گزارش تازه از حمله به یک کشتی در تنگه هرمز، نگرانی درباره عرضه نفت را افزایش داد
رویترز گزارش داد حمله تازه به یک شناور در تنگه هرمز، همزمان با توقف فعالیت خط لوله نفت «شرق-غرب» عربستان سعودی، نگرانیها درباره امنیت عرضه انرژی را افزایش داده است.
رویترز گزارش داد حمله تازه به یک شناور در تنگه هرمز، همزمان با توقف فعالیت خط لوله نفت «شرق-غرب» عربستان سعودی، نگرانیها درباره امنیت عرضه انرژی را افزایش داده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد گزارشی از اصابت پرتابه به یک شناور هنگام عبور از تنگه هرمز دریافت کرده، اما تا بامداد یکشنبه ۲۲ شهریور میزان خسارت و وضعیت خدمه مشخص نبوده است. طبق این گزارش گزارش حمله در ساعت ۱۱ شنبهشب به وقت محلی به این مرکز مخابره شده بود. این گزارش پس از آن منتشر شد که عربستان سعودی از تعطیلی موقت و احتیاطی خط لوله «شرق-غرب» در پی حمله پهپادی خبر داد. بغداد و ریاض مبدا حمله را خاک عراق اعلام کردند، اما مسئولیت آن را بلافاصله هیچ گروهی بر عهده نگرفت.
خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری «شرق-غرب» در ماههای گذشته، با محدود شدن شدید تردد در تنگه هرمز، به مسیری حیاتی برای صادرات نفت تبدیل شده بود. به گزارش رویترز، این خط لوله روزانه چهار تا پنج میلیون بشکه نفت، معادل چهار تا پنج درصد عرضه جهانی، منتقل میکرد. توقف فعالیت آن در شرایطی رخ داده که قیمت نفت برنت در هفته گذشته بار دیگر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت. وزارت خارجه عربستان سعودی از زخمی شدن شماری از افراد و خسارت به خط لوله خبر داده، اما جزئیاتی درباره تاثیر حمله بر صادرات منتشر نکرده است.
سه منبع به رویترز گفتند بن سلمان در تماس تلفنی روز پنجشنبه ۱۹ شهریور با ترامپ خواستار کمک نظامی آمریکا علیه حوثیها شد، اما واشینگتن اعلام کرد فعلا مستقیما مداخله نمیکند و کمک اطلاعاتی ارائه خواهد داد. ترامپ تماس با ولیعهد را تایید کرد و گفت حوثیها نیز از دولتش خواستهاند وارد درگیری نشود. همزمان، چهار منبع در دولت یمن از تصرف جزیره راهبردی پریم در تنگه بابالمندب به دست حوثیها خبر دادند؛ پیشرویای که خطر گسترش اختلال به مسیر دریای سرخ را افزایش میدهد.
در عرصه دیپلماتیک، جمهوری اسلامی اعلام کرده است روز دوشنبه ۲۳ شهریور در نشستی منطقهای در عمان درباره آینده تنگه هرمز شرکت میکند. با این حال، یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت انتظار نمیرود این نشست به امضای توافقی بینجامد. یک منبع نیز به خبرگزاری حکومتی تسنیم گفت تفاهم تهران و مسقط درباره مسیرهای عبور در نشست ارائه خواهد شد، اما بازگشایی تنگه به تحقق هفت شرط ایران از سوی آمریکا بستگی دارد. به نوشته رویترز، تهران خواهان به رسمیت شناخته شدن کنترل خود بر تنگه و دریافت عوارض از کشتیهاست؛ خواستهای که واشینگتن رد میکند.
وزارت امور خارجه بحرین با اشاره به حملات جمهوری اسلامی به زیرساختها در سراسر منطقه خلیج فارس اعلام کرد که امنیت و ثبات منطقهای «نه با نادیده گرفتن حملات و سکوت در برابر پیامدهای آنها تامین میشود و نه از طریق سیاست مماشات.»
تهران روز جمعه اعلام کرد که قصد دارد دوشنبه در نشستی با کشورهای خلیج فارس در عمان شرکت کند. عمان هنوز برگزاری این نشست را بهطور رسمی اعلام نکرده و دیگر کشورهای منطقه نیز تاکنون در این باره سکوت کردهاند.
خبرگزاری رویترز شنبه بهنقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد نشست برنامهریزیشده روز دوشنبه در عمان فرصتی برای گفتوگو درباره موضوعاتی از جمله تنگه هرمز خواهد بود، اما انتظار نمیرود این نشست به امضای توافقی درباره این آبراه تحت محاصره منجر شود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز شنبه گفت نتایج مذاکرات تهران و مسقط درباره مسیرهای موقت کشتیرانی در تنگه هرمز، دوشنبه ۲۳ شهریور در نشست وزیران خارجه کشورهای ساحلی خلیج فارس و دریای عمان در مسقط ارائه خواهد شد.
بقایی پیشتر به خبرگزاری ایلنا گفته بود این نشست با حضور جمهوری اسلامی، عراق و دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس و دریای عمان در عمان برگزار میشود و تحولات منطقهای نیز در آن بررسی خواهد شد.
او همچنین گفت تهران و مسقط درباره مسیرهای موقت کشتیرانی در تنگه هرمز به تفاهم رسیدند و نتایج این مذاکرات در نشست وزیران خارجه کشورهای منطقه بررسی خواهد شد.
جمهوری اسلامی و عمان مدتهاست درباره توافقی بر سر نحوه کنترل عبور و مرور شناورها از تنگه هرمز مذاکره میکنند. عمان میگوید که در مذاکراتش با تهران از حمایت دیگر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برخوردار است.
وزارت امور خارجه بحرین در بیانیه روز شنبه خود به حمله این هفته به خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی و هدف قرار گرفتن یک مخزن آمونیاک در بحرین اشاره کرد که به گفته آن، «نزدیک بود به یک فاجعه گسترده منجر شود.»
وزارت امور خارجه بحرین گفت این حوادث «نشان میدهد که حملات به تاسیسات غیرنظامی و اقتصادی همچنان یک تهدید جاری است، نه تهدیدی که به گذشته تعلق داشته باشد.»
این وزارتخانه افزود: «گفتوگو نمیتواند بر نادیده گرفتن واقعیتها استوار باشد.»
وزارت امور خارجه بحرین گفت موضع این کشور از طریق کانالهای رسمی به عمان منتقل شده است و در عین حال تاکید کرد که پادشاهی بحرین همچنان به گفتوگو متعهد است و از تلاشهای دیپلماتیک عمان قدردانی میکند.
بحرین که در سال ۲۰۱۶ و در جریان بحرانی پیشین روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری اسلامی قطع کرد، خواستار آن شد که تنگه هرمز بدون «تبعیض، دریافت هزینه یا نیاز به مجوز» باز باشد و گفت هرگونه ترتیبات در این زمینه باید هر شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس را دربر گیرد.
بحرین چهار شرط را که برای دستیابی به صلح پایدار ضروری میداند، مطرح کرده است: پایان دادن به حملات؛ پاسخگویی بینالمللی و پرداخت غرامت بابت خسارات؛ احترام به حاکمیت کشورها و ممنوعیت استفاده از قلمرو یک کشور بهعنوان سکوی پرتاب برای حمله به کشوری دیگر؛ و حلوفصل اختلافات باقیمانده از راههای قانونی.
نشست دوشنبه در عمان پس از آن برگزار میشود که عربستان سعودی روز جمعه اعلام کرد پهپادهایی که از عراق به پرواز درآمده بودند، خط لوله شرق-غرب این کشور را در مناطق ریاض و مدینه هدف قرار دادهاند.
عربستان سعودی بهعنوان اقدامی احتیاطی، این خط لوله را بهطورموقت تعطیل کرد و اعلام کرد برای آنکه به بغداد که دستور انجام تحقیقات فوری را صادر کرده است، فرصت دهد از انجام حملات بیشتر از خاک عراق جلوگیری کند، تصمیم گرفته است دست به اقدام تلافیجویانه نزند.
در مقابل عراق شنبه اعلام کرد که سه گذرگاه مرزی با ایران را پس از کشف پرتابگرهای پهپاد بسته است.
بحرین در حال حاضر یکی از کرسیهای شورای امنیت سازمان ملل متحد را در اختیار دارد.
وزارت امور خارجه این کشور در بیانیه شنبه خود اعلام کرد به تلاش از طریق مجاری دیپلماتیک و حقوقی برای تضمین آزادی کشتیرانی و امنیت منطقه ادامه خواهد داد و همچنان آماده است از ترتیباتی مبتنی بر اجماع و استوار بر حقوق بینالملل حمایت کند.
این کشور اعلام کرد هرگونه ترتیبات آینده برای تنظیم کشتیرانی در تنگه هرمز باید بر اساس کنوانسیون ۱۹۸۲ سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها باشد و به تایید سازمان بینالمللی دریانوردی برسد.
بحرین در پایان تاکید کرد:«پادشاهی بحرین درِ صلح را نمیبندد، اما آن را به بهای عدالت نیز باز نخواهد کرد. صلحی که بر عدالت استوار نباشد، صرفاً آتشبسی است که در انتظار پایان خود است.»
این بیانیه که در نخستین روز اجلاس سالانه رهبران بریکس در دهلینو تصویب شد، ضمن ابراز «نگرانی عمیق» از جنگ در خاورمیانه، خواستار حداکثر خویشتنداری شد و بر اتخاذ یک «رویکرد چندجانبه» که دیدگاههای ملی کشورها را محترم بشمارد، تاکید کرد.
در بند ۲۱۷ این بیانیه که به تحولات منطقه و جنگ ایران مربوط می شود آمده است: «ما نگرانی عمیق خود را از ادامه تشدید تنشها در غرب آسیا ابراز میکنیم و از همه طرفها میخواهیم حداکثر خویشتنداری را به خرج دهند و از اقداماتی که میتواند وضعیت را بیش از پیش وخیم کند، خودداری کنند.»
در بند ۲۱۸ بیانیه نیز گفته شده است: «ما تاکید میکنیم که حفاظت از غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی باید در اولویت باشد و همه طرفها باید به تعهدات خود بر اساس حقوق بینالملل، از جمله منشور سازمان ملل متحد و حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها احترام بگذارند.»
این بیانیه در شرایطی منتشر میشود که آمریکا و جمهوری اسلامی پس از وقفهای در درگیریها، بار دیگر حملات متقابل علیه یکدیگر را از سر گرفتهاند و حملات حکومت ایران و گروههای نیابتی آن به کشورهای منطقه ادامه یافته است.
هم ایران و هم امارات متحده عربی عضو گروه بریکس هستند و انتظار میرفت مانند نشست سال گذشته، همین موضوع دستیابی به اجماع بر سر یک بیانیه مشترک را به کاری بهویژه دشوار تبدیل کند.
در همین حال مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی و خالد بن محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی شنبه در حاشیه اجلاس بریکس در دهلینو با یکدیگر دیدار و درباره حمایت از تلاشها برای کاهش تنشها و افزایش فرصتهای صلح و توسعه در منطقه گفتوگو کردند.
اعضای بریکس علاوه بر این، درباره افزایش «اقدامات یکجانبه تعرفهای و غیرتعرفهای» که موجب اختلال در تجارت میشوند، ابراز نگرانی کردند؛ موضعی که در شرایط اعمال تحریمهای آمریکا علیه تهران در بحبوحه جنگ این کشور با ایران و همچنین تحریمهای آمریکا علیه روسیه بهدلیل جنگ اوکراین مطرح شده است.
بریکس شامل برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، مصر، اتیوپی، اندونزی، ایران و امارات متحده عربی است.
از اختلاف تا اجماع
پیشتر رویترز بهنقل از منابع مطلع گزارش داده بود که نمایندگان کشورهای عضو برای دستیابی به اجماع تلاش کردهاند اختلاف میان جمهوری اسلامی و امارات را کاهش دهند؛ دو کشوری که در دو سوی درگیریها در منطقه قرار گرفتهاند.
توافق بر سر متن بیانیه از آن جهت اهمیت دارد که وزیران امور خارجه بریکس در نشست اردیبهشت خود در دهلینو نتوانستند بر سر یک بیانیه مشترک به توافق برسند.
هند در پایان آن نشست تنها جمعبندی ریاست دورهای بریکس را منتشر کرد و اختلاف اعضا درباره جنگ ایران و نقش امارات، از موانع اصلی اجماع بود.
نشست پیشین سران بریکس در تیر ۱۴۰۴ در ریو دو ژانیرو با تصویب «بیانیه ریو» پایان یافت.
در نشست وزیران امور خارجه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، امارات را به مشارکت در جنگ علیه حکومت ایران متهم کرد؛ اتهامی که ابوظبی آن را رد کرد.
این تنش پیشین اکنون نمایندگان کشورهای عضو را واداشته است عباراتی انتخاب کنند که هم قابلیت تصویب با اجماع را داشته باشد و هم موضع بریکس را علیه اقدام نظامی یکجانبه منعکس کند.
خودداری از نام بردن از کشورها در متن نهایی نیز نشاندهنده همین ملاحظه است.
بریکس تصمیمهای سیاسی خود را بر پایه اجماع میگیرد و مخالفت هر عضو میتواند مانع انتشار بیانیه مشترک شود.
این بیانیه که در نخستین روز اجلاس سالانه رهبران بریکس در دهلینو تصویب شد، ضمن ابراز «نگرانی عمیق» از جنگ در خاورمیانه، خواستار حداکثر خویشتنداری شد و بر اتخاذ یک «رویکرد چندجانبه» که دیدگاههای ملی کشورها را محترم بشمارد، تاکید کرد.
در بند ۲۱۷ این بیانیه که به تحولات منطقه و جنگ ایران مربوط می شود آمده است: «ما نگرانی عمیق خود را از ادامه تشدید تنشها در غرب آسیا ابراز میکنیم و از همه طرفها میخواهیم حداکثر خویشتنداری را به خرج دهند و از اقداماتی که میتواند وضعیت را بیش از پیش وخیم کند، خودداری کنند.»
در بند ۲۱۸ بیانیه نیز گفته شده است: «ما تاکید میکنیم که حفاظت از غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی باید در اولویت باشد و همه طرفها باید به تعهدات خود بر اساس حقوق بینالملل، از جمله منشور سازمان ملل متحد و حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها احترام بگذارند.»
این بیانیه در شرایطی منتشر میشود که آمریکا و جمهوری اسلامی پس از وقفهای در درگیریها، بار دیگر حملات متقابل علیه یکدیگر را از سر گرفتهاند و حملات حکومت ایران و گروههای نیابتی آن به کشورهای منطقه ادامه یافته است.
هم ایران و هم امارات متحده عربی عضو گروه بریکس هستند و انتظار میرفت مانند نشست سال گذشته، همین موضوع دستیابی به اجماع بر سر یک بیانیه مشترک را به کاری بهویژه دشوار تبدیل کند.
در همین حال مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی و خالد بن محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی شنبه در حاشیه اجلاس بریکس در دهلینو با یکدیگر دیدار و درباره حمایت از تلاشها برای کاهش تنشها و افزایش فرصتهای صلح و توسعه در منطقه گفتوگو کردند.
اعضای بریکس علاوه بر این، درباره افزایش «اقدامات یکجانبه تعرفهای و غیرتعرفهای» که موجب اختلال در تجارت میشوند، ابراز نگرانی کردند؛ موضعی که در شرایط اعمال تحریمهای آمریکا علیه تهران در بحبوحه جنگ این کشور با ایران و همچنین تحریمهای آمریکا علیه روسیه بهدلیل جنگ اوکراین مطرح شده است.
بریکس شامل برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، مصر، اتیوپی، اندونزی، ایران و امارات متحده عربی است.
از اختلاف تا اجماع
پیشتر رویترز بهنقل از منابع مطلع گزارش داده بود که نمایندگان کشورهای عضو برای دستیابی به اجماع تلاش کردهاند اختلاف میان جمهوری اسلامی و امارات را کاهش دهند؛ دو کشوری که در دو سوی درگیریها در منطقه قرار
گرفتهاند.
توافق بر سر متن بیانیه از آن جهت اهمیت دارد که وزیران امور خارجه بریکس در نشست اردیبهشت خود در دهلینو نتوانستند بر سر یک بیانیه مشترک به توافق برسند.
هند در پایان آن نشست تنها جمعبندی ریاست دورهای بریکس را منتشر کرد و اختلاف اعضا درباره جنگ ایران و نقش امارات، از موانع اصلی اجماع بود.
نشست پیشین سران بریکس در تیر ۱۴۰۴ در ریو دو ژانیرو با تصویب «بیانیه ریو» پایان یافت.
در نشست وزیران امور خارجه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، امارات را به مشارکت در جنگ علیه حکومت ایران متهم کرد؛ اتهامی که ابوظبی آن را رد کرد.
این تنش پیشین اکنون نمایندگان کشورهای عضو را واداشته است عباراتی انتخاب کنند که هم قابلیت تصویب با اجماع را داشته باشد و هم موضع بریکس را علیه اقدام نظامی یکجانبه منعکس کند.
خودداری از نام بردن از کشورها در متن نهایی نیز نشاندهنده همین ملاحظه است.
بریکس تصمیمهای سیاسی خود را بر پایه اجماع میگیرد و مخالفت هر عضو میتواند مانع انتشار بیانیه مشترک شود.
این آتشسوزی در نزدیکی روستای تساروا لیوادا رخ داد و بر اساس گزارشهای اولیه، هیچکس در آن آسیب ندید.
ویدیوهای پخششده در رسانههای محلی نشان میدهند شعلههای آتش آسمان شب را روشن کردهاند.
ایوان دمرجیف، وزیر کشور بلغارستان، شنبه ۲۱ شهریور به خبرنگاران گفت آتش مهار شده و تحقیقات برای مشخص شدن علت حادثه ادامه دارد.
او افزود: «موارد قبلی وقوع آتشسوزیهای مشابه در انبارهای این شرکت و همچنین شرکتهای دیگر را بررسی خواهیم کرد تا ارتباط احتمالی یا الگویی مشابه پیدا کنیم.»
حادثه تازه چند هفته پس از انفجار و آتشسوزی در یکی دیگر از انبارهای تسلیحاتی امکو در غرب بلغارستان رخ داد.
دمرجیف تاکید کرد دستاندرکاران تحقیق، «دخالت خارجی را منتفی نمیدانند».
سابقه اتهام علیه عوامل روسیه
شرکت امکو را امیلیان گبرف، تاجر تسلیحات بلغارستانی، اداره میکند.
دادستانهای این کشور پیشتر گفتهاند گبرف و مراکز متعلق به شرکت او، هدف عملیات عوامل روسیه قرار گرفتهاند.
بلغارستان در سال ۲۰۲۴ برای شش شهروند روسیه حکم بازداشت صادر کرد.
این افراد به دست داشتن در تخریب انبارهای امکو میان سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ متهم شدند؛ انبارهایی که مهمات در نظر گرفتهشده برای صادرات به اوکراین و گرجستان را نگهداری میکردند.
دادستانها در آن زمان اعلام کردند دلایلی برای ظن داشتن به وجود ارتباط میان انفجارهای بلغارستان، تلاش برای مسموم کردن گبرف در سال ۲۰۱۵ و انفجار انبارهای مهمات در جمهوری چک در سال ۲۰۱۴ در اختیار دارند.
مسکو این اتهامها را رد کرده است. هنوز مدرکی درباره علت حادثه تازه یا دخالت احتمالی روسیه منتشر نشده و تحقیقات در مراحل ابتدایی قرار دارد.
در بریتانیا نیز مقامهای پلیس پیشتر درباره افزایش اقدامات خرابکارانه منتسب به دولتهای خارجی، از جمله روسیه، هشدار دادهاند.
با این حال، وجود چنین سابقهای بهتنهایی عامل انفجار تازه در بلغارستان را مشخص نمیکند.
درخواست برای افزایش حفاظت از مراکز تسلیحاتی
اسلاوچو دیمیف، مدیر تاسیسات تولیدی امکو، وقوع آتشسوزی ۲۱ شهریور را تایید کرد.
به گفته او، این مرکز عمدتا محل نگهداری مهمات است و مقدار محدودی گلوله با کالیبر متوسط نیز در آن نگهداری میشود.
دیمیف گفت پس از تکرار چنین حوادثی باید تدابیر بیشتری برای حفاظت از مراکز تولید و نگهداری تسلیحات اندیشیده شود.
او افزود: «اگر در نهایت نتیجه گرفته شود که این مراکز هدف حمله قرار گرفتهاند، این فقط حمله به یک شرکت مشخص نیست بلکه حمله به منافع ملی است.»
