دونالد ترامپ و شهباز شریف اعلام کردند که واشینگتن و تهران به توافقی برای پایان دادن به جنگ میان دو طرف دست یافتهاند؛ توافقی که قرار است روز جمعه در سوئیس به طور رسمی امضا شود و شامل بازگشایی تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی ایران و آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای تهران باشد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که ترامپ عصر یکشنبه ۲۴ خرداد در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است.» این پیام ساعاتی پس از آن منتشر شد که شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، از دستیابی دو طرف به توافق خبر داد. پاکستان در ماههای گذشته نقش میانجی میان تهران و واشینگتن را بر عهده داشته است.
بر اساس اعلام نخستوزیر پاکستان، این توافق شامل «پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله لبنان» است. او همچنین اعلام کرد که امضای رسمی توافق روز جمعه در سوئیس انجام خواهد شد.
ترامپ نیز اعلام کرد که بر اساس این توافق، تنگه هرمز که طی ماههای گذشته عملاً از سوی [حکومت] ایران بسته شده بود، بدون دریافت عوارض بازگشایی خواهد شد و محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا نیز پایان مییابد. او در پیامی نوشت: «کشتیهای جهان، موتورهای خود را روشن کنید؛ بگذارید نفت جریان پیدا کند.»
جزئیات توافق؛ از هرمز تا برنامه هستهای
رویترز به نقل از چند منبع آگاه گزارش داد که پیشنویس توافق شامل بازگشایی تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی آمریکا علیه ایران و تمدید آتشبس است. بر اساس این گزارش، موضوع برنامه هستهای جمهوری اسلامی در مرحله بعدی و طی یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات جداگانه بررسی خواهد شد.
یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است که آمریکا در چارچوب این توافق با آزادسازی ۲۵ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران موافقت خواهد کرد. در مقابل، [حکومت] ایران متعهد میشود به دنبال تولید یا دستیابی به سلاح هستهای نرود.
این مقام همچنین گفت که جمهوری اسلامی پذیرفته است تا زمان دستیابی به توافق نهایی، سطح کنونی فعالیتهای هستهای خود را حفظ کند؛ به این معنا که نه میزان غنیسازی اورانیوم را افزایش دهد و نه تاسیسات هستهای جدیدی ایجاد کند.
در مقابل، یک مقام آمریکایی به رویترز گفته است که هدف نهایی این روند، برچیدن کامل برنامه هستهای ایران، نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا و انتقال آنها از کشور است.
با این حال، یک مقام ارشد ایرانی گفته است که بر اساس متن پیشنویس، جمهوری اسلامی اجازه خواهد داشت ذخایر اورانیوم غنیشده خود را در داخل کشور رقیق کند؛ موضوعی که نشان میدهد هنوز درباره جزئیات نهایی توافق اختلافنظرهایی وجود دارد.
رویترز همچنین گزارش داده است که مذاکرهکنندگان قطری صبح یکشنبه به تهران سفر کردند تا در روند نهاییسازی توافق مشارکت کنند.
توافق در سایه ادامه تنشها
به نوشته رویترز، توافق در حالی اعلام شد که همزمان حمله جدید اسرائیل به لبنان تنشها را افزایش داده است.
اسرائیل روز یکشنبه اعلام کرد که مواضع حزبالله در حومه جنوبی بیروت را هدف قرار داده است. این حمله با واکنش تند جمهوری اسلامی و حتی انتقاد ترامپ روبهرو شد.
محمدباقر قالیباف، از اعضای تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، در واکنش به این حمله در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که اقدام اسرائیل نشان میدهد آمریکا «اراده و توانایی اجرای تعهدات خود» را ندارد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز آمریکا را مسئول این حمله دانست و هشدار داد که پاسخ ایران «قاطع» خواهد بود. فرماندهان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نیز اعلام کردند که «انگشت روی ماشه» دارند و آماده حمله به «قلب دشمن» هستند.
ترامپ اما در پیامی جداگانه نوشت: «حمله امروز صبح به بیروت نباید رخ میداد، بهویژه در روزی که تا این اندازه به توافق صلح با ایران نزدیک شدهایم.»
رویترز گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در هفتههای اخیر بر سر درخواست واشینگتن برای محدود کردن عملیات نظامی در لبنان با ترامپ اختلاف نظر داشته است. آمریکا معتقد است کاهش تنش در لبنان برای دستیابی به توافق با ایران ضروری است.
شبکه فاکسنیوز نیز به نقل از یک دیپلمات آگاه از مذاکرات گزارش داد که حملات اخیر اسرائیل روند نهاییسازی توافق را پیچیده کرده و تلاشی برای برهم زدن مذاکرات محسوب میشود. اسرائیل به این ادعا واکنشی نشان نداده است.
در همین حال، شبکه ۱۲ اسرائیل گزارش داد که ترامپ روز یکشنبه در تماس تلفنی با نتانیاهو، او را در جریان پیشرفت مذاکرات و توافق با جمهوری اسلامی قرار داده است.
جنگی که به مسالهای سیاسی برای ترامپ تبدیل شد
رویترز در گزارش خود یادآور شده است که از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران در ۹ اسفند، هزاران نفر، عمدتاً در ایران و لبنان، کشته شدهاند.
در این مدت حکومت ایران با حمله به اسرائیل و برخی کشورهای عربی میزبان پایگاههای آمریکا و همچنین محدود کردن عبور و مرور در تنگه هرمز، به عملیات نظامی پاسخ داده بود؛ اقداماتی که باعث افزایش شدید قیمت انرژی در بازارهای جهانی شد. آمریکا نیز در واکنش، بنادر ایران را تحت محاصره دریایی قرار داده بود.
به نوشته رویترز، ادامه جنگ به یک چالش سیاسی برای ترامپ و جمهوریخواهان تبدیل شده بود. نظرسنجیها نشان میداد افزایش قیمت سوخت و انرژی نارضایتی گستردهای در میان رایدهندگان آمریکایی ایجاد کرده و میتواند بر انتخابات میاندورهای کنگره که در ماه نوامبر برگزار میشود تاثیر بگذارد.
مخالفت تندروها در ایران
همزمان با انتشار خبر توافق، مخالفتها در میان بخشی از حامیان حکومت نیز ادامه یافت.
رویترز به نقل از ساکنان و رسانههای ایرانی گزارش داد که در تجمعهای حامیان حکومت در شامگاه شنبه، گروهی از نیروهای تندرو مخالفت خود را با توافق ابراز کردند.
یک شهروند مشهدی به این خبرگزاری گفت که برخی معترضان شعار «مرگ بر سازشکار» سر میدادند؛ شعاری که به گفته او ظاهراً عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و مسئول مذاکرات، را هدف قرار داده بود.
رویترز همچنین یادآور شد که اسرائیل اعلام کرده طرف این توافق نیست و همچنان بر حفظ آزادی عمل نظامی خود در لبنان تاکید دارد، در حالی که تهران آتشبس کامل در لبنان را یکی از شروط اصلی خود در مذاکرات مطرح کرده است.
فاکس نیوز، در گزارشی که شامگاه یکشنبه ۲۴ خرداد از این رسانه پخش شد، گفت که ترامپ در یک گفتوگوی کوتاه تلفنی با خبرنگار این رسانه گفته است که انتظار میرود این توافق «همین امشب، ظرف دو تا سه ساعت آینده بهصورت الکترونیکی» امضا شود و به همین دلیل از جمهوری اسلامی میخواهد از پاسخ به حملات اسرائیل به بیروت خودداری کند.
ترامپ همچنین به این رسانه گفت: «اگر ایران امشب توافق را امضا کنند، بیدرنگ دستور میدهم محاصره بندرهای ایران برداشته شود و سپس وارد گفتوگوهای مفصلتر درباره برنامه هستهای آنها خواهیم شد.
به گفته رییسجمهوری آمریکا ممکن است مراسم امضای حضوری این توافق هفته آینده، در اروپا برگزار شود.
رییسجمهوری آمریکا در گفتوگویی دیگر با رسانه اکسیوس گفت که توافق، با وجود حمله اسرائیل به بیروت و تهدید جمهوری اسلامی به تلافی، همچنان طبق برنامه قرار است یکشنبه انجام شود. او همچنین به این رسانه گفت: «این اتفاق زمانبندی توافق را به هم ریخت و امضا را چند ساعت عقب انداخت. قرار بود همین حالا انجام شود. حالا برای چند ساعت دیگر برنامهریزی شده است.»
به گزارش اکسیوس، ترامپ از شنیدن خبر حملات اسرائیل به بیروت غافلگیر و از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خشمگین شد.
رییسجمهوری آمریکا پیش از این گفتوگوها در شبکه اجتماعی تروث سوشال از اسرائیل بابت حمله به بیروت انتقاد کرد و نوشت: «حمله صبح امروز به بیروت، بهویژه در یک روز خاص که ما به توافق صلح با ایران بسیاری نزدیک هستیم، نباید اتفاق میافتاد.» او افزود: «همه طرفها باید عقبنشینی کنند و هیچ حملهای از سوی اسرائيل به هیچ کجای لبنان نباید انجام شود.»
ترامپ در ادامه تاکید کرد که حزبالله نیز نباید حملات دیگری علیه حزبالله انجام دهد.»
او در ابتدای این پست نوشته است که هرچند اسرائیل «حق دارد» در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما حملاتی که به آن پاسخ داد «بسیار کوچک و بیمعنی بود، کسی آسیب ندید و زخمی یا کشته نشد.»
حملات روز یکشنبه اسرائیل به منطقه ضاحیه در بیروت به کشته شدن علی موسی دقدوق، از فرماندهان ارشد حزبالله، منجر شد. ارتش اسرائیل اعلام کرد این فرد در سمتهای مختلفی از جمله فرمانده تیم حفاظت حسن نصرالله، رهبر پیشین حزبالله، فرمانده در یگان رضوان، فرمانده در بخش عملیات یگان نصر و مسئول یگان پیادهنظام حزبالله فعالیت کرده بود.
این اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گزارش داد هیات قطری هماکنون در تهران حضور دارد و مواضع و جزییات مدنظر جمهوری اسلامی را به طرف آمریکایی منتقل میکند.
این منبع گفت هنوز هیچیک از موضوعات مورد مذاکره نهایی نشده است و افزود حتی در صورت رفتوبرگشت در روند گفتوگوها، شرط اساسی جمهوری اسلامی لحاظ شدن کامل مطالباتش در متن نهایی است.
به گفته این منبع، حتی در صورت پذیرش همه نظرات جمهوری اسلامی نیز در زمان اعلامشده از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هیچ توافقی امضا نخواهد شد.
فارس نوشت این اظهارات ساعاتی پیش از حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت مطرح شده است.
یکشنبه ۲۴ خرداد مصادف با هشتادمین سالروز تولد دونالد ترامپ است و همزمانی آن با دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا این روز را به تاریخی ویژه برای دولت آمریکا و شخص ترامپ تبدیل کرده است. به همین مناسبت برنامه بزرگی با حدود چهارهزار مدعو در کاخ سفید تدارک دیده شده است و ترامپ اصرار دارد تفاهمنامه اولیه با جمهوری اسلامی نیز در همین روز به امضا برسد.
خبرگزاری فارس، ۲۳ خرداد در گزارشی اصرار واشینگتن به امضای تفاهم در روز یکشنبه را «عجیب» و «فشار نمایشی» خواند و نوشت: «سرنوشت امضای یکشنبه نه فقط یک آزمون فنی برای محتوای تفاهم، بلکه آزمونی برای صداقت و ایستادگی مسئولان ایرانی در برابر فشارهای نمایشی نیز خواهد بود.»
گروهی از مقامهای جمهوری اسلامی به تهدید ادامه میدهند
با وجود انتشار درخواست ترامپ از ایران برای خویشتنداری در قبال حملات اسرائیل به لبنان، ابراهیم عزیزی، از فرماندهان سپاه و رییس کنونی کمیسیون امنیت ملی مجلس، با انتشار پستی در ایکس پاسخ به حملات اسرائیل از سوی «جبهه متحد مقاومت» را قطعی خواند.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز در ایکس نوشت: «پاسخ رزمندگان اسلام در پیش است. وحدت میدانها یک زنجیره امنیتی در دفاع از منطقه ایجاد کرده است. لبنان جان ماست و نقض خطوط قرمز جمهوری اسلامی تحمل نخواهد شد.»
پیشتر ارتش اسرائیل با انتشار بیانیهای اعلام کرد که بر اساس این ارزیابیها، خود را برای احتمال شلیک به خاک اسرائیل در ساعات آینده آماده میکند.
فاکسنیوز عصر یکشنبه ۲۴ خرداد به نقل از یک دیپلمات آمریکایی دخیل در مذاکرات اعلام کرد که حملات اسرائیل به بیروت نهایی کردن توافق میان جمهوری اسلامی و آمریکا را با مشکل روبهرو کرده است.
این دیپلمات حملات یکشنبه را «تلاشی آشکار از سوی اسرائیل برای خراب کردن توافق رییسجمهوری آمریکا» و کشاندن دوباره این کشور به جنگ با جمهوری اسلامی خواند.
در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی از حملات تلافیجویانه علیه اسرائیل خبر دادند، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در شبکه اجتماعی تروث سوشال اسرائیل را بابت این حملات سرزنش کرد و نوشت: «حمله صبح امروز به بیروت، بهویژه در یک روز خاص که ما به توافق صلح با ایران بسیاری نزدیک هستیم، نباید اتفاق میافتاد.» او افزود: «همه طرفها باید عقبنشینی کنند و هیچ حملهای از سوی اسرائيل به هیچ کجای لبنان نباید انجام شود.»
ترامپ در ادامه تاکید کرد که حزبالله نیز نباید حملات دیگری علیه حزبالله انجام دهد.»
او در ابتدای این پست نوشته است که هرچند اسرائیل «حق دارد» در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما حملاتی که به آن پاسخ داد «بسیار کوچک و بیمعنی بود، کسی آسیب ندید و زخمی یا کشته نشد.»
ارتش اسرائیل در بیانیهای که در ایکس منتشر شد، اعلام کرد که این کشور در حال آماده شدن برای مقابله با حملات موشکی احتمالی از سوی جمهوری اسلامی در ساعات آینده است.
همزمان، یک مقام ارشد اسرائیلی در گفتوگو با این رسانه اتهام شروع تبادل آتش از سوی اسرائیل را رد کرد و گفت این حزبالله بود که در سه روز گذشته غیرنظامیان اسرائیلی را هدف قرار داد.
ارتش اسرائیل صبح یکشنبه در واکنش به حمله پهپادی حزبالله به شمار این کشور، به منطقه ضاحیه در جنوب لبنان حمله کرد. دولت اسرائيل در بیانیهای حملات این کشور به بیروت را تایید.
ارتش اسرائیل نیز عصر یکشنبه در بیانیهای اعلام کرد که در «یک حمله دقیق در ضاحیه بیروت» یک مقر متعلق به حزبالله، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی، را که برای «پیشبرد طرحهای تروریستی علیه شهروندان و نیروهای ارتش اسرائيل» مورد استفاده قرار میگرفت، هدف قرار داده است.
در پایان این بیانیه تاکید شده است که ارتش اسرائیل به فعالیت خود برای «رفع هرگونه تهدید» ادامه خواهد داد.
شبکه خبری العربیه، وابسته به عربستان سعودی، اعلام کرد که در این حملات یکی از فرماندهان ارشد حزبالله به نام «علی الحجاج» کشته شد.
رسانه آمریکایی اکسیو نوشت: «مقامهای اسرائیلی و آمریکایی میگویند ارتش اسرائیل اندکی پیش از این حمله به بیروت، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، سنتکام، را در جریان گذاشته بود.»
واکنش مقامهای جمهوری اسلامی
همزمان با این تحولات، مقامهای ایرانی درگیر در مذاکرات نیز هشدار دادند که حملات اسرائیل به لبنان، مذاکرات را تهدید میکند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و مسئول تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، در پیامی در ایکس، حملات اسرائیل به ضاحیه را نشاندهنده فقدان «اراده یا توان آمریکا در اجرای تعهدات خود» خواند و هشدار داد: «با چراغ سبز نشان دادن به اسرائیل نمیتوانید امتیاز بگیرید. بازی پلیس بد و پلیس خوب قدیمی شده است.»
او در پایان این پیام نوشت: «اگر اراده و توان اجرای تعهدات خود را ندارید، سخن گفتن از ادامه مسیر ممکن نیست.»
محمدجعفر اسدی، معاون بازرسی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، در واکنش به حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت گفت: «بدون شک این جنایات بیپاسخ نخواهد ماند.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گزارش داد که هیات قطری هماکنون در تهران حضور دارد و مواضع و جزییات مدنظر جمهوری اسلامی را به طرف آمریکایی منتقل میکند.
این منبع گفت هنوز هیچیک از موضوعات مورد مذاکره نهایی نشده است و افزود حتی در صورت رفتوبرگشت در روند گفتوگوها، شرط اساسی جمهوری اسلامی لحاظ شدن کامل مطالباتش در متن نهایی است.
به گفته این منبع، حتی در صورت پذیرش همه نظرات جمهوری اسلامی نیز در زمان اعلامشده از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هیچ توافقی امضا نخواهد شد.
فارس نوشت این اظهارات ساعاتی پیش از حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت مطرح شده است.
این روزنامه یکشنبه ۲۴ خرداد در سرمقالهای، توافق احتمالی جمهوری اسلامی و آمریکا را «برجام ۲» توصیف کرد و نوشت در صورت صحت گزارشهای منتشرشده درباره مفاد یادداشت تفاهم، چارچوب مورد نظر دولت دونالد ترامپ «یک فاجعه» خواهد بود.
بر اساس این سرمقاله، یک یادداشت تفاهم تنها زمانی میتواند مفید واقع شود که «تعهداتی قاطع» را در بر گیرد و نهایی شدن آن پیش از پاسخگویی به پرسشهای دشوار «خطرناک» خواهد بود.
اورشلیمپست با اشاره به چارچوب زمانی تعیینشده برای مذاکرات پس از توافق اولیه افزود: «در خاورمیانه ۶۰ روز زمانی کافی است تا واقعیتهای میدانی دستخوش تغییر شوند. ایران میتواند دست به جابهجایی مواد [هستهای] بزند، تاسیسات خود را مستحکمتر کند، بر میانجیها فشار وارد آورد و هرگونه تاخیر را بهعنوان نشانه سوءنیت طرف مقابل جلوه دهد.»
سیانان ۲۳ خرداد به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر، محل نگهداری ذخایر اورانیوم غنیشده خود را پلمب و ورودیها را مینگذاری کرده است.
پیشتر در ۲۲ خرداد، پایگاه خبری واینت نوشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در گفتوگوی اخیر خود با رییسجمهوری آمریکا تاکید کرده است اسرائیل «قربانی» توافق احتمالی تهران و واشینگتن نخواهد شد.
نگرانی اسرائیل از نادیده گرفته شدن برنامه موشکی و نیروهای نیابتی تهران
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه نوشت اگرچه مقامهای اسرائیلی بارها اعلام کردهاند ترامپ از نگرانیها و مواضع اسرائیل آگاه است، اما این موضوع بهتنهایی کافی نیست و اسرائیل هیچگاه طرف مذاکرات اخیر نبوده است.
در این سرمقاله آمده است: «نادیده گرفتن موشکهای بالستیک در توافق اصلی، به ضعیفتر شدن این چارچوب خواهد انجامید. ایران تنها از طریق غنیسازی اورانیوم اسرائیل را تهدید نمیکند. ایران از طریق موشکها، پهپادها، حزبالله، حوثیها، شبهنظامیان در عراق و سوریه، و همچنین زیرساختهایی که به این نیروها امکان میدهد اسرائیل را زیر آتش نگه دارند، اسرائیل را تهدید میکند.»
اورشلیمپست هشدار داد توافقی که صرفا به مواد هستهای بپردازد، اما با سامانههای پرتاب و شبکههای منطقهای شکلگرفته پیرامون آن مقابله نکند، نمیتواند مدعی تامین امنیت اسرائیل باشد.
بر اساس این سرمقاله، هرگونه توافقی که اسرائیل را به توقف درگیریها در لبنان وادار کند، بدون آنکه تضمینهای مشخصی درباره خلع سلاح حزبالله، قطع حمایت مالی جمهوری اسلامی و حملات فرامرزی ارائه دهد، حق اسرائیل برای دفاع از شهروندانش را تضعیف خواهد کرد.
این روزنامه تاکید کرد نمیتوان انتظار داشت اسرائیل امنیت مناطق شمالی خود را به وعدههای تهران گره بزند.
روزنامه اسرائیل هیوم ۲۳ خرداد به نقل از یک منبع ارشد دیپلماتیک نوشت اسرائیل الزامی به امضای توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن ندارد و همچنان قادر خواهد بود در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما اقداماتش باید با هماهنگی ایالات متحده انجام شود.
مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر بارها تاکید کردهاند تهران درباره برنامه موشکی خود وارد مذاکره نخواهد شد.
برجام با نامی جدید؟
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه نسبت به احتمال آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد و هشدار داد این موضوع به میانهرو شدن حکومت نخواهد انجامید، بلکه تهران از آن برای بازسازی توان تسلیحاتی، تثبیت حاکمیت، پاداش به نیروهای امنیتی و احیای شبکههای نیابتی بهره خواهد گرفت.
این روزنامه نوشت: «چنین امتیازاتی خیانت به مردم ایران است. به آنان گفته شده بود جهان آزاد ماهیت رژیمی را که بر آنان حکومت میکند، بهخوبی میشناسد. به آنان گفته شده بود فشار بر تهران متوجه کسانی است که مخالفان را زندانی و زنان را سرکوب میکنند، شهروندان را به فقر میکشانند و ثروت ملی را به جنگهای خارجی اختصاص میدهند.»
اورشلیمپست مذاکرات کنونی را به «برجام ۲» تشبیه کرد و افزود در زمان ریاستجمهوری باراک اوباما، برجام بهعنوان راهکاری «عملگرایانه» برای به تعویق انداختن برنامه هستهای جمهوری اسلامی معرفی شد، اما در عمل به تهران زمان، منابع مالی و مشروعیت داد و بخش قابل توجهی از اقدامات منطقهای حکومت ایران را نادیده گرفت.
در ادامه آمده است: «احتمال میرود چارچوب کنونی همان اشتباه را با نامی جدید تکرار کند؛ یعنی اعطای امتیازهای زودهنگام، زمانبندیهای مبهم، به تعویق انداختن مذاکرات فنی و خودداری از مواجهه با ساختار کامل قدرت حکومت ایران.»
در روزهای گذشته، رییسجمهوری آمریکا بارها برجام را مورد انتقاد قرار داده و آن را «توافق بد» خوانده است.
ترامپ ۲۳ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت برخلاف برجام، در توافق احتمالی با جمهوری اسلامی «هیچ پولی رد و بدل نخواهد شد».
خبرگزاری رویترز گزارش داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روز شنبه ۲۳ خرداد در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد توافق با [حکومت] ایران قرار است روز یکشنبه ۲۴ خرداد، همزمان با هشتادمین سالروز تولد او، امضا شود. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز گفت دو طرف بر سر چارچوب یک توافق صلح به تفاهم رسیدهاند و اسلامآباد برای امضای الکترونیکی این توافق در روز یکشنبه آماده میشود. به گفته او، مذاکرات فنی و کارشناسی پس از امضای این چارچوب ادامه خواهد یافت.
با این حال، جمهوری اسلامی چنین زمانبندیای را تایید نکرده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفته است امضای توافق «فردا» [یکشنبه] انجام نخواهد شد، هرچند احتمال دارد این اتفاق در روزهای آینده رخ دهد.
بر اساس گزارش رویترز، یکی از محورهای اصلی این توافق، بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به محدودیتهای ایجادشده در این گذرگاه حیاتی انرژی است. ترامپ اعلام کرده است که به محض امضای توافق، تنگه هرمز «برای همه» باز خواهد شد.
منابع آگاه از مذاکرات به رویترز گفتهاند که پیشنویس یادداشت تفاهم شامل بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران و لغو محاصره دریایی اعمالشده از سوی آمریکا است. یک مقام آمریکایی به رویترز گفته است که این اقدامات به صورت همزمان اجرا خواهند شد و پس از آن مرحله پاکسازی مینها از مسیرهای دریایی آغاز میشود؛ اقدامی که ممکن است با مشارکت کشورهای عضو گروه هفت انجام شود.
به نوشته رویترز، در ازای بازگشایی تنگه هرمز، آمریکا روند آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آغاز خواهد کرد و تحریمهای مربوط به صادرات نفت ایران را نیز تعلیق خواهد کرد.
اسماعیل بقایی نیز به خبرگزاری فارس گفته است که آزادسازی داراییهای بلوکهشده بخش جداییناپذیر توافق است. او در عین حال تاکید کرده که [حکومت] ایران برای خدمات ارائهشده در تنگه هرمز باید هزینه دریافت کند. بقایی همچنین خواستار پایان حضور پایگاههای نظامی خارجی در منطقه شده است.
رویترز گزارش داده که موضوع برنامه هستهای جمهوری اسلامی در مرحله بعدی مذاکرات و در قالب یک دوره ۶۰ روزه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به گفته یک مقام آمریکایی، هدف نهایی این مذاکرات برچیدن برنامه هستهای ایران، نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا و انتقال آنها از کشور است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که در داخل ایران مخالفتهایی با توافق احتمالی در حال شکلگیری است. ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و رسانههای داخلی نشان میدهد گروهی از مخالفان توافق در تهران و برخی شهرهای دیگر تجمع کردهاند و علیه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و مسئول مذاکرات، شعار سر دادهاند.
رویترز به نقل از یک شهروند ساکن مشهد گزارش داده است که برخی معترضان شعارهایی مانند «مرگ بر سازشکار» و «سازشکار، استعفا، استعفا» سر دادهاند؛ شعارهایی که به نظر میرسد عراقچی را هدف قرار داده بود.
به گزارش رویترز، با وجود پیشرفت مذاکرات، درگیریهای نظامی همچنان ادامه دارد. ارتش آمریکا اعلام کرده است که بامداد شنبه چندین پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت تنگه هرمز در حرکت بودند سرنگون کرده است.
همزمان اسرائیل، که اعلام کرده طرف توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی نیست، از حمله به بیش از ۷۰ هدف متعلق به حزبالله لبنان طی ۲۴ ساعت گذشته خبر داده است. این در حالی است که به نوشته رویترز، میان ترامپ و بنیامین نتانیاهو بر سر درخواست واشینگتن برای محدود کردن عملیات نظامی اسرائیل در لبنان به منظور تسهیل مذاکرات با تهران اختلاف نظر وجود دارد.
عراقچی نیز روز جمعه گفته بود که اگرچه هنوز امکان تغییر در مفاد تفاهمنامه وجود دارد، اما تفاهم اولیه نشان میدهد جمهوری اسلامی از این جنگ «قویتر» خارج شده است.
رویترز همچنین به ارزیابی برخی کارشناسان اشاره کرده که معتقدند اگرچه حملات آمریکا بخش قابل توجهی از توان نظامی و صنعتی حکومت ایران را تضعیف کرده است، اما جنگ در عین حال به تثبیت بیشتر نفوذ جریانهای تندرو و سپاه پاسداران در ساختار قدرت جمهوری اسلامی انجامیده است.
