جنگ اوکراین؛ خشونت جنسی، سلاح روسی

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز، در اواسط ماه مه، وزارت خارجه آمریکا به ۱۴ کشور عمدتا آفریقایی هشدار داد که کشتی‌های باری روسیه در حال خروج از بنادر نزدیک اوکراین هستند و این کشتی‌ها به گفته وزارت خارجه آمریکا، حامل «غلات غارت‌شده اوکراین» هستند.

در پیامی که آمریکا به این کشورها ارسال کرده بود، نام سه کشتی باری روسیه شناسایی و از آنها به عنوان کشتی‌هایی که مظنون به حمل غلات دزدیده شده اوکراین هستند، نام برده شده بود.

نیویورک‌تایمز نوشت که این هشدار آمریکا، این کشورها را بر سر دوراهی قرار داده است؛ اگر آنها از این غلات که حاصل جنایات جنگی احتمالی است بهره‌برداری کنند نارضایتی یک متحد قدرتمند غربی را برخواهند انگیخت و اگر از دریافت این غلات خودداری کنند، با بحران غذایی‌شان تشدید می‌شود.

بر اساس گزارش این روزنامه آمریکایی، روسیه امکانات تولید غلات اوکراین را بمباران، محاصره و غارت کرده و منجر به افزایش قیمت مواد غذایی در سراسر جهان و همچنین افزایش گرسنگی و قحطی شده است.

اوکراین پیش از تهاجم روسیه به این کشور، یک دهم گندم جهان را تامین می‌کرد.

نیویورک‌تایمز نوشت اکنون آمریکا هشدار داده که کرملین در تلاش است غلات غارت‌شده اوکراین را به کشورهای آسیب‌دیده از خشکسالی در آفریقا بفروشد و سود ببرد. برخی از این کشورهای آفریقایی در معرض قحطی قرار دارند.

پیشتر اوکراین روسیه را متهم کرده که از زمان تهاجم روسیه به اوکراین، ۵۰۰ هزار تن گندم اوکراین به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار را به سرقت برده است.

مقام‌های اوکراینی می‌گویند که بخش عمده این گندم‌ها به بنادر شبه‌جزیره کریمه که در کنترل روسیه است منتقل شده و از آنجا در کشتی‌ها بارگیری شده است.

روز جمعه رییس‌جمهور سنگال که اکنون ریاست اتحادیه آفریقا را نیز برعهده دارد با ولادیمیر پوتین دیدار و درباره تامین غلات با او گفت‌وگو کرد.

بر اساس آمارهای سازمان ملل متحد، روسیه و اوکراین معمولا حدود ۴۰ درصد گندم مورد نیاز آفریقا را تامین می‌کنند و قیمت غلات در سال گذشته در این قاره ۲۳ درصد افزایش یافته است.

همچنین بر اساس گزارش این سازمان، خشکسالی ویرانگر در منطقه شاخ آفریقا، به ویژه در سومالی، اتیوپی و کنیا، ۱۷ میلیون نفر را با بحران گرسنگی مواجه کرده است.

نیویورک‌تایمز به نقل از مدیر یک موسسه تحقیقاتی در کنیا نوشت که بسیاری از کشورهای آفریقایی که شدیدا به مواد غذایی نیازمند هستند، بعید است که از عرضه غلات از سوی روسیه، صرف‌نظر از این که این غلات متعلق به کدام کشور است، خودداری کنند.

او گفت: «نیاز به غذا این قدر شدید است که نیازی به بحث در مورد آن نیست.»

اولین گزارش‌ها درباره غلات غارت‌شده اوکراین از سوی روسیه در اواسط ماه مارس منتشر شد و مفسران شبکه‌های تلویزیونی در روسیه از آن زمان به بعد علنا به توقیف غلات در اوکراین مباهات می‌کنند و می‌گویند که روسیه قصد دارد به این کار ادامه دهد.

کولبا روز شنبه در توییتی نوشت: «درخواست برای منع تحقیر روسیه فقط می‌تواند فرانسه و هر کشور دیگری را که خواستار آن باشد تحقیر کند، زیرا این روسیه است که خود را تحقیر می‌کند.»

او ادامه داد: «همه ما بهتر است روی چگونگی نشاندن روسیه در جای خود تمرکز کنیم. این باعث صلح و نجات جان‌ها می‌شود.»

مکرون روز جمعه این موضع خود را تکرار کرده بود که نباید «روسیه را تحقیر کنیم، تا روزی که جنگ پایان می‌یابد، بتوانیم از مجاری دیپلماتیک راهی برای خروج ایجاد کنیم.»

خبرگزاری فرانسه نوشت این اظهارات مکرون با واکنش‌های منفی در کشورهای شرق اروپا مواجه شده است.

رییس‌جمهور فرانسه یکی از معدود رهبران غربی است که تلاش می‌کند همچنان با ولادیمیر پوتین همتای روس خود گفت‌وگو کند.

همزمان مکرون که تا پایان ماه جاری میلادی ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را برعهده دارد، برای رفتن به اوکراین تحت فشار بین‌المللی است.

در حالی که فرانسه از اوکراین حمایت مالی و نظامی می‌کند، مکرون بر خلاف رهبران آمریکایی، کانادایی، آلمانی و بریتانیایی، هنوز از کی‌یف بازدید نکرده است. او روز جمعه در پاسخ به پرسشی در این زمینه گفت: «من امروز انجام هیچ چیزی را رد نمی‌کنم.»

همچنین مکرون در گفت‌وگوی روز شنبه خود با رسانه‌های محلی فرانسه پیشنهاد میانجیگری این کشور در جنگ اوکراین را مطرح کرد.

اما مشاور رییس‌جمهور اوکراین در واکنش به این پیشنهاد مکرون گفت: «تا زمانی که همه سلاح‌ها را دریافت نکرده‌ایم، تا زمانی که مواضع خود را تقویت نکرده‌ایم، تا زمانی که نیروهای روس را تا جایی که ممکن است از مرزهای کشور عقب نرانده‌ایم، مذاکره در کار نخواهد بود.»

بر اساس اظهارات مذاکره‌کننده اوکراینی، مقام‌های کی‌یف امیدوارند بتوانند با تحویل تسلیحات جدید غربی قبل از برگزاری دوباره مذاکراتشان با روسیه، مواضع نظامی خود را تقویت کنند.

کی‌یف روز شنبه اعلام کرد ارتش اوکراین موفق شده نیروهای روس را که در حال پیشروی به سیورودونتسک بودند، عقب برانند. این در حالی است که درگیری‌ها در اطراف این شهر صنعتی منطقه دونباس در شرق اوکراین ادامه دارد.

روسیه پس از عقب‌نشینی از منطقه کی‌یف، توان نظامی خود را برای تصرف شرق و جنوب شرقی اوکراین متمرکز کرده است.

وزیر دفاع اوکراین گفت کشورش در این جنگ همچنان به صورت فوری به سلاح‌های سنگین، به ویژه راکت‌اندازهای چندگانه، تجهیزات توپخانه‌ای، تانک سیستم‌های ضد کشتی و سیستم‌های خودکار موشکی و پدافند هوایی نیاز دارد.

از سوی دیگر، ارتش اوکراین هشدار داد روسیه ناوگان کشتی‌های جنگی خود را در دریای سیاه افزایش داده و خطر شدت گرفتن حمله‌های موشکی علیه اوکراین وجود دارد.

طبق اعلام ارتش اوکراین، روسیه علاوه بر ارسال ناوها و نیروهای هوابرد جدید به دریای سیاه، یک زیردریایی مجهز به ۳۶ موشک کروز را نیز در این دریا مستقر کرده است.

روز شنبه، ارتش اوکراین از انهدام ۴۷ ادوات نظامی روسیه، از جمله یک بالگرد، سه تانک، ۱۱ نفربر، ۲۶ خودرو زرهی و تعدادی تجهیزات توپخانه‌ای خبر داد.

در همین حال، وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد که حجم حملات هوایی روسیه به دونباس اوکراین همچنان زیاد است و افزایش حملات با مهمات غیر‌هدایت‌شونده (حملات بدون هدف مشخص) موجب تخریب گسترده مناطق و افزایش تلفات غیرنظامی می‌شود.

فرماندار استان لوهانسک نیز گفت که روسیه دارد از تمام توان خود برای تصرف شهر استراتژیک سیورودونتسک استفاده می‌کند.

از سوی دیگر، ولادیمیر پوتین نسبت به تصمیم آمریکا برای ارسال تسلیحات جدید به اوکراین هشدار داد و گفت: «روسیه به راحتی با این محموله‌ها مقابله خواهد کرد، همانطور که ده‌ها سلاح تهیه شده توسط آمریکا را نابوده کرده است.»

در همین حال، اظهارات امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، مبنی بر لزوم پرهیز از تحقیر روسیه، خشم مقام‌های اوکراینی را برانگیخته است.

مکرون روز شنبه در مصاحبه‌ای گفت: «ما نباید روسیه را تحقیر کنیم تا اگر روزی درگیری‌ها متوقف شد بتوانیم از طریق دیپلماسی راهی برای خروج از وضع کنونی ایجاد کنیم. من اطمینان دارم که فرانسه نقش قدرت میانجی را ایفا خواهد کرد.»

در مقابل، دیمترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین، در توییتی نوشت: «تقاضاها برای تحقیر نکردن روسیه، تنها موجب تحقیر فرانسه و کشورهایی خواهد شد که این تقاضا را دارند. زیرا این روسیه است که به تحقیر خود اقدام کرده است. همه ما باید بر این تمرکز کنیم که چگونه روسیه را سرجایش بنشانیم. این کار به صلح و نجات زندگی‌ها منجر می‌شود.»

اوکراین اعلام کرد نیروهای روسیه در ۱۰۰ روز گذشته، ۳۳ بیمارستان، ۲۷۳ مرکز بهداشتی روستایی، نزدیک به ۷۰ مدرسه و ۵۰ مهدکودک را ویران کرده‌اند.

روز جمعه (۱۳ خرداد) همچنین ششمین بسته تحریمی اتحادیه اروپا علیه روسیه منتشر شد که بر اساس آن در سال آینده ورود نفت روسیه به این اتحادیه از طریق دریا ممنوع می‌شود و تنها مجارستان، اسلواکی و جمهوری چک مجاز به واردات نفت این کشور از طریق خط لوله خواهند بود.

با وجود تحریم‌های غرب در سه ماه گذشته، روسیه اعلام کرد در دو ماه اخیر به دلیل افزایش قیمت نفت، ۳۹۳ میلیارد روبل، معادل حدود هفت میلیارد دلار افزایش درآمد داشته است.

همزمان با صدمین روز حمله روسیه همچنین امین عواد، هماهنگ کننده سازمان ملل متحد در اوکراین، اعلام کرد که «این جنگ برنده‌ای ندارد و نخواهد داشت.»

با این حال هیچ چشم‌اندازی درباره پایان جنگ بیان نشده و به گفته الکسی رزنیکوف، وزیر دفاع اوکراین، روسیه در حال برنامه‌ریزی یک جنگ طولانی است.

همچنین به گزارش سرویس امنیتی ارتش بریتانیا، روسیه به هیچ‌ یک از اهداف استراتژیک خود در حمله به اوکراین دست نیافته اما موفقیت‌هایی تاکتیکی در دنباس در شرق اوکراین به دست آورده است.

دنباس شامل دو منطقه لوهانسک و دونتسک است.

ارتش روسیه روز دوشنبه ۹ خرداد، وارد حومه «سوردونتسک» شد. سوردونتسک، یکی از آخرین شهرهای بسیار استراتژیک در منطقه لوهانسک است که هنوز در اختیار اوکراین است. اگر این شهر سقوط کند، روسیه و نیروهای نیابتی‌اش در دونباس، بر بیش از نیمی از این منطقه کنترل می‌یابند. این منطقه‌ قلب صنعتی اوکراین در شرق است.

از سوی دیگر ولودیمیر زلنسکی، رییس‌ جمهوری اوکراین، در یک سخنرانی از اشغال ۲۰ درصد خاک کشورش از سوی روسیه خبر داد. این ۲۰ درصد شامل شبه جزیره کریمه نیز می‌شود که روسیه سال ۲۰۱۴ آن را به خاک خود ضمیمه کرد.

پوتین در اوکراین به‌ دنبال پیروزی سریع و آسان بود و گمان می‌کرد همچون اشغال شبه‌جزیره کریمه اوکراین در سال ۲۰۱۴، می‌تواند بی‌سروصدا بر این کشور سلطه یابد اما در عوض، با موجی از ناخواسته‌ها از جمله تحریم‌های سنگین علیه مسکو، درخواست پیوستن دو کشور بی‌طرف سوئد و فنلاند به ناتو و برگزاری همه‌پرسی در دانمارک برای لغو بیرون ماندن این کشور از سیاست دفاعی و امنیتی مشترک اروپا روبه‌رو شد.

آغاز جنگ اوکراین برای جهان نیز که به‌تدریج از زیر بار همه‌گیری کوویدـ۱۹ قامت راست می‌کرد، کم از نبرد مستقیم نبود و نیست. افزایش سرسام‌آور قیمت سوخت و مواد غذایی، هزاران هزاران کیلومتر آن‌سوتر از میدان جنگ، از پیامدهای ناگزیر جنگ اوکراین برای جهان بوده است.

۱۰۰ روزه شدن جنگ اوکراین همچنین در حالی از راه رسیده است که روسیه در منطقه دونباس، واقع در شرق اوکراین و محل دو جمهوری خودخوانده حامی روسیه، دونتسک و لوهانسک، پیشروی اندکی داشته است و جهان در حالی که برگ جدیدی از دفتر این نبرد را ورق می‌زند، نگرانْ نظاره‌گر این تحولات است.

اخباری که از خط مقدم می‌رسد برای اوکراینی‌ها خوشحال‌کننده نیست. به نظر می‌رسد جریان جنگ در دونباس به نفع مسکو تغییر جهت داده باشد. ارتش روسیه روز دوشنبه ۹ خرداد، وارد حومه «سوردونتسک» شد. سوردونتسک، یکی از آخرین شهرهای بسیار استراتژیک در منطقه لوهانسک است که هنوز در اختیار اوکراین است. اگر این شهر سقوط کند، روسیه و نیروهای نیابتی‌اش در دونباس، بر بیش از این نیمی از این منطقه کنترل می‌یابند. منطقه‌ای که قلب صنعتی اوکراین در شرق است.

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، اخیرا در مصاحبه با یک ایستگاه رادیویی فرانسوی، هدف جدید کرملین را بیرون راندن ارتش و گردان‌های اوکراین از دو منطقه دونتسک و لوهانسک در شرق دانست.

مقام‌های غربی نگران‌اند که روسیه در تلاش برای الحاق قلمرو در دونباس و خرسون، واقع در جنوب اوکراین، به خاک روسیه باشد.

مسکو سال ۲۰۱۴ هم شبه‌جزیره کریمه اوکراین را به روسیه ضمیمه کرد.

پیشروی فعلی نیروهای روسیه در شرق، مثل حملات پیشین مسکو، وحشیانه و سرسختانه است.

به‌ گزارش تحلیل‌گران، روسیه در شرق اوکراین تاکتیک‌های مشابه در اشغال شهر ماریوپل را به کار گرفته است و آن، چیزی نیست جز شلیک آتش توپخانه شبانه‌روزی و حمله‌های هوایی که مناطق شهری را تکه‌تکه می‌کند.

100%

سرهی هایدای، فرماندار لوهانسک به رویترز گفت که روس‌ها تاکتیک مذکور را بارها و بارها به کار بسته‌اند و برای ساعت‌ها، سه، چهار یا پنج ساعت پشت‌ سر هم، بمباران و سپس حمله می‌کنند.

او گفت سربازانی که حمله می‌کنند کشته می‌شوند و بمباران و حملات تا جایی ادامه می‌یابد که نیروهای روس بتوانند به جایی برسند.

یک سرباز اوکراینی زخمی به واشینگتن‌پست گفت که ارتش روسیه بر سر آن‌ها «فلز می‌بارد» و شاهدان عینی می‌گویند با بالا رفتن دمای هوا و آغاز تابستان، اجساد کشته‌شدگان در خیابان‌ها بو گرفته‌اند.

وضعیت در شرق اوکراین نشان از یک تغییر جهت از مراحل پیشین جنگ دارد.

به‌گزارش واشینگتن پست، عقب‌نشینی ارتش روسیه از کی‌یف، پایتخت و دیگر مناطق، اعتماد اوکراینی‌ها و حامیان غربی آن‌ها را به دورنمای پیروزی تام‌وتمام اوکراین بر ارتش روسیه افزایش داده بود، ارتشی که درست سازماندهی نشده و آماده نبرد نبود.

بنا بر تحلیل یک کارشناس، با تجدید قوا، مسکو کمی به محاصره بزرگ‌ترین دژ منطقه دونباس نزدیک‌تر می‌شود؛ آن هم در قلمرویی که هم‌جوار روسیه و نزدیک‌تر به خطوط تأمین منابع برای کرملین است.

به نظر می‌رسد مسکو از اشتباهات فاحش ابتدایی خود درس گرفته باشد.

به‌ گزارش بلومبرگ، برد اخیر ارتش روسیه، تا حدودی مدیون موفقیت پیشین اوکراین است چرا که دفاع بسیار کارآمد اوکراین روسیه را ناچار به عقب‌نشینی از دو شهر کی‌یف و خارکیف، در شرق اوکراین کرد و مسکو را ناچار کرد از اهداف «زیاده جاه‌طلبانه» خود در اوکراین دست بکشد.

اما جنگ اوکراین به هر حال ارتش روسیه را به‌ شدت تحلیل برده و در برخی مناطق، خالی از آمادگی کافی، چه از نظر نیرو و چه از نظر روحیه، باقی گذاشته است.

رزمندگان اوکراینی در شرق اما هم از سلاح و هم از نیروی کم گله دارند. تلاش روسیه برای گستراندن حوزه نفوذ و محکم کردن جای پای خود در شرق اوکراین، آغاز مرحله جدیدی از نبرد است که مقاومت اوکراین و غرب را در بوته آزمایش خواهد گذاشت.

100%

دولت آمریکا در واکنش به تحولات شرق اوکراین، برای ارسال سلاح و مهمات دیگر به اوکراین آماده می‌شود. این تجهیزات ممکن است شامل سامانه موشک‌های دوربرد پیشرفته باشد که پیشروی روسیه در شرق اوکراین را بی‌نتیجه باقی خواهد گذاشت.

در اروپا، به‌رغم ابراز اتحاد پر سروصدا، تفاوت‌های بارزی در رویکرد کشورها به جنگ اوکراین وجود دارد.

فرانسه و آلمان، اخیرا ولادیمیر پوتین را به گفت‌وگوی مستقیم با ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی‌اش فراخواندند تا طرفین درباره پایان دادن به انسداد دریای سیاه «که بر اقتصاد جهان اثرات ویران‌گری داشته است» مذاکره کنند.

درخواست برلین و پاریس اما با ریشخند سیاستمداران حوزه بالتیک مواجه شد که خواستار انزوای هر چه بیشتر روسیه و تحمیل یک شکست قاطع بر پوتین‌اند.

با وجود پیشروی روسیه در شرق، هیچ نشانه‌ای از شکست قطعی اوکراین وجود ندارد.

سیاستمداران اوکراین و حامیان غربی آنها، دیدگاهی «آرمان‌گرایانه» از پایان جنگ در سر دارند: اینکه روسیه باید تسلیم شود و ذره‌ذره قلمروی تحت‌ سلطه مسکو در اوکراین، از جمله شبه‌جزیره کریمه را به کی‌یف بازگرداند.

چنین دیدگاهی درباره پایان جنگ، با نگرانی رو به‌ افزایش متخصصان سیاست خارجه درباره خطرات به درازا کشیدن جنگ در تضاد قرار دارد.

و گرچه پیشنهادهای بسیار و متنوعی برای پایان دادن به جنگ مطرح شده است، سرنوشت پایان جنگ همچنان در دست طرفین درگیر در آن است.