای تضعیف حجاب» قرار دارد.

علی‌محمد زنگانه، استاندار استان گلستان نیز با تاکید بر این که «ارائه خدمت به کاشفان حجاب در دستگاه‌ها ممنوع است»، گفت که حراست «به‌طور جدی پیگیر این مطالبه» خواهد بود.

موضع‌گیری درباره مساله حجاب اجباری اما همچنان از سوی مقامات جمهوری اسلامی ادامه دارد.

به تازگی شهریار حیدری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس گفته است نیروی انتظامی باید «تبعات ورودش به حوزه حجاب» را بپذیرد.

او همچنین در گفت‌وگو با سایت خبرآنلاین مدعی شد: «فراموش نکنید که موضوع حجاب به مسایل اقتصادی نیز ارتباط دارد؛ یعنی اگر معضل بیکاری حل شود، فرد برای رفتن به سر کار پوشش مناسب‌تری خواهد داشت.»

هم‌زمان، عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، همچون علی خامنه‌ای موضوع مخالفت با حجاب اجباری را «کار دشمنان» خواند و گفت: «دشمن می‌خواهد مردم را با بی‌حجابی به جان حکومت و حکومت را به جان بخشی از مردم بیندازد.»

او افزود: «حجاب فقط روسری نیست چرا که در ادامه آن، فرهنگ برهنگی شروع می‌شود و این وضعیت انتها ندارد.»

تاکید حکومت بر «مطالبه مردمی بودن حجاب تحمیلی» در حالی‌ است که عباس عبدی، فعال اصلاح‌طلب، به تازگی جزییاتی از یک نظرسنجی حکومت ایران درباره حجاب اجباری را فاش کرد و نوشت بر اساس این نظرسنجی، اکثریت مردم ایران معتقدند حجاب حتی اگر «واجب شرعی» باشد، نباید اجباری شود.

به گفته او، فقط ۴۶ درصد معتقدند زنان باید حجاب داشته باشند و بقیه مردم آن را منوط به نظر و خواست و اراده خود زنان دانسته‌اند. ۹۰ درصدمردم هم مخالف جرم‌انگاری و برخورد قانونی با مخالفان حجاب اجباری هستند.

از سوی دیگر با وجود این شرایط، ویدیوها و تصاویری که به ایران‌اینترنشنال می‌رسند نشان می‌دهند موج بی‌اعتنایی زنان به فشار حکومت برای تحمیل حجاب اجباری در اماکن عمومی و خیابان‌ها در بسیاری از شهرهای ایران از شمال تا جنوب کشور گسترش یافته است.

این نافرمانی مدنی زنان به‌رغم تهدیدهای هر روزه مقام‌های حکومت صورت می‌گیرد و بسیاری از آنان می‌گویند با این که «اقتدار حکومت به موهای زنان بند است» اما مردم از هم حمایت می‌کنند.

خبرگزاری رویترز تاکید کرد اولین گزارش را در این زمینه ارائه کرده و این در حالی است که پیشتر اسرائیل در این زمینه هشدار داده بود.

منابع طرف گفت‌وگو با رویترز اعلام کردند پس از زلزله ششم فوریه در شمال سوریه و جنوب ترکیه، صدها پرواز از ایران در فرودگاه‌های حلب، دمشق و لاذقیه سوریه فرود آمدند و این پروازها به مدت هفت هفته ادامه یافتند.

بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، بیش از شش هزار نفر در سوریه بر اثر این زلزله جان خود را از دست دادند.

از میان این منابع، دو منبع منطقه‌ای و یک منبع اطلاعاتی غربی گفتند که تدارکات ارسال شده از ایران برای سوریه، شامل تجهیزات ارتباطی پیشرفته، باتری‌های راداری و قطعات یدکی مورد نیاز برای ارتقای برنامه‌ریزی شده سیستم دفاع هوایی سوریه در جنگ داخلی است.

رویترز با مقامات اطلاعاتی غربی، منابع نزدیک به رهبری ایران و اسرائیل و همچنین یک فراری ارتش سوریه و یک افسر سوری در حال خدمت در مورد پروازهای مورد اشاره در این گزارش صحبت کرده است.

نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در نیویورک در پاسخ به این سوال که آیا ایران پس از زلزله از هواپیماهای حامل کمک‌های بشردوستانه برای انتقال تجهیزات نظامی به سوریه برای تقویت شبکه خود در آنجا و کمک به اسد استفاده کرده، گفته است: «این درست نیست.»

دولت سوریه نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده است.

منابع منطقه‌ای به رویترز گفتند که اسرائیل به سرعت از جریان ارسال تسلیحات از سوی جمهوری اسلامی به سوریه آگاه شد و یک کارزار تهاجمی را برای مقابله با آن آغاز کرد.

سرتیپ یوسی کوپرواسر، رییس سابق تحقیقات ارتش اسرائیل و همچنین مدیر کل سابق وزارت امور استراتژیک، گفت که حملات هوایی اسرائیل علیه محموله‌های ارسالی از سوی ایران بر اساس اطلاعات بسیار دقیق بوده و ارتش اسرائیل می‌دانست که کدام کامیون در یک کاروان طولانی را هدف قرار دهد.

یک مقام دفاعی اسرائیل که خواست نامش فاش نشود، به رویترز گفت: «تحت عنوان ارسال کمک‌ برای زلزله‌زدگان در سوریه، اسرائیل شاهد جابه‌جایی قابل‌توجه تجهیزات نظامی از ایران بوده که عمدتا به صورت قطعات منتقل شده‌اند.»

او گفت که این کمک‌ها اغلب به فرودگاه شمال حلب سوریه ارسال شد و این محموله‌ها به وسیله لشکر یگان ۱۸۰۰۰ سوریه از نیروی قدس، شاخه جاسوسی خارجی و شبه نظامی سپاه پاسداران به فرماندهی حسن مهدوی، سازماندهی شده است.

او گفت: «حمل و نقل زمینی به وسیله یگان ترابری ۱۹۰ نیروی قدس به سرپرستی بهنام شهریاری انجام شد.»

رویترز نتوانسته برای گرفتن نظر مهدوی و شهریاری، با آنان تماس بگیرد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هم از اظهارنظر در این باره خودداری کرده است.

اما یک سرهنگ جدا شده از ارتش سوریه که تماس‌های خود را با ارتش سوریه حفظ کرده، گفت: «حملات اسرائیل، جلسه فرماندهان شبه نظامیان ایرانی و محموله‌های تراشه‌های الکترونیکی برای ارتقای سیستم‌های تسلیحاتی را نیز هدف قرار داد.»

او به محل برگزاری این جلسه اشاره نکرد.

به گفته یک منبع منطقه‌ای، تنها چند ساعت پس از فرود دو هواپیمای باری ایرانی با محموله‌های تسلیحاتی به بهانه امداد‌رسانی، باند فرودگاه حلب هدف حمله اسرائیل قرار گرفت.

از سوی دیگر بر اساس این گزارش، اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، اولین مقام خارجی بود که چند روز قبل از ورود اسد به منطقه زلزله‌زده سوریه پا گذاشت.

یک منبع منطقه‌ای نزدیک به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نیز گفت: «زلزله فاجعه غم‌انگیزی بود اما در عین حال به ما کمک کرد تا به برادران خود در سوریه در مبارزه با دشمنانشان کمک کنیم. محموله‌های سلاح بلافاصله به سوریه ارسال شد.»

یک افسر ارتش سوریه هم که خواست نامش فاش نشود، گفت که اسرائیلی‌ها تلاش‌های خود را برای شکست دادن ایران در سوریه افزایش داده‌اند.

این اظهارات در حالی است که در ماه‌های گذشته چندین حمله منتسب به اسرائیل علیه اهدافی در سوریه گزارش شده است.

در بهمن‌ ماه گذشته، یک مقام نظامی اسرائیل به سایت خبری ایلاف گفت بر اساس اطلاعات موجود، جمهوری اسلامی قصد دارد از وضعیت به وجود آمده پس از زمین‌لرزه در سوریه، برای رساندن تسلیحات به دست نیروهای تحت حمایت خود در این کشور استفاده کند.

این مقام نظامی خاطرنشان کرد اگر جمهوری اسلامی تحت عنوان کمک‌های بشردوستانه به سوریه تسلیحات ارسال کند، ارتش اسرائیل در هدف قرار دادن این محموله‌ها هیچ تردیدی نخواهد کرد.

بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، جمعیت فعال ۱۵ ساله و بیشتر در سال گذشته برابر با ۲۵ میلیون و ۹۶۲ هزار نفر بوده که از این میزان حدود دو میلیون و ۵۲۶ هزار نفر بیکار بوده‌اند. رقمی که نشان دهنده نرخ بیکاری ۹/۷ درصدی در زمستان گذشته است.

پیش از این و در زمستان سال ۱۳۹۹ نرخ بیکاری به همین عدد رسیده بود اما این شاخص در تابستان و پاییز سال ۱۴۰۱ به گفته آمارهای رسمی رفتاری نزولی پیدا کرده و در کانال هشت درصد قرار گرفته بود که در زمستان با رکوردشکنی دوباره به مرز دو رقمی شدن رسید.

این در حالی‌ست که «ایجاد سالانه یک میلیون شغل در کشور» از مهم‌ترین وعده‌های انتخاباتی ابراهیم رئیسی برای دولت سیزدهم بود.

از سوی دیگر بررسی سهم جمعیت بالای ۱۵ سال دارای «اشتغال ناقص» نشان می‌دهد در زمستان گذشته ۹/۵ درصد شاغلان به دلایلی مانند فصل غیرکاری، رکود کاری، پیدا نکردن کار با ساعت بیش‌تر و ...، کم‌تر از ۴۴ ساعت در هفته کار کرده و آماده برای انجام کار اضافی بوده‌اند.

شاخص نرخ بیکاری از تقسیم جمعیت بیکار بر کل جمعیت فعال در کشور به دست می‌آید که مرکز آمار ایران افراد بالای ۱۵سال را «جمعیت فعال» در نظر می‌گیرد اما جزییات این آمار نشان می‌دهد نرخ بیکاری گروه سنی ١٨ تا ۳۵ ساله در زمستان گذشته ۱۷/۴ درصد بوده است.

در گزارش مرکز آمار ایران به میزان مشارکت این گروه جمعیتی در اقتصاد نیز اشاره شده که نشان دهنده روندی نزولی است.

بر اساس داده‌های آماری، نرخ مشارکت اقتصادی در زمستان سال قبل برابر با ۴۰/۵ درصد بوده که کمترین سطح را در سال گذشته داشته است.

بر اساس تعاریف رسمی، «جمعیت فعال» به آن دسته از افراد جامعه گفته می‌شود که دنبال کار هستند و نسبت آن‌ها به کل جمعیت بالای ۱۵ سال کشور «نرخ مشارکت اقتصادی» نامیده می‌شود.

ترکیب افزایش نرخ بیکاری با کاهش مشارکت اقتصادی به گفته کارشناسان و رسانه‌های اقتصادی در ایران، علامت بحران در وضعیت اشتغال کشور است.

با وجود افزایش تعداد بیکاران جمعیت فعال در زمستان گذشته اما این آمار هنوز به سطوح بالای ثبت شده در سه گذشته نمی‌رسد.

در زمستان‌های سال ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ نرخ بیکاری جمعیت بالای ۱۵ سال به ترتیب ۱۲/۳ و ۱۰/۶ درصد ثبت شده بود.

هم‌زمان با این آمار، گرانی، تورم و افزایش روز به روز قیمت کالاهای اساسی در کنار گسترش فقر، جمعیت زیادی از مردم را دچار بحران کرده است.

مرکز آمار در آخرین اطلاعیه خود نرخ رسمی تورم را در بهمن‌ ماه ۴۷/۷ درصد اعلام کرده بود.

شماری از اقتصاددانان فعال در حوزه پژوهش‌های اقتصادی ایران نیز پیش‌بینی کردند تورم در سال جاری یا به اندازه سال قبل خواهد بود یا حتی از آن فراتر خواهد رفت.

به گزارش سمیرا قرایی، خبرنگار ایران‌اینترنشنال، یک سند افشا شده دیگر از پنتاگون درباره یکی از سفرهای رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی اتمی، به ایران است. در این سند به صحبت‌های دو مقام ایرانی اشاره شده که درباره پوشش یا عدم پوشش رسانه‌ای این سفر در حال رایزنی با یکدیگر هستند.

طبق این اسناد، این دو مقام ایرانی در این مورد بحث کرده‌اند که اگر سفر گروسی به ایران پوشش رسانه‌ای داده شود، گستره این پوشش باید به چه صورت بوده و بر چه زوایایی تمرکز یابد تا بتوان از این سفر به نفع جمهوری اسلامی بهره‌برداری کرد.

اسناد منتشر شده همچنین درباره پرتاب یک ماهواره از سوی جمهوری اسلامی است و این اسناد شامل نقشه‌های هوایی و اطلاعات مربوط به چگونگی پرتاب این ماهواره است. احتمال می‌رود این اسناد به پرتاب ماهواره خیام در تابستان سال گذشته مرتبط باشد.

بخش دیگری از اسناد افشا شده مربوط به جاسوسی آمریکا از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره برنامه هسته‌ای ایران است، که این امر نشان می‌دهد آمریکا برای کسب اطلاع از برنامه هسته‌ای ایران، علاوه بر جاسوسی از جمهوری اسلامی، یک سازمان بین‌المللی دیگر را نیز هدف قرار داده است.

در حالی که وزارت دادگستری و دفاع آمریکا در حال تحقیق و تفحص درباره چگونگی افشای این اسناد هستند، سی‌بی‌اس نیوز گزارش داد در پی افشای این اسناد پنتاگون از روز جمعه تعداد کارکنانی را که به اسناد محرمانه دسترسی دارند، به طرز چشمگیری کاهش داده است.

از سوی دیگر، آکسیوس به نقل از دو مقام اسرائیلی گزارش داد در پی درز اسناد محرمانه پنتاگون که برخی از آنها به جاسوسی ایالات‌متحده از اسرائیل اشاره دارد، مقامات آمریکا طی روزهای اخیر از طریق کانال‌های مختلف تلاش کرده‌اند به اسرائیل اطمینان دهند ایالات‌متحده به روابط امنیتی دوجانبه پایبند است.

ده‌ها سند پنتاگون که به تازگی درز پیدا کرده از تلاش آمریکا برای داشتن اشراف اطلاعاتی بر جنگ اوکراین حکایت دارد. این اسناد که صحت آنها هنوز تایید نشده نشان می‌دهد آمریکا به دنبال پی بردن به توان تسلیحاتی روسیه و اوکراین بوده است و برای این کار حتی از کشورهای متحد خود نیز جاسوسی کرده است.