همزمان با سفر جو بایدن به خاورمیانه، سه عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، در اظهاراتی جداگانه با انتقاد از رویکرد کاخ سفید در ارتباط با تهدیدهای ایران، نسبت به پیامدهای منفی احیای برجام هشدار داده و آن را مماشات با تروریستهای ایران و تهدیدی علیه جهان خواندند.
پت فالون، عضو جمهوریخواه کنگره، گفت: جو بایدن به خاورمیانه میرود تا برای توافق هستهای ایران جلب حمایت کند، که این امر برای همه به جز ایران، وحشتناک است.
جیم بنکس، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز هشدار داد: مماشات با تروریستهای ایرانی بدون توجه به هزینهاش، خط حزبی جدید دموکراتهاست.
بایرون دونالدز، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز تاکید کرد: توافق هستهای ایران برای آمریکا، اسرائیل و کل جهان بد است.
سازمان عفو بینالملل صدور حکم حبس ابد برای حمید نوری، به دلیل ارتکاب جرایم مرتبط با کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷، را گامی بیسابقه برای تحقق عدالت خواند و تاکید کرد: این پیامی صریح، اگرچه دیرهنگام، به مقامات ایران است که مرتکبین جنایات علیه بشریت نمیتوانند از عدالت بگریزند.
دیانا الطحاوی، معاون دفتر خاورمیانه و شمال آفریقای عفو بینالملل، درباره حکم دادگاه منطقه استکهلم مبنی بر محکومیت حمید نوری، گفت: در پی این گام مهم، ضرورت دارد که همه کشورها با اعمال اصل صلاحیت قضایی جهانی سایر مقامات سابق و فعلی در ایران را که شواهدی مبنی بر دست داشتن آنها در جنایات گذشته و جاری علیه بشریت وجود دارد، از جمله ابراهیم رئیسی، رییس جمهوری اسلامی، را تحت تحقیقات کیفری قرار دهند.
عفو بینالملل در بیانیه خود، محکومیت حمید نوری در سوئد به دلیل ارتکاب جرایم مرتبط با کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷، گامی بیسابقه در راستای تحقق عدالت در حق بازماندگان و خانوادههای قربانیان این جرایم در ایران است.
این سازمان افزود: برای بیش از سه دهه، بازماندگان و خانوادههای هزاران مخالف و دگراندیش سیاسی که در سال ۱۳۶۷ در زندانهای ایران بهطور فراقضایی اعدام و قهرا ناپدید شدند، برای دستیابی به حقیقت و عدالت تلاش و مبارزه کردند و امروز شاهد پاسخگو نگه داشته شدن یک مقام ایرانی برای ارتکاب این جنایات سهمگین بودهاند.
عفو بینالملل در بیانیه خود تاکید کرد که حکم تاریخی دادگاه سوئد باید زنگ بیداری برای جامعه جهانی به منظور مقابله با بحران جاری مصونیت از مجازات در ایران باشد.
این سازمان افزود: برای رسیدگی به بحران مصونیت از مجازات در ایران، اعضای شورای حقوق بشر سازمان ملل باید فورا یک مکانیسم بینالمللی برای انجام تحقیقات و تضمین پاسخگویی در مورد جدیترین جنایات ارتکاب یافته در ایران، از جمله هزاران مورد ناپدیدسازی قهری تاسیس کنند که با گذشت بیش از ۳۰ سال پس از کشتار ۶۷ همچنان ادامه یافته و مسکوت باقی ماندهاند.
در همین حال، شاهزاده رضا پهلوی نیز صدور حکم حبس ابد برای حمید نوری را «یک پیروزی بزرگ و واقعی» برای آزادیخواهان و فعالان حقوق بشر ایرانی خواند و گفت: عدالت برای ملت ایران سرانجام پیروز خواهد شد و امروز دادگاه سوئد گام مهم نخست را برداشت.
انجمن خانوادههای جانباختگان پرواز پیاس-۷۵۲ نیز با صدور بیانیهای، صدور حکم حبس ابد برای حمید نوری را به خانوادههای دادخواه دهه ۶۰ تبریک گفت و افزود: این حکم به خانوادههای دادخواه امید میدهد که یافتن حقیقت و اجرای عدالت شدنی است.
از سوی دیگر، وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد که در اعتراض به صدور حکم حبس ابد برای حمید نوری در دادگاه سوئد، کاردار این کشور در تهران را احضار کرده و یادداشت رسمی اعتراض به وی تسلیم کرده است.
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز حکم حبس ابد صادر شده برای حمید نوری پس از برگزاری ۹۳ جلسه دادرسی را «مردود و مخدوش» خواند و همزمان رییس فراکسیون حقوق بشر و حقوق شهروندی مجلس شورای اسلامی نیز گفت که دادگاه حمید نوری در سوئد «ناعادلانه» بوده است.
دادگاه حمید نوری اولین مورد از محاکمه یکی از متهمان به دست داشتن در اعدامهای دستهجمعی هزاران زندانی سیاسی در سال ۱۳۶۷ است. همچنین، این اولینبار است که یک مقام قوه قضاییه جمهوری اسلامی، به اتهام مشارکت در اعدامهای دسته جمعی زندانیان، در خارج از ایران محاکمه شده است.
توماس ساندر، قاضی دادگاه حمید نوری در سوئد، روز پنجشنبه اعلام کرد که دادگاه پذیرفته است نوری در موارد اتهامی مجرم بوده و نقشش در موارد مورد رسیدگی دادگاه، محرز است.
این قاضی دادگاه استکهلم سوئد برای دادیار سابق زندان گوهردشت و متهم به مشارکت در اعدام زندانیان سیاسی در ایران در تابستان سال ۱۳۶۷، حکم حبس ابد صادر کرد.
با وجود تعویق بررسی و رایگیری در مورد معاهده استرداد مجرمین میان تهران و بروکسل، تعدادی از اعضای پارلمان بلژیک، نخستوزیر این کشور را به خاطر تسلیم شدن در برابر سیاست باجخواهی جمهوری اسلامی مورد انتقاد قرار داده و این معاهده را «پیمانی با شیطان» خواندند.
این معاهده جنجالی هفته گذشته در کمیته روابط خارجی پارلمان بلژیک تصویب شده بود و قرار بود روز پنجشنبه در صحن علنی پارلمان بلژیک بررسی شود اما رایگیری پارلمان درباره آن به روز سهشنبه ۲۸ تیر موکول شده است.
جورج دلماین، نماینده حزب لهآنگژه – راست میانه در مجلس نمایندگان بلژیک – در جلسه روز پنجشنبه با اشاره به نامهها و درخواستهای ارسال شده از سوی نمایندگان پارلمانهای دیگر کشورها و شخصیتهای و نهادهای بینالمللی به پارلمان بلژیک گفت: اعتبار ما با تصویب این معاهده زیر سوال خواهد رفت.
دلماین همچنین از نخستوزیر بلژیک خواست تا واکنش کشورهایی همچون فرانسه که در جریان بازداشت و محاکمه اسدالله اسدی بودهاند به این لایحه را بیان کند.
الکساندر دوکرو، نخستوزیر بلژیک، انتقادها به این لایحه را رد کرد و گفت که سران یا مقامهای کشورهای دیگر نیز از جمله فرانسه در مخالفت با این طرح با او یا وزرایش تماس یا گفتوگویی نداشتهاند.
دوکرو با دفاع از این معاهده و اشاره به وضعیت یک شهروند بلژیکی بازداشت شده در ایران، گفت که دولت بلژیک هر چه در توان دارد برای آزادی شهروند خود که بیگناه زندانی شده، انجام خواهد داد.
نخستوزیر بلژیک سخنان نمایندگان مخالف مبنی بر سونامی انتقادها به معاهده استرداد مجرمین میان تهران و بروکسل را رد کرد و خطاب به آنها گفت که فرانسه بحثی در ارتباط با این معاهده مطرح نکرده و آمریکا نیز از رفتار مشابهی داشته اما شما این احساس ایجاد میکنید که دنیا به خاطر این معاهده زیر و رو شده در حالی که اصلا چنین نیست.
نخستوزیر بلژیک افزود که در حال حاضر ۲۵ ایرانی در زندانهای بلژیک هستند و یک بلژیکی نیز در ایران زندانی شده است، تاکید کرد که دولت در پنج ماه گذشته از هر فشاری برای آزادی او استفاده کرده اما نمایندگان مخالف از الویه وون دوکاستیل، شهروند بلژیکی بازداشتشده در ایران، حرفی نمیزنند.
پیتر دو روور، رییس فراکسیون حزب محافظهکار اتحاد فلاندری اما گفت: با وجود انتقادها و سوالهای بسیاری که بوجود آمده هنوز کسانی از «معاهده با شیطان» حمایت میکنند.
این عضو پارلمان بلژیک گفت که نخستوزیر حتی پس از آنکه سخنگوی وزارت خارجه ایران به صراحت از مذاکره با دولت بلژیک برای آزادی اسدالله اسدی حرف زد نیز شجاعت پاسخگویی ندارد.
اسدالله اسدی، دبیر سوم سفارت جمهوری اسلامی در وین، تیر ماه سال ۹۷ به اتهام تلاش برای بمبگذاری در گردهمایی سازمان مجاهدین خلق در فرانسه بازداشت و در دادگاه بلژیک به ۲۰ سال زندان محکوم شد. او پس از صدور این حکم، درخواست تجدیدنظر نکرد.
پیتر دو روور در جلسه روز پنجشنبه خطاب به نخستوزیر بلژیک گفت: شما جان شهروندان بلژیکی را با این معاهده به خطر میاندازید. حکومت ایران، حکومت اراذل و اوباش است. وقتی میگویید ما حکومت قانون هستیم و بعد کسی را که برای تروریسم به ۲۰ سال زندان محکوم شده پس از چهار سال آزاد کنید، دیگر حکومت قانون در بلژیک نخواهیم داشت.
جورج دلماین، نماینده حزب لهآنگژه – راست میانه در مجلس نمایندگان بلژیک – نیز با اشاره به نامههایی که در مخالفت با این لایحه نوشته شده، از جمله نامه یکی از قضات بلژیکی دیوان بینالمللی کیفری، گفت که در عمر کاری خود به عنوان نماینده، هرگز با چنین مخالفتهای گستردهای مواجه نشده و این طرح مشکلی بزرگ برای اعتبار بلژیک است.
الن سامین، نماینده حزب راست افراطی راست ولامز بلنگ، نیز لایحه معاهده استرداد مجرمان میان تهران و بروکسل را «پیمان با شیطان» خواند و گفت: تصویب این لایحه پیروزی سیاسی برای یک حکومت دیکتاتوری خودکامه است و درها را برای گروگانگیری باز میکند.
او تاکید کرد که بر خلاف سخنان نخستوزیر و وزیر دادگستری بلژیک، مبنای این توافق بر آزادی اسدالله اسدی استوار است.
سامین این معاهده را تسلیم در برابر سیاست باج خواهی جمهوری اسلامی خواند و گفت: تنها دلیل طرح این معاهده ایجاد یک پایه قضایی برای بازگرداندن تروریستی است که در ایران همچون یک قهرمان با او رفتار خواهد شد.
پیشتر هفده نماینده پارلمان اروپا از ۱۳ کشور در نامهای به پارلمان بلژیک با ابراز نگرانی جدی نسبت به پیامدهای توافق استرداد زندانیان ایران و بلژیک هشدار دادند که این توافق بلژیک را به مامنی برای تروریستهای ایران تبدیل خواهد کرد.
محافل حقوق بشری هشدار دادهاند این طرح ممکن است به استرداد اسدالله اسدی، دیپلمات جمهوری اسلامی، که در دادگاه بلژیک به جرم فعالیت تروریستی به ۲۰ سال زندان محکوم شده، منجر شود.
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی چهارشنبه گذشته به صراحت گفت که جمهوری اسلامی امیدوار است، «به زودی» شاهد آزادی اسدالله اسدی در بلژیک باشد.
دونالد ترامپ رییسجمهوری پیشین آمریکا گفت تصمیم گرفته در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ آمریکا نامزد شود، اما هنوز مشخص نیست این تصمیم را پیش از انتخابات میاندورهای کنگره اعلام خواهد کرد یا پس از آن.
ترامپ در گفتوگو با مجله نیویورک گفت: «من از هماکنون تصمیم خود را در این مورد گرفتهام و هیچ عاملی نظرم را تغییر نخواهد داد.»
ترامپ خاطرنشان کرد تنها تردید او این است که تصمیم نهایی خود را پیش از انتخابات میان دورهای کنگره اعلام کند، یا آن را به بعد از این انتخابات موکول کند.
او گفت معتقد است اگر پیش از انتخابات میان دورهای تصمیم نهایی خود را اعلام کند، افراد زیادی برای رقابت در این انتخابات شرکت نخواهند کرد.
واشینگتن پست و پولیتیکو گزارش دادهاند که ترامپ در هفتههای اخیر با حامیان و اهداکنندگان کمکهای مالی در نقاط مختلف کشور دیدار کرده است.
به گزارش واشینگتنپست، دو منبع نزدیک به دونالد ترامپ میگویند او احتمالا در ماه سپتامبر برای انتخابات ریاستجمهوری آمریکا اعلام نامزدی خواهد کرد و تا انتخابات کنگره صبر نمیکند.
به گزارش واشینگتنپست، ترامپ در حال آمادهسازی کمپین انتخاباتی برای انتخابات ۲۰۲۴ است و در همین راستا در حال جذب کارکنان ستادی و ساخت وبسایت است.
مشاور امنیت ملی اسرائیل، پس از دیدار با جو بایدن در اورشلیم تاکید کرد اسرائیل آن گونه که صلاح میداند، حتی در داخل ایران برای مقابله با تهدید جمهوری اسلامی به اقدام مستقیم دست میزند و از اعلام اختلاف نظر با آمریکا در این زمینه ابایی ندارد.
ایال هولاتا، در مصاحبه با کانال ۱۳ این کشور گفت: «ما ابایی نداریم که به آمریکاییها بگوییم که با آنها اختلاف نظر داریم، یا حتی در داخل ایران دست به اقدام میزنیم. اسرائیل بر اساس آنچه صلاح میبیند عمل میکند.»
مشاور امنیت ملی اسرائیل افزود: «ما در سال اخیر اقدامهای زیادی در داخل ایران انجام دادهایم و آمریکا هم از ما حمایت میکند. ما منطقی و مسئولانه عمل میکنیم و با این وجود همه میتوانند ببینند که این امر به رابطه رییسجمهوری آمریکا با اسرائیل آسیبی نمیزند.»
هولاتا خاطرنشان کرد: «بایدن همواره گفته است که راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد، اما اگر راهکار دیگری نبود علیه ایران اقدام نظامی خواهد کرد. من این را از رییسجمهوری آمریکا شنیدهام. یکی دیگر از حرفهای مشهور او این است که قدرتها جهانی بلف نمیزنند، درنتیجه این حرف باید جدی گرفته شود.»
در همین حال، کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل به نقل از منابع امنیتی گزارش داد که مقامهای اسرائیلی طی سفر بایدن به این کشور در «تغییر مواضع آمریکا در قبال ایران ناکام ماندهاند» که این موضوع منجر به ناامیدی آنها شده است.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر پیشین اسرائیل، گفت که در دیدار با جو بایدن بر کافی نبودن تحریمها و آمادگیهای نظامی علیه ایران تاکید کرده است. او گفت: «ایران بدون گزینه نظامی معتبر متوقف نخواهد شد و اگر متوقف نشد، باید از این گزینه استفاده کرد.»
همزمان با سفر بایدن به خاورمیانه، اعضای جمهوریخواه کنگره نیز با انتقاد از رویکرد کاخ سفید در ارتباط با تهدیدهای ایران، نسبت به پیامدهای منفی احیای برجام هشدار دادند.
پت فالون، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، گفت: «جو بایدن به خاورمیانه میرود تا برای توافق هستهای ایران جلب حمایت کند، که این امر برای همه به جز ایران، وحشتناک است.»
جیم بنکس، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز هشدار داد: «مماشات با تروریستهای ایرانی بدون توجه به هزینهاش، خط حزبی جدید دموکراتهاست.»
بایرون دونالدز، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز تاکید کرد: «توافق هستهای ایران برای آمریکا، اسرائیل و کل جهان بد است.»
این در حالی است که بایدن پنجشنبه در دیدار با یائیر لاپید، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرد که دیپلماسی بهترین راه برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.
جو بایدن به نخستوزیر اسرائیل گفت که آمریکا خواهان راه حل دیپلماتیک با ایران است، اما اگر توافقی وجود نداشته باشد، برای همیشه به گفتوگو ادامه نخواهد داد.
با این حال، نخستوزیر اسرائیل در دیدار با جو بایدن خاطرنشان کرد که ایران بدون تهدید نظامی با توافق هستهای قویتر موافقت نخواهد کرد و صرفا زمان خواهد خرید.
لاپید تاکید کرد که آمریکا باید تحریمهای جدی علیه جمهوری اسلامی اعمال کند تا ایران به میز مذاکره بازگردد.
نخستوزیر اسرائیل در ملاقات با بایدن همچنین خواستار آن شد که آمریکا و اروپا با بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین ارائه یک تهدید نظامی معتبر، ایران را تحت فشار قرار دهند تا با راه حل دیپلماتیک برای حل پرونده اتمی موافقت کند.
با این حال، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در واکنش به بیانیه مشترک یائیر لاپید و جو بایدن گفت: «تا وقتی که اسرائیل ایستگاه اول سفر روسای جمهور آمریکاست و هدف اول هم حفظ امنیت و برتری آن است، ملتها و کشورهای منطقه به صلح و ثبات و آرامش نخواهند رسید.»
همزمان با تلاشهای دولت بایدن برای احیای برجام، لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، در توییتی به نقل از یک مقام ارشد اروپایی نوشت که تقریبا هر روز تماس با مقامات جمهوری اسلامی وجود دارد، اما هیچ نشست جدیدی برای مذاکرات احیای برجام برنامهریزی نشده است.
شماری از مقامهای دولت جمهوری اسلامی درباره وضعیت دریاچه ارومیه هشدار دادند. امیرعباس جعفری، مدیر کل مدیریت بحران آذربایجان غربی، اعلام کرد که ۹۵ درصد از آب این دریاچه خشک شده است.
از سوی دیگر محمدصادق معتمدیان، استاندار آذربایجانغربی، خواستار تسریع در طرح انتقال آب از کانی سیب به دریاچه ارومیه شد.
روز سهشنبه ۲۱ تیر ماه مجلس طرح تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه (کارگروه ملّی نجات دریاچه ارومیه) را تصویب کرد.
ستاد احیای دریاچه ارومیه در واکنش به این تحقیق و تفحص اعلام کرد پس از سال ۸۹ و با وجود تصمیم دولت برای اعلام تشکیل ستاد اجرایی مدیریت حوضه آبریز دریاچه ارومیه، اقداماتی که باعث کاهش آب این دریاچه شده ادامه یافته است.
بر اساس این گزارش در این سال دو سد جدید زوال و دریک با مجموع قدرت تنظیم ۱۶۸ میلیون مترمکعب افتتاح شدند و با توسعه بیرویه، پای خود را بیش از پیش روی گلوی دریاچه ارومیه فشردند.
وضعیت دریاچه ارومیه در ۲۰ سال گذشته بحرانی بوده است.
دولت حسن روحانی ستاد احیای دریاچه ارومیه را تشکیل داد اما وضعیت بحرانی این دریاچه عملا تغییری نکرده است.