خبرگزاری رویترز گزارش داد انتظار می‌رود پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، چهارشنبه شش آبان در دیدار با همتایان خود از کشورهای جنوب شرق آسیا در فیلیپین، با پرسش‌هایی درباره میزان پایبندی واشینگتن به تعهداتش در منطقه هند و اقیانوس آرام روبه‌رو شود.
به‌نوشته رویترز در شرایطی که جنگ ایران آمادگی نظامی آمریکا را تحت فشار قرار داده و تنش‌ها با چین افزایش یافته است، پنتاگون اعلام کرد حضور هگست در این نشست در استان سبوی فیلیپین، بار دیگر بر تعهد واشینگتن به سیاست «صلح از طریق قدرت» در منطقه اقیانوس آرام تاکید خواهد کرد.
تحلیلگران به رویترز گفتند کشورهای جنوب شرق آسیا ممکن است از دیدارهای حاشیه‌ای با هگست برای روشن شدن هدف نهایی آمریکا در جنگ ایران، انتظارات واشینگتن از متحدان و شرکایش و چگونگی سازگاری الزامات این جنگ با تعهدات آمریکا در منطقه هند و اقیانوس آرام استفاده کنند.
کالین کوه، پژوهشگر مسائل امنیتی در مدرسه مطالعات بین‌المللی اس. راجاراتنام سنگاپور، گفت: «آنها می‌خواهند از ایالات متحده درباره میزان اطمینان‌پذیری اتحادها و مشارکت‌ها پاسخ بگیرند.»
او افزود: «و البته مساله مهم‌تر و ناگفته این است که این وضعیت چه نسبتی با تعهد آمریکا به منطقه هند و اقیانوس آرام یا عرصه عملیاتی غرب اقیانوس آرام دارد.»
دست‌وپنجه نرم کردن با پیامدهای جنگ ایران
اقتصادهای جنوب شرق آسیا با پیامدهای جنگ ایران دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در همین حال، تنش‌های میان فیلیپین، کشور میزبان نشست، و پکن، به عامل دیگری برای اصطکاک در مجمعی تبدیل شده که هدف آن ترویج گفت‌وگو و همکاری عملی در حوزه امنیت است.
نشست وزیران امور خارجه اعضای اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) نیز در اواخر تیرماه و اوایل مرداد امسال در حالی برگزار شد که تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و رویارویی آمریکا و جمهوری اسلامی بر فضای آن سایه افکنده بود.
وزیران خارجه کشورهای عضو آسه‌آن سه‌شنبه ۳۰ تیر در بیانیه‌ای پس از نشست غیرعلنی خود اعلام کردند: «ما عمیقا نگرانیم که تحولات اخیر تلاش‌های مستمر میانجی‌گران کلیدی را به‌شدت تضعیف کند و چشم‌انداز دستیابی به راه‌حلی مسالمت‌آمیز از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی را کاهش دهد.»
اندونزی، مالزی، فیلیپین، سنگاپور، تایلند، برونئی، ویتنام، لائوس، میانمار، کامبوج و تیمور شرقی اعضای آسه‌آن هستند.
جنگ ایران که با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند سال گذشته آغاز شد، حمل‌ونقل دریایی و بازارهای نفت را مختل کرده، آسیب‌پذیری کشورهای جنوب شرق آسیا را در برابر شوک‌های ناشی از واردات سوخت آشکار ساخته و امنیت انرژی را به یکی از اولویت‌های مهم‌تر دستور کار اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) تبدیل کرده است.
گرگ پولینگ، مدیر ابتکار شفافیت دریایی آسیا، گفت این نشست فرصتی در اختیار هگست قرار می‌دهد تا به مسائل مربوط به چین، دریای جنوبی چین که بر سر آن اختلافات ارضی وجود دارد، و تعهدات واشینگتن در قبال متحدانی که با آنها پیمان دفاعی دارد، بپردازد.
او گفت: «بیشتر آنها خواهان اطمینان یافتن از تداوم تعهد آمریکا به منطقه هستند؛ آن هم با وجود آشفتگی سیاسی در واشینگتن و تضعیف توانمندی‌ها و آمادگی نظامی آمریکا در اثر جنگ ایران.»
این موضوع برای فیلیپین اهمیت ویژه‌ای دارد؛ کشوری که با آمریکا پیمان دفاعی دارد و روابطش با پکن در پی رویارویی‌های مکرر در دریای جنوبی چینِ مورد مناقشه، تحریم‌های چین و، در تازه‌ترین مورد، احضار سفیر چین، تیره شده است.
وزارت دفاع چین سه‌شنبه پنج آبان اعلام کرد وابسته نظامی این کشور در فیلیپین در نشست شرکت خواهد کرد.
چند روز پیش از این نشست که قرار است در روزهای ششم و هفتم آبان برگزار شود، ارتش فیلیپین اعلام کرد گروه ناو هواپیمابر لیائونینگ چین را هنگام عبور از آب‌های جنوب فیلیپین به سمت دریای سلبس زیر نظر گرفته و تعقیب کرده است.
پولینگ افزود احتمال بیشتری دارد که پیام‌های قاطع‌تر در گفت‌وگوهای میان شرکای همسو مطرح شود.
از جمله این شرکا، گروه موسوم به «اسکواد» (Squad) متشکل از آمریکا، ژاپن، استرالیا و فیلیپین است که قرار است وزیران دفاع آنها چهارشنبه با یکدیگر دیدار کنند.
انتظار می‌رود بیانیه نهایی رییس نشست محتاطانه باشد
با این حال، کوه گفت احتمالا بیانیه نهایی رییس نشست در مقایسه با گفت‌وگوهای پشت درهای بسته، لحنی محتاطانه‌تر خواهد داشت و از ادبیات آشنای آسه‌آن استفاده خواهد کرد.
او افزود قرار گرفتن مانیل در جایگاه رییس آسه‌آن، در حالی که هم‌زمان درگیر اختلاف با چین است، موقعیتی «به‌ویژه حساس» ایجاد کرده است.
پولینگ گفت فیلیپین ناچار است میان «همکاری‌های آرمانی» در موضوعاتی مانند اتصال شبکه‌های انرژی، اقتصاد دیجیتال و همکاری میان گاردهای ساحلی، از یک سو، و افزایش تنش‌ها با چین و توقف پیشرفت در تدوین دستورالعمل رفتاری در دریای جنوبی چین، از سوی دیگر، توازن برقرار کند.
پولینگ که همچنین پژوهشگر برنامه جنوب شرق آسیا در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی است، افزود: «برای فیلیپین، تمام سال ریاست بر آسه‌آن با چالش دشوار برقراری این توازن همراه بوده است.»
او با اشاره به تلاش‌های این اتحادیه برای رسیدگی به موضوعاتی مانند امنیت دریایی و مقابله با تروریسم گفت: «انتظار دارم در حوزه‌های کاری نشست وزیران دفاع آسه‌آن (ADMM) شاهد همکاری‌های تاکتیکی باشیم، اما در مورد دریای جنوبی چین یا دیگر مسائل پیچیده و اختلاف‌برانگیز، همسویی راهبردی شکل نخواهد گرفت.»
با وجود افزایش کرسی‌های پیش‌بینی‌شده حزب لیکود در تازه‌ترین نظرسنجی‌های پای صندوق رای انتخابات اسرائیل، رهبران احزاب مخالف بنیامین نتانیاهو از شکست او سخن گفتند. گادی آیزنکوت خواستار کناره‌گیری نتانیاهو شد و نفتالی بنت اعلام کرد برای تشکیل دولت حاضر است منافع شخصی را کنار بگذارد.
گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، در سخنرانی شامگاه سه‌شنبه پنجم آبان در ستاد انتخاباتی حزب یاشار در تل‌آویو گفت: «ما تاریخ‌ساز شدیم. مردم اسرائیل درباره رهبری سال‌های آینده تصمیم گرفتند و امشب پاسخ را دریافت کردیم؛ مردم به تغییر رای دادند.»
او با تاکید بر اینکه هنوز باید منتظر اعلام نتایج واقعی انتخابات ماند، گفت: «از همین حالا می‌توان گفت که نتانیاهو خود را در برابر اکثریتی بزرگ‌تر و قدرتمندتر از نیروهای صهیونیست و معتقد به اصول کشورداری می‌بیند.»
آیزنکوت افزود: «یک رهبر شایسته باید رای عدم اعتماد مردم را می‌پذیرفت و همین امروز کناره‌گیری خود از زندگی سیاسی را اعلام می‌کرد.»
او همچنین با اشاره به مشارکت بالای رای‌دهندگان، برگزاری انتخابات دوباره را اشتباه دانست و تاکید کرد که برای تحقق خواست مردم و تشکیل دولتی جدید تلاش خواهد کرد.
در همین حال، نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل و رهبر حزب «با هم»، پس از انتشار برآوردهای اولیه انتخابات اعلام کرد که برای تشکیل دولت جدید حاضر است تمام منافع شخصی را کنار بگذارد.
به گزارش تایمز اسرائیل، بنت و یائیر لاپید، نفر دوم حزب «با هم»، در جمع هوادارانشان در ستاد انتخاباتی این حزب در تل‌آویو سخنرانی کردند. بر اساس نظرسنجی‌های اولیه، این حزب بین ۱۳ تا ۱۴ کرسی کنست را به دست خواهد آورد.
بنت در واکنش غیرمستقیم به نگرانی‌ها درباره احتمال حمایت نکردن حزبش از نخست‌وزیری آیزنکوت گفت: «ما هر کاری لازم باشد انجام می‌دهیم و تمام منافع شخصی را کنار می‌گذاریم» تا دولتی متشکل از افراد عمل‌گرا تشکیل شود که کشور را مسئولانه اداره کند و در خدمت تمام مردم اسرائیل باشد.
لاپید نیز اعلام کرد که نتانیاهو و دولت او متحمل «شکستی کامل» شده‌اند.
تازه‌ترین نظرسنجی‌های انتخابات اسرائیل؛ برابری دو ائتلاف اصلی
بر اساس نظرسنجی به‌روزشده شبکه ۱۳ اسرائیل، ائتلاف حامی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، با افزایش یک کرسی به ۵۱ کرسی رسیده و با ائتلاف مخالفان او برابر شده است. در این برآورد، ۱۸ کرسی دیگر به احزابی تعلق می‌گیرد که در هیچ‌یک از دو جناح اصلی قرار ندارند.
در نظرسنجی اولیه این شبکه، ائتلاف نتانیاهو ۵۰ کرسی و مخالفان او ۵۲ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست می‌آوردند.
شبکه کان ۱۱ نیز در تازه‌ترین به‌روزرسانی نظرسنجی پای صندوق رای خود اعلام کرد که دو ائتلاف رقیب اکنون از نظر تعداد کرسی‌های پیش‌بینی‌شده برابر شده‌اند.
بر اساس برآورد جدید هر دو شبکه، شمار کرسی‌های حزب لیکود به رهبری نتانیاهو از ۲۵ به ۲۷ کرسی افزایش یافته است.
در نظرسنجی به‌روزشده شبکه ۱۳، کرسی‌های حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت از ۲۳ به ۲۲ و حزب یهودیت متحد توراتی، از متحدان نتانیاهو، از هفت به شش کرسی کاهش یافته است.
در همین حال، بر اساس آخرین برآورد ارائه‌شده از شبکه کانال ۱۲، ائتلاف مخالفان نتانیاهو با ۵۲ کرسی در برابر ۵۰ کرسی ائتلاف حامی او قرار دارد و ۱۸ کرسی دیگر به احزاب خارج از دو جناح اصلی تعلق می‌گیرد. در اطلاعات موجود، هنوز به‌روزرسانی جدیدی از نظرسنجی این شبکه ارائه نشده است.
در مقابل، شبکه ۱۴ اسرائیل که حامی نتانیاهو است، در برآورد اولیه خود ۶۰ کرسی برای ائتلاف او، ۴۳ کرسی برای مخالفان و ۱۷ کرسی برای سایر احزاب پیش‌بینی کرده بود.
برای تشکیل دولت در اسرائیل، حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده کنست ضروری است. بنابراین، بر اساس برآوردهای منتشرشده، هیچ‌یک از دو جناح اصلی به‌تنهایی اکثریت لازم را به دست نمی‌آورند.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل اعلام کرد میزان مشارکت در این انتخابات به ۷۷.۷ درصد رسیده است؛ بالاترین میزان مشارکت در بیش از دو دهه گذشته که حدود هفت واحد درصد بیشتر از انتخابات سال ۲۰۲۲ است.
این نخستین انتخابات اسرائیل پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس و جنگ‌های پس از آن در غزه، لبنان و ایران بود.
چشم‌انداز تشکیل دولت و آینده سیاسی نتانیاهو
رویترز گزارش داد که نتایج اولیه از احتمال بن‌بست سیاسی در اسرائیل حکایت دارد و در صورت تایید برآوردهای سه شبکه اصلی، می‌تواند عقب‌گردی برای نتانیاهو باشد.
پیشتازی ائتلاف گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، ممکن است نخستین فرصت تلاش برای تشکیل دولت را در اختیار او قرار دهد. با این حال، آیزنکوت عملا احتمال تشکیل دولت با مشارکت احزاب عربی را که در نظرسنجی‌های این سه شبکه مجموعا ۱۸ کرسی دارند، رد کرده است. این موضوع دستیابی او به اکثریت پارلمانی را دشوار می‌کند.
از سوی دیگر، ادامه بن‌بست سیاسی ممکن است به سود نتانیاهو تمام شود و به او امکان دهد در جریان مذاکرات احزاب برای تشکیل ائتلاف حاکم، به‌عنوان نخست‌وزیر موقت در قدرت باقی بماند.
یوحنان پلسنر، رییس موسسه دموکراسی اسرائیل، برآوردهای سه شبکه اصلی را شکستی بزرگ برای ائتلاف نتانیاهو توصیف کرد؛ زیرا بر اساس این نظرسنجی‌ها، شمار کرسی‌های ائتلاف او از ۶۸ کرسی در کنست قبلی به حدود ۵۰ کرسی کاهش می‌یابد.
با این حال، پلسنر تاکید کرد که آیزنکوت نیز پیروز قطعی انتخابات نیست و نتایج ممکن است با ادامه شمارش آرا تغییر کند.
او گفت در صورت تطابق نتایج نهایی با این برآوردها، آیزنکوت می‌تواند برای تشکیل دولت اقلیت تلاش کند؛ دولتی که ممکن است نتانیاهو را از قدرت کنار بزند، حتی اگر تنها تا انتخابات بعدی دوام بیاورد.
اعلام نتایج نهایی انتخابات ممکن است چند روز طول بکشد و احزاب کوچک‌تر می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری ائتلاف آینده و انتخاب نخست‌وزیر اسرائیل داشته باشند.
خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع گزارش داد فلاویو بولسونارو، سناتور برزیلی و پسر رییس‌جمهوری پیشین این کشور، پس از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری و خودداری از تحویل گذرنامه‌هایش به دستور دیوان عالی، برزیل را به مقصد آمریکا ترک کرد.
بر اساس این گزارش که سه‌شنبه پنجم آبان منتشر شد، مقصد دقیق بولسونارو در آمریکا، زمان ورود او و اینکه آیا قصد درخواست پناهندگی دارد، مشخص نیست.
دیوان عالی برزیل چهارم آبان در چارچوب تحقیقات درباره پول‌شویی، به بولسونارو ۲۴ ساعت فرصت داده بود گذرنامه‌هایش را تحویل دهد. دو منبع دیگر به رویترز گفتند این مهلت به پایان رسید و گذرنامه‌های او باطل شد. بولسونارو هرگونه تخلف را رد کرده است.
نحوه خروج او از برزیل روشن نیست. یک مقام ارشد پلیس فدرال به رویترز گفت بولسونارو از هیچ‌یک از گذرگاه‌های رسمی مرزی کشور خارج نشده است.
سفارت آمریکا در برزیل و وکیل بولسونارو به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
از وعده تحویل گذرنامه تا خروج از کشور
بولسونارو چهارم آبان گفته بود قصد فرار ندارد: «هرگز به ترک کشور فکر نکرده‌ام. گذرنامه‌هایم را تحویل می‌دهم و در برابر این مضحکه، که تلاشی آشکار برای ترساندن من است، از خود دفاع خواهم کرد.»
دوره عضویت او در سنای برزیل در فوریه ۲۰۲۷ (اواخر زمستان ۱۴۰۵) پایان می‌یابد و با پایان این دوره، مصونیتش در برابر پیگرد قضایی را از دست می‌دهد.
این سناتور راست‌گرا که بخت اصلی پیروزی در انتخابات شناخته می‌شد، در رای‌گیری سوم آبان به لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رییس‌جمهوری چپ‌گرای برزیل، باخت. لولا با این پیروزی، چهارمین دوره غیرمتوالی ریاست‌جمهوری خود را به دست آورد.
بولسونارو هنوز رسما شکست را نپذیرفته است. او پس از اعلام نتیجه، با اشاره به آنچه تخلفات انتخاباتی خواند، گفت برای ابطال نتیجه رای‌گیری اقدام خواهد کرد. با این حال، حزب لیبرال او چهارم آبان اعلام کرد پیروزی لولا را به رسمیت می‌شناسد.
احتمال تشدید تنش میان برزیل و آمریکا
رویترز نوشت خروج بولسونارو به مقصد آمریکا می‌تواند شکاف میان دو کشور پرجمعیت قاره آمریکا را عمیق‌تر کند. دولت دونالد ترامپ پیش‌تر ژائیر بولسونارو، پدر فلاویو و رییس‌جمهوری پیشین برزیل، را قربانی آزار و پیگرد قضایی با انگیزه سیاسی خوانده بود.
لولا نیز واشینگتن را به تبانی با خانواده بولسونارو برای بازگرداندن این خانواده به قدرت متهم کرده است. رویترز پیش از انتخابات، در گزارشی از تلاش وزارت خارجه آمریکا برای بازگرداندن این خانواده به قدرت خبر داده بود. دفتر لولا به درخواست اظهارنظر درباره تحول تازه پاسخ نداد.
ژائیر بولسونارو نیز پس از انتخابات سال ۲۰۲۲، بدون پذیرش شکست مقابل لولا، به آمریکا رفت. این سفر در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن انجام شد. او سرانجام به برزیل بازگشت، اما بعدتر در پرونده توطئه کودتا و در پی یورش هوادارانش به ساختمان‌های حکومتی در برازیلیا، به ۲۷ سال زندان محکوم شد.
ادواردو بولسونارو، برادر کوچک‌تر فلاویو که در آمریکا زندگی می‌کند، پیش از رای‌گیری از خروج برادرش در صورت شکست حمایت کرده بود. او در ماه اکتبر به استیون کراودر، میزبان پادکست، گفت: «اگر برادرم پیروز نشود، من موافقم که کشور را ترک کند.»
برقراری آتش‌بس در اطراف شهر اولشکی اوکراین که بیش از چهار سال در اشغال روسیه بوده، امیدها به کاهش تنش میان مسکو و کی‌یف را افزایش داده است. با این حال، حملات روسیه به دیگر مناطق اوکراین همچنان ادامه دارد.
خبرگزاری رویترز سه‌شنبه پنجم آبان گزارش داد این آتش‌بس با میانجی‌گری ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا و مشارکت پاپ لئو، رهبر کاتولیک‌های جهان، برقرار شده است تا زمینه ارسال کمک‌های بشردوستانه و خروج ساکنانی فراهم شود که خواهان ترک اولشکی هستند.
ملانیا ترامپ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت محدوده آتش‌بس گسترش یافته است تا کاروان‌های امدادی بتوانند با امنیت از مسیرهای منتهی به شهر عبور کنند.
روسیه و اوکراین هر دو اعلام کرده‌اند به توافق پایبند هستند. آتش‌بس از بامداد پنجم آبان آغاز شده و قرار است تا یکشنبه ۱۰ آبان ادامه یابد.
دیوید آراخامیا، رییس فراکسیون حزب حاکم در پارلمان اوکراین، این توافق را «بزرگ‌ترین کاهش تنش» از زمان آغاز مناقشه کنونی خواند.
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، نیز گفت این آتش‌بس می‌تواند اقدامی اعتمادساز برای دستیابی به توافق‌های آینده باشد.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ تهاجم گسترده خود به اوکراین را آغاز کرد. این جنگ از آن زمان با درگیری‌های مرگبار ادامه یافته و به خونین‌ترین رویارویی نظامی در اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است.
آتش‌بس در شهری گرفتار بحران انسانی
اولشکی در کرانه شرقی رود دنیپرو در نزدیکی دریای سیاه قرار دارد. نیروهای روسیه در نخستین روزهای جنگ اولشکی را تصرف کردند و از آن زمان کنترل شهر را در دست دارند.
این شهر پس از تخریب سد کاخوفکا در سال ۲۰۲۳ دچار سیل شدیدی شد و طی جنگ نیز آسیب گسترده‌ای دیده است.
بر اساس آمار مقام‌های ایالات متحده، از جمعیت ۲۴ هزار نفری اولشکی پیش از جنگ، اکنون تنها چند هزار نفر باقی مانده‌اند.
رویترز نوشت کمبود شدید غذا و دارو زندگی ساکنان را دشوار کرده است. اولشکی همچنین تا حد زیادی از آب لوله‌کشی، برق، گاز و گرمایش مرکزی محروم بوده است.
برخی اهالی می‌گویند غذای روزانه آنها تنها یک فنجان برنج یا گندم سیاه است که گاهی با گوجه‌فرنگی، خیار یا گیاهان خودرو همراه می‌شود.
گروهی از ساکنان برای یافتن آب و غذا ناچار شده‌اند از جاده‌های مین‌گذاری‌شده عبور کنند. یکی از این مسیرها به «جاده مرگ» شهرت یافته است.
مقام‌های اوکراین و روسیه از ایجاد مسیرهای امن برای ورود کمک‌ها و خروج غیرنظامیان خبر داده‌اند. به گزارش رویترز، پاک‌سازی مین‌ها ممکن است چند روز زمان ببرد.
یکی از کسانی که از اولشکی گریخته است، خبر داد بسیاری از افراد باقی‌مانده در این شهر سالمند یا بیمار هستند و جابه‌جایی آنها دشوار خواهد بود.
در خرسون، شهر تحت کنترل اوکراین در سوی دیگر رود دنیپرو، ساکنان از آرامش نسبی خبر دادند. هنادی، شهروند ۹۰ ساله، به رویترز گفت: «به ما اعلام کرده‌اند آتش‌بس برقرار است و کسی تیراندازی نمی‌کند.»
دمیترو لوبینتس، کمیسر حقوق بشر پارلمان اوکراین، خبر داد تا عصر پنجم آبان، هیچ گزارشی از نقض آتش‌بس از سوی دو طرف دریافت نشده است.
مسکو و کی‌یف یکدیگر را مسئول بحران انسانی اولشکی می‌دانند.
ادامه بمباران کی‌یف هم‌زمان با آتش‌بس اولشکی
به گزارش رویترز، آتش‌بس تنها محدوده اولشکی و مسیرهای بشردوستانه مرتبط با آن را در بر می‌گیرد. هم‌زمان با اجرای توافق، نیروهای روسیه بار دیگر شبانه کی‌یف را با موشک‌های بالستیک بمباران کردند.
به گفته مقام‌های محلی، این حملات دست‌کم یک کشته بر جای گذاشت.
حملات روسیه همچنین به محوطه یک دانشگاه و پل مهم جنوبی کی‌یف آسیب رساند. یک منبع نظامی اوکراین گفت روسیه این پل را با چهار موشک بالستیک اسکندر هدف قرار داد.
ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، عملیات اخیر روسیه را «تشدید جدی» حملات علیه شبکه تدارکاتی اوکراین توصیف کرد و گفت تاسیسات انرژی، مراکز تدارکاتی و زیرساخت‌های ۱۰ منطقه دیگر هم هدف قرار گرفتند.
وزارت دفاع روسیه نیز از حمله به زیرساخت‌های حمل‌ونقل کی‌یف، یک مرکز تدارکاتی در خارکیف، تاسیسات صنعتی و کشتی‌های باری، به‌منظور ضربه زدن به مواضع نظامی اوکراین خبر داد.
در سوی دیگر میدان نبرد، مقام‌های روسیه اعلام کردند یک نفر در حمله پهپادی به بریانسک جان خود را از دست داد.
به گفته مقام‌های محلی، در حمله به یک اتوبوس در مناطق تحت کنترل روسیه در استان زاپوریژیا، یک نفر کشته و ۳۰ نفر زخمی شدند.
فرستادگان کاخ سفید در روزهای اخیر با مقام‌های روسیه و اوکراین برای خاتمه جنگ رایزنی کرده‌اند. زلنسکی پیش‌تر اعلام کرد مذاکرات سه‌جانبه اوایل نوامبر در ابوظبی از سر گرفته خواهد شد.
پیشروی نیروهای روسیه در سال جاری میلادی کندتر شده است. با این حال، مسکو همچنان از کی‌یف می‌خواهد پیش از توقف جنگ، کنترل ۲۰ درصد باقی‌مانده از منطقه دونتسک را که در اختیار اوکراین است، به روسیه واگذار کند.
جنبشی که با مطالبه پاسخ‌گویی درباره مرگ ۱۶ نفر در جریان فروریختن سایبان یک ایستگاه قطار آغاز شد، در نخستین روزهای آبان به سلطه الکساندر ووچیچ بر صربستان پایان داد. ووچیچ با سرکوب مخالفان، فشار بر رسانه‌ها و استفاده از امکانات دولتی برای حفظ قدرت، عرصه را بر منتقدان تنگ کرده بود.
ووچیچ شامگاه یکشنبه ۲۵ اکتبر شکست را پذیرفت و ده‌ها هزار نفر در بلگراد و دیگر شهرها به خیابان آمدند. بر اساس اعلام کمیسیون انتخابات پس از شمارش نزدیک به ۹۹ درصد آرا، «فهرست دانشجویان» ۱۳۹ کرسی از ۲۵۰ کرسی پارلمان را به دست آورد؛ سهم ائتلاف به رهبری حزب ترقی‌خواه صربستان، حزب ووچیچ، ۹۷ کرسی بود.
اکنون پیروزی نامزدهای مورد حمایت دانشجویان در انتخابات پارلمانی، پس از دو سال اعتراض، راه را برای تغییر ساختار قدرتی باز کرده که مخالفانش آن را به فساد و سرکوب سیستماتیک و کنترل رسانه‌ها متهم می‌کنند. با این حال، تجربه محدود برندگان در حکمرانی و نامشخص بودن رهبری دولت آینده، پرسش‌هایی درباره توانایی این مجموعه متنوع برای حفظ اتحاد، اداره کشور و عملی کردن وعده‌های اصلاحات برانگیخته است.
ووچیچ که از سال ۲۰۱۴ نخست‌وزیر یا رییس‌جمهوری بود، پنجم مهر از ریاست‌جمهوری استعفا کرد تا به رقابت‌های انتخاباتی نخست‌وزیری وارد شود. اما در نهایت، شکست او به ۱۴ سال تسلط خودش و حزبش بر سیاست صربستان پایان داد.
از مطالبه پاسخ‌گویی تا ساختن یک بدیل سیاسی
نقطه آغاز جنبش، فروریختن سایبان ایستگاه قطار شهر نووی‌ساد در پاییز ۱۴۰۳ بود. کشته شدن ۱۶ نفر، اعتراض‌هایی را برانگیخت. معترضان پاسخ‌گویی مقام‌ها و پایان دادن به فساد را مطالبه می‌کردند و حرکت‌شان به جنبشی گسترده علیه حکومت تبدیل شد.
دانشجویان بدون معرفی یک رهبر واحد، حمایت عمومی جلب کردند. این راهبرد برای جلوگیری از تلاش حکومت برای تخریب چهره رهبران اعتراض به کار گرفته شد.
این جنبش سپس ۲۵۰ نفر را برای شرکت در انتخابات برگزید؛ از استادان دانشگاه، حقوق‌دانان و پزشکان تا بازیگران، کشاورزان و موسیقی‌دانان. حزب دموکرات و جنبش «حرکت ـ تغییر» نیز به‌جای ارائه فهرست مستقل، از نامزدهای دانشجویان حمایت کردند.
به این ترتیب، اعتراض خیابانی به نیرویی انتخاباتی تبدیل شد که توانست اکثریت پارلمان را به دست آورد. برندگان اکنون برای تشکیل دولت به ائتلاف با حزب ووچیچ نیاز ندارند، هرچند هنوز مشخص نیست چه کسی نخست‌وزیر خواهد شد.
اهمیت این پیروزی برای معترضان، امکان تغییر نهادهایی است که به باور آنها در خدمت حفظ قدرت قرار گرفته‌اند. ووچیچ در دوران زمامداری خود بر دوره‌ای از رشد اقتصادی چشمگیر نظارت داشت، اما با نارضایتی فزاینده و اتهام‌های فساد و سرکوب روبه‌رو شد. او و حزبش این اتهام‌ها را بارها رد کرده‌اند.
از وزارت اطلاع‌رسانی میلوشویچ تا رهبری صربستان
الکساندر ووچیچ فعالیت سیاسی خود را اوایل دهه ۱۳۷۰ با پیوستن به حزب رادیکال صربستان و ورود به پارلمان آغاز کرد. این حزب ملی‌گرای تندرو، به رهبری وویسلاو ششلی، خواهان تشکیل «صربستان بزرگ» با الحاق بخش‌هایی از کشورهای همسایه بود. ووچیچ به‌سرعت در رهبری حزب جای گرفت.
ارتباط او با حکومت اسلوبودان میلوشویچ مستقیم بود: در فروردین ۱۳۷۷، پس از ائتلاف حزب رادیکال با حزب سوسیالیست میلوشویچ و متحدانش، وزیر اطلاع‌رسانی دولت صربستان شد. در دوره وزارت او، رسانه‌های منتقد با جریمه‌های سنگین و ممنوعیت انتشار روبه‌رو شدند. سازمان امنیت و همکاری اروپا نیز به‌طور رسمی به تهدید رسانه‌های مستقل از سوی ووچیچ اعتراض کرد. او پخش برنامه‌های تولیدشده در خارج را «اقدام جاسوسی» خوانده بود.
ووچیچ در سال ۱۳۸۷ از حزب رادیکال جدا شد و به تشکیل حزب ترقی‌خواه صربستان کمک کرد. او سپس خود را حامی پیوستن به اتحادیه اروپا معرفی کرد، اما سابقه‌اش در محدود کردن رسانه‌ها همچنان موضوع انتقاد بود. انتقادها به حدی بود که ووچیچ ناچار به پاسخ‌گویی شد.
رسانه‌ها؛ نشانه تغییر و نخستین آزمون پیروزی
بسیاری از مردم پس از شکست ووچیچ برای پایکوبی به خیابان ریختند. شامگاه دوشنبه چهارم آبان، در دومین شب جشن‌ها، حدود ۳۰ نفر وارد تحریریه شبکه تلویزیونی اینفورمر، حامی ووچیچ، شدند و سردبیر و مالک آن را احاطه کردند. برخی خواستار بازداشت او شدند. ووچیچ این اقدام را حمله به آزادی بیان و روزنامه‌نگاری خواند.
هم‌زمان، شبکه عمومی آر‌تی‌وی در منطقه وویوودینا بخش خبری خود را با عذرخواهی از مخاطبان بابت پوشش یک‌جانبه و عاری از نقد آغاز کرد.
این رویدادها در کشوری رخ داد که به گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز، در شاخص آزادی مطبوعات سال ۲۰۲۶ میان ۱۸۰ کشور در رتبه ۱۰۴ قرار داشت.
نهاد ناظر بر انتخابات «کرتا» نیز اعلام کرده بود شبکه‌های سراسری سه‌چهارم زمان اختصاص‌یافته به سیاستمداران را در اختیار نمایندگان حکومت گذاشته بودند و بیش از ۸۰ درصد پوششِ مربوط به فهرست دانشجویان، منفی بود.
اکنون رفتار با همین رسانه‌ها به نخستین آزمون برندگان تبدیل شده است. ایلیا سردانوویچ، پزشک متخصص قلب و نفر نخست فهرست دانشجویان، از هواداران خواست آرامش و وقار خود را حفظ کنند و «به هیچ شکلی از خشونت» متوسل نشوند.
از شکست حکومت تا تغییر شیوه حکمرانی
برنامه ضدفساد دانشجویان شامل ایجاد واحد پلیسی مستقل و پاسخ‌گو به دادستان‌ها، کنار گذاشتن ماموران مرتبط با جرایم سازمان‌یافته یا سرکوب خشونت‌آمیز اعتراض‌ها و پایان دادن به انتصاب افراد وفادار به احزاب در شرکت‌های دولتی است.
بررسی دارایی مقام‌ها و بازگرداندن ثروت‌های غیرقانونی به خزانه، همراه با نظارت عمومی بر قراردادهای بزرگ زیرساختی، از دیگر وعده‌هاست.
اجرای این برنامه با مقاومت احتمالی دستگاه اداری و مخالفت حزب ووچیچ روبه‌رو خواهد شد. نامزدهای جنبش نیز هنوز باید نشان دهند می‌توانند اختلاف‌های خود را مدیریت کنند و دولتی منسجم بسازند.
پیامدهای تغییر قدرت به داخل صربستان محدود نمی‌شود. روسیه یک شریک نزدیک در اروپا را از دست داده و اتحادیه اروپا برای کمک به اصلاحات اعلام آمادگی کرده است. با این حال، برندگان گفته‌اند روسیه را تحریم نخواهند کرد و قصد عضویت در ناتو را ندارند؛ بنابراین شکست ووچیچ لزوما به معنای چرخش فوری سیاست خارجی نیست.
کاتارینا پوپوویچ، استاد دانشگاه بلگراد، در گفت‌وگو با رویترز امید به تغییر و دشواری پیش رو را این‌گونه بیان کرد: «امیدواریم هدف‌های بزرگی وجود داشته باشد که بتواند به اندازه کافی متحد نگه‌شان دارد تا ساختار موجود را برچینند.»
رهبران فنلاند و نروژ در اقدامی کم‌سابقه با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، تماس گرفتند و از او خواستند به جنگ اوکراین پایان دهد. این ابتکار که با استقبال کی‌یف و تردید برخی دولت‌های اروپایی همراه بود، تغییری در موضع کرملین ایجاد نکرد.
خبرگزاری رویترز سه‌شنبه پنجم آبان گزارش داد الکساندر استوب، رییس‌جمهوری فنلاند و یوناس گار استوره، نخست‌وزیر نروژ، برخلاف رویه رایج در اروپای غربی، برای تاثیرگذاری بر روند دیپلماسی با پوتین گفت‌وگو کردند.
به گفته استوره، این مکالمه حدود ۹۰ دقیقه طول کشید و دو رهبر پس از آن با ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، تماس گرفتند.
استوب و استوره در بیانیه‌ای مشترک، ابتکار خود را به مذاکرات صلح روسیه، اوکراین و آمریکا مرتبط دانستند که قرار است ماه آینده در ابوظبی برگزار شود. این مذاکرات نخستین گفت‌وگوهای سه‌جانبه از فوریه ۲۰۲۶ تاکنون خواهد بود.
رییس‌جمهوری فنلاند اعلام کرد: «گفت‌وگو با پوتین صریح و جدی بود. ما همسایه روسیه هستیم و نتیجه این جنگ مستقیما بر امنیت ما و سراسر اروپا تاثیر می‌گذارد. پایان جنگ مستلزم گفت‌وگوی مستقیم است.»
نخست‌وزیر نروژ نیز گفت او و استوب در این تماس بر «اهمیت کاهش تنش‌ها» تاکید و حمایت قاطع خود را از اوکراین اعلام کردند.
تحولات اخیر در شرایطی رخ می‌دهد که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، به‌تازگی مواضع خود را به سود مسکو تغییر داده و روابط واشینگتن و کی‌یف به پایین‌ترین سطح در ۱۸ ماه اخیر رسیده است.
مسکو و کی‌یف همچنان درباره شرایط پایان جنگ اختلاف دارند. خطوط میدان نبرد در سال جاری عمدتا ثابت مانده، اما حملات هوایی دوربرد دو طرف افزایش یافته است.
کرملین از مواضع خود عقب ننشست
کرملین در بیانیه‌ای درباره گفت‌وگوی تلفنی پوتین با رهبران فنلاند و نروژ اعلام کرد دستیابی به صلحی «عادلانه و پایدار» مستلزم در نظر گرفتن کامل و بی‌قیدوشرط «منافع مشروع» روسیه است.
کرملین کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ناتو را متهم کرد که با سیاست‌های «تقابل‌جویانه» خود به تداوم درگیری‌ها دامن می‌زنند.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، نیز گفت این تماس نکته تازه‌ای درباره جنگ اوکراین در بر نداشت و به احتمال زیاد، درگیری‌ها تشدید خواهند شد.
او افزود کشورهای اروپایی تنها می‌کوشند جایگاهی در مذاکرات صلح برای خود به دست آورند.
کشورهای اروپای غربی سال‌ها کوشیده‌اند با خودداری از گفت‌وگو با پوتین، او را منزوی کنند، اما اکنون تا حد زیادی از روند صلح به رهبری ترامپ کنار مانده‌اند.
رویترز نوشت در بسیاری از پایتخت‌های اروپایی، ترامپ رهبری «پیش‌بینی‌ناپذیر» تلقی می‌شود که تمایل دارد به زیان اوکراین، جانب پوتین را بگیرد.
توافق روسیه برای تامین گازوئیل آمریکا و اقدام واشینگتن در کاهش تحریم‌ها علیه مسکو، به این نگرانی‌ها دامن زده است.
این در حالی است که اوکراین از اختلال در تبادل اطلاعات با آمریکا و خدمات اینترنت ماهواره‌ای مورد استفاده ارتش خود گلایه کرده است.
گرهارد مانگوت، تحلیلگر سیاسی، معتقد است دولت‌های اروپایی در یافتن راهی برای پایان جنگ «خود را به بن‌بست کشانده‌اند» و تماس اخیر تلاشی برای گشودن مسیر گفت‌وگو است.
او اظهارات یوری اوشاکوف، دستیار کرملین، درباره ضرورت حضور اروپا در مذاکرات را نشانه تغییر احتمالی موضع مسکو دانست؛ زیرا روسیه پیش‌تر چنین گفت‌وگویی را رد می‌کرد.
با این حال، یک منبع نزدیک به کرملین اعلام کرد پوتین ضمن استقبال از مشارکت اروپا، خواهان پایان جنگ با توجه به «واقعیت‌های میدانی» شده است.
به گفته این منبع، منظور پوتین از این عبارت، اصرار روسیه بر تصرف کامل منطقه دونباس است؛ خواسته‌ای که اوکراین تاکنون آن را نپذیرفته است.
استقبال کی‌یف و اختلاف‌نظر در اروپا
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، تماس تلفنی رهبران فنلاند و نروژ با پوتین را «رویکردی درست» توصیف کرد و گفت این گفت‌وگو با هماهنگی کی‌یف صورت گرفته است.
او همچنین بر استقبال اوکراین از حمایت فعال این دو کشور از تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ تاکید کرد.
در مقابل، مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، هشدار داد نشانه‌ای از تمایل روسیه به صلح نمی‌بیند و اروپا باید به‌جای اقدام انفرادی، متحد بماند.
اولف کریسترسون، نخست‌وزیر سوئد، نیز گفت سایر رهبران اروپایی از این مذاکرات آگاه نبودند. او افزود: «به نظر می‌رسد همه صلح می‌خواهند، جز خود پوتین. انتظار چندانی از چنین گفت‌وگوهایی ندارم.»
دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، از استوب و استوره خواست در تماس با کرملین «احتیاط و هوشیاری کامل» داشته باشند.
این دو رهبر تاکید کردند به نمایندگی از کشورهای خود، نه کل اروپا، اقدام کرده‌اند و پیش‌تر با شرکایشان رایزنی گسترده داشته‌اند.
به گفته منبع نزدیک به کرملین، امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، آخرین رهبر اتحادیه اروپا بود که تابستان با پوتین تلفنی گفت‌وگو کرد؛ تماسی که نتیجه‌ای نداشت و علنی نشد.
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، تاکید کرد هیچ راه‌حلی برای پایان جنگ بدون مشارکت اوکراین امکان‌پذیر نیست و کشورهای اروپایی نیز باید در مذاکرات حضور داشته باشند.
او افزود آلمان و دیگر کشورهای اروپایی می‌کوشند چارچوبی برای گفت‌وگو با مسکو ایجاد کنند و فنلاند و نروژ در این زمینه نقشی «بسیار سازنده» ایفا می‌کنند.
پیش‌تر در ۲۴ مهر، پوتین از ایجاد یک «منطقه امنیتی» در خاک اوکراین در امتداد مرز دو کشور خبر داده و اعلام کرده بود این منطقه در گفت‌وگوهای آینده قابل مذاکره نخواهد بود.
