خبرنگار ایراناینترنشنال گزارش داد برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) و دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت در نشستی با دونالد ترامپ، طرحهای جدید برای اقدام نظامی احتمالی علیه جمهوری اسلامی را ارائه کردند.
به گزارش سمیرا قرایی، در این جلسه همچنین آخرین جزییات مربوط به تحرکات و جابهجایی نظامیان آمریکایی در خاورمیانه به اطلاع ترامپ رسید.
در این نشست، سه سرفصل کلی مطرح شد که یکی از آنها ورود نیروهای زمینی آمریکا به جزایر کوچک اطراف تنگه هرمز بهمنظور بازگشایی این گذرگاه راهبردی بود.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
همچنین، اعزام نیروهای ویژه به اصفهان برای خارج کردن اورانیوم با غنای ۶۰ درصد جمهوری اسلامی مورد بحث قرار گرفت.
در محور سوم، انجام حملات برقآسا و سنگین از سوی ایالات متحده بررسی شد.
احتمال آغاز مجدد درگیریها در منطقه
در روزهای اخیر و بهدنبال به بنبست رسیدن مذاکرات تهران و واشینگتن، چشمانداز رویارویی دو طرف در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
ترامپ اول اردیبهشت آتشبس موقت با تهران را تمدید کرد، اما محاصره تنگه هرمز و بنادر جنوبی ایران از سوی ارتش ایالات متحده بهمنظور تشدید فشارها بر جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد.
برخی گمانهزنیها از احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی حکایت دارند. در همین حال، ارتش ایالات متحده به استقرار نیروها و ادوات نظامی خود در منطقه ادامه میدهد.
پایگاه خبری بلومبرگ ۱۰ اردیبهشت گزارش داد سنتکام درخواست کرده است موشک مافوق صوت «عقاب سیاه»، متعلق به نیروی زمینی آمریکا، برای استفاده احتمالی علیه جمهوری اسلامی، به خاورمیانه منتقل شود.
هدف از این اقدام، دستیابی به سامانهای با بُرد بیشتر برای هدف قرار دادن پرتابگرهای موشکهای بالستیک در عمق خاک ایران عنوان شده است.
در سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی به لفاظیهای تهدیدآمیز خود علیه آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه ادامه میدهند و از آمادگی تهران برای دور جدید رویارویی احتمالی سخن میگویند.
محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی و از اعضای هیات اعزامی به مذاکرات اسلامآباد، تهدید کرد در صورت «تعرض به بزرگان» جمهوری اسلامی، «هیچ یک از پادشاهان کشورهای عربی و کاخشان در منطقه سالم نخواهد ماند».
او به کشورهای منطقه هشدار داد این تهدید را «جدی بگیرند» و مانع از ادامه فعالیت پایگاههای آمریکا در خاکشان شوند.
پیشتر شبکه خبری انبیسی به نقل از یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی از فرصت آتشبس موقت برای خارج کردن موشکها و سایر مهمات خود از زیر آوار بهره میبرد.
به گفته این منابع، ایالات متحده معتقد است که حکومت ایران میکوشد به سرعت قابلیتهای پهپادی و موشکی خود را بازسازی کند تا در صورت تصمیم ترامپ برای ازسرگیری عملیات نظامی، قادر به انجام حملاتی در سراسر خاورمیانه باشد.
بر اساس این گزارش، سامانه «دارک ایگل» که بهطور رسمی «سلاح هایپرسونیک برد بلند» نام دارد، هنوز بهطور کامل عملیاتی نشده و در صورت استفاده، نخستین بهکارگیری یک سلاح هایپرسونیک آمریکایی در یک درگیری واقعی خواهد بود. این موشک زمینپایه برای حملات دقیق در بردهای طولانی علیه اهداف بهشدت محافظتشده و حساس به زمان طراحی شده است.
نشریه اماراتی گلفنیوز مینویسد این سامانه با سرعتی بیش از پنج برابر سرعت صوت (بیش از ماخ ۵) حرکت میکند و بهدلیل قابلیت مانور در میانه مسیر، رهگیری آن برای سامانههای پدافندی بسیار دشوار است. برد این موشک حدود ۲۷۰۰ کیلومتر برآورد شده و میتواند اهدافی مانند سامانههای پدافند هوایی، مراکز فرماندهی و سایتهای پرتاب موشک را در عمق خاک دشمن هدف قرار دهد.
دلیل بررسی این گزینه
به نوشته گلفنیوز، درخواست برای بررسی استقرار این سلاح، پس از آنکه [حکومت] ایران برخی داراییهای کلیدی نظامی خود را به خارج از برد سامانههای فعلی حمله دقیق آمریکا منتقل کرد، از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا مطرح شده است.
این اقدام در شرایطی بررسی میشود که دونالد ترامپ همزمان با تکیه بر محاصره دریایی برای فشار اقتصادی - که آن را «موثرتر از بمباران» توصیف کرده - گزینههای نظامی را نیز همچنان روی میز نگه داشته است.
استقرار «دارک ایگل» میتواند توان آمریکا را برای هدف قرار دادن اهداف عمیق و مستحکم افزایش دهد، بدون آنکه بلافاصله به یک کارزار گسترده هوایی متوسل شود.
محدودیتها و ارزیابیها
با وجود قابلیتهای پیشرفته، تحلیلگران هشدار میدهند که این سلاح بهتنهایی «تغییردهنده بازی» نخواهد بود. برنامه هایپرسونیک آمریکا هنوز در حال تکامل است و این سامانه تاکنون در میدان نبرد آزمایش نشده است. همچنین تعداد محدود این موشکها - با هزینهای حدود ۱۵ میلیون دلار برای هر واحد - نشان میدهد که استفاده از آن احتمالاً محدود و هدفمند خواهد بود.
پیامدهای راهبردی و خطرات
گلفنیوز تاکید میکند که حتی طرح موضوع استفاده از این موشک، پیام روشنی درباره آمادگی آمریکا برای استفاده از گزینههای پیشرفته نظامی ارسال میکند. همزمان گزارشها از آمادهسازی طرحهایی برای حملات «کوتاه و قدرتمند» علیه زیرساختهای ایران حکایت دارد که نشاندهنده شکنندگی آتشبس است.
به گفته تحلیلگران، ورود سلاحهای هایپرسونیک به این درگیری میتواند سطح تنش را بهطور قابل توجهی افزایش داده و خطر گسترش درگیری در منطقه را بالا ببرد، بهویژه در شرایطی که حکومت ایران نیز در حال تقویت توان نظامی خود است.
به گزارش گلفنیوز، بررسی استقرار «دارک ایگل» نشان میدهد که با وجود توقف نسبی درگیریها، مسیر تشدید تنش همچنان باز است و آینده «جنگ ایران» نهتنها به فشار اقتصادی، بلکه به نحوه استفاده از گزینههای نظامی پیشرفته نیز وابسته خواهد بود.
جاناتان توبین، سردبیر سندیکای اخبار یهودیان و ستوننویس نیوزویک، در این تحلیل مینویسد که با وجود گذشت دو ماه از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران، نشانهای از پایان سریع درگیری دیده نمیشود و همین موضوع به چالشی برای دونالد ترامپ و حزب جمهوریخواه تبدیل شده است. افزایش قیمت سوخت و نارضایتی عمومی از درگیریهای خارجی، بر چشمانداز انتخاباتی این حزب تاثیر منفی گذاشته است.
با این حال، نویسنده تاکید میکند که برخلاف برخی ادعاها، [حکومت] ایران در این جنگ پیروز نیست. به گفته او، حملات مشترک آمریکا و اسرائیل خسارات قابل توجهی به توان نظامی، برنامه موشکی و بخشهایی از برنامه هستهای ایران وارد کرده و توان این کشور برای تهدید غرب کاهش یافته است. با این وجود، این دستاوردها برای دستیابی به «پیروزی قاطع» کافی نیست.
بنبست مذاکرات و تداوم فشار
در این تحلیل آمده است که [حکومت] ایران بهدلیل ماهیت ایدئولوژیک حکومت و نقش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی احتمالاً حاضر به عقبنشینی در موضوعاتی مانند برنامه هستهای، موشکی و حمایت از گروههای نیابتی نخواهد شد. در عین حال، تهران با ایجاد اختلال در تنگه هرمز توانسته اهرم فشاری بر بازار انرژی جهانی ایجاد کند.
توبین معتقد است راهبرد ترامپ بر پایه ترکیب تحریمها و اقدام نظامی شکل گرفته است؛ رویکردی که ریشه در سیاست «فشار حداکثری» دوره نخست ریاستجمهوری او دارد. به گفته او، این سیاست پیشتر نیز تاثیر قابل توجهی بر اقتصاد ایران گذاشته و توان مالی این کشور برای حمایت از فعالیتهای منطقهای را محدود کرده بود.
نقش محاصره و منابع مالی
در ادامه تحلیل آمده است که محاصره بنادر ایران و محدود کردن صادرات نفت، آخرین منابع مالی حکومت را هدف قرار داده است. این فشار اقتصادی در کنار تهدید نظامی میتواند در بلندمدت توان حکومت را تضعیف کند، بهویژه اگر منابع مالی سپاه پاسداران کاهش یابد.
در عین حال، نویسنده تاکید میکند که صرف حملات نظامی یا صرف فشار اقتصادی بهتنهایی برای پایان دادن به جنگ کافی نیست و ترکیب این دو عامل میتواند مؤثرتر باشد.
محدودیتهای سیاسی و زمانی
این تحلیل همچنین به فشارهای داخلی بر ترامپ اشاره میکند؛ از یک سو منتقدانی که خواهان پایان جنگ هستند و از سوی دیگر حامیانی که خواستار تشدید عملیات نظامیاند. با این حال، ترامپ تمایلی به ورود به یک جنگ زمینی پرهزینه ندارد و بهدنبال ادامه فشار از راههای دیگر است.
به گزارش سندیکای اخبار یهودیان، نویسنده هشدار میدهد که موفقیت این راهبرد به زمان نیاز دارد، اما محدودیتهای سیاسی - بهویژه انتخابات میاندورهای - ممکن است فرصت اجرای کامل آن را کاهش دهد.
این تحلیل نتیجه میگیرد که جنگ با [حکومت] ایران احتمالاً با یک راهحل سریع پایان نخواهد یافت و دستیابی به نتیجه نیازمند صبر، تداوم فشار و مدیریت همزمان ابزارهای اقتصادی و نظامی است؛ با این حال، مشخص نیست که آیا شرایط سیاسی در آمریکا اجازه ادامه این مسیر را خواهد داد یا نه.
بر اساس این گزارش، الیوت منیجمنت (Elliott Management) در تازهترین نامه خود، ایرانِ دارای سلاح هستهای را «تهدیدی برای کل جهان» توصیف کرده و تاکید کرده است که اقدام پیشدستانه علیه یک «قدرت خصمانه» پیش از دستیابی به توانایی انفجار هستهای در مناطق پرجمعیت «کاملاً ضروری» است.
مقایسه با جنگ جهانی دوم
فایننشال تایمز مینویسد این صندوق با رد این دیدگاه که ایدئولوژیها را نمیتوان با زور از میان برد یا اینکه جنگها بینتیجه هستند، به تجربه تاریخی جنگ جهانی دوم اشاره کرده است. الیوت در این نامه تاکید کرده که شکست ناسیونالسوسیالیسم آلمان و امپریالیسم ژاپن به شکلگیری برخی از «باثباتترین دموکراسیهای جهان» انجامید.
به گفته منابع آگاه، این نامهها معمولاً توسط پل سینگر نوشته میشود؛ فردی که به ارتباط با جریانهای حامی اسرائیل شناخته میشود.
نقش و نفوذ الیوت در بازارهای جهانی
این گزارش یادآور میشود که الیوت، که در ۱۹۷۷ تاسیسشده، یکی از قدرتمندترین صندوقهای سرمایهگذاری فعال در جهان است که با در اختیار گرفتن سهامهای کلان در شرکتها، بر تصمیمات مدیریتی آنها تاثیر میگذارد. این صندوق در حال حاضر حدود ۸۰ میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت دارد.
الیوت علاوه بر سرمایهگذاری در شرکتهایی مانند بورس لندن، بریتیش پترولیوم (BP) و پپسی، در داراییهای حساس سیاسی نیز فعالیت دارد. در یکی از موارد شاخص، این صندوق در چارچوب اختلاف بر سر بدهیهای دولتی، یک کشتی نیروی دریایی آرژانتین را توقیف کرد.
پیوندهای سیاسی و منافع ژئوپلیتیک
فایننشال تایمز گزارش میدهد که سینگر از حامیان مالی حزب جمهوریخواه در آمریکا است و در کارزار انتخابات ۲۰۲۴ دهها میلیون دلار به نامزدهای محافظهکار و گروههای حامی دونالد ترامپ کمک کرده است.
این صندوق همچنین در برخی تحولات ژئوپلیتیک منافع اقتصادی دارد؛ از جمله در ونزوئلا، جایی که با باز شدن صنعت نفت به روی شرکتهای آمریکایی، سرمایهگذاریهای الیوت میتواند از افزایش واردات نفت سود ببرد.
چالشهای عملکردی
در عین حال، این صندوق با انتقادهایی درباره کاهش بازدهی نیز مواجه شده است. به نوشته فایننشال تایمز، الیوت در سهماهه نخست سال حدود یک درصد سود کسب کرده، در حالی که شاخص S&P 500 نزدیک به پنج درصد کاهش یافته است.
به گزارش فایننشال تایمز، موضعگیری اخیر الیوت نشاندهنده حمایت بخشی از سرمایهگذاران بانفوذ از رویکرد سختگیرانهتر در قبال حکومت ایران است؛ رویکردی که در کنار ابعاد ژئوپلیتیک، با ملاحظات اقتصادی و منافع بازارهای جهانی نیز گره خورده است.
مارک تیسن، ستوننویس این روزنامه، در این یادداشت مینویسد که دونالد ترامپ در صورت ازسرگیری عملیات نظامی گسترده، میتواند ظرف حدود دو هفته به «پیروزی قاطع» دست یابد. او میگوید آتشبسی که قرار بود دو هفته طول بکشد، اکنون وارد هفته سوم شده و [حکومت] ایران همچنان از پذیرش توافق برای پایان جنگ و محدودسازی برنامه هستهای خودداری کرده است.
به نوشته تیسن، این آتشبس با وجود انتقادها، دو دستاورد مهم داشته است: نخست، فراهم شدن امکان اعمال محاصره دریایی از طریق تنگه هرمز که فشار اقتصادی قابل توجهی بر ایران وارد کرده، و دوم، فراهم شدن فرصت برای بازسازی توان نظامی آمریکا. او به نقل از ژنرال بازنشسته جک کین مینویسد که توان آتش سنتکام اکنون دو برابر آغاز جنگ است.
«محاصره کافی نیست»
تیسن استدلال میکند که ادامه محاصره بهتنهایی نمیتواند حکومت ایران را وادار به عقبنشینی کند، زیرا رهبران جمهوری اسلامی به فشارهای اقتصادی یا رنج مردم توجهی ندارند و تنها به بقای خود میاندیشند. او مینویسد در شرایط کنونی، قدرت در دست فرماندهان تندرو سپاه پاسداران - از جمله احمد وحیدی - متمرکز شده و تا زمانی که این ساختار قدرت تغییر نکند، توافقی حاصل نخواهد شد.
در این چارچوب، او پیشنهاد میکند آمریکا باید با اجرای موجی از حملات «کوتاه و قدرتمند» - از جمله علیه اهداف زیرساختی و رهبران - توان تهاجمی [حکومت] ایران را تضعیف کرده و تهران را به پذیرش شروط واشینگتن وادار کند.
گزینههای نظامی و سناریوهای پیشرو
به نوشته این تحلیلگر، یکی از گزینههای مطرح، بازگشایی تنگه هرمز با استفاده از زور است، اما او این رویکرد را ناکافی میداند و تاکید میکند که ازسرگیری جنگ باید به ابتکار آمریکا صورت گیرد، نه در واکنش به اقدامات حکومت ایران.
او همچنین به نگرانیها درباره حملات تلافیجویانه حکومت ایران علیه زیرساختهای انرژی در خلیج فارس اشاره میکند، اما میگوید تداوم این توانمندی نشان میدهد اهداف نظامی آمریکا در دور نخست حملات بهطور کامل محقق نشده است.
تیسن مینویسد که برد کوپر، فرمانده سنتکام، برای تکمیل ماموریت خود به حدود دو هفته زمان نیاز دارد و ازسرگیری عملیات باید با هدف قرار دادن رهبران و مراکز کلیدی آغاز شود.
مسیر پایان جنگ
در ادامه این یادداشت، تیسن مینویسد که پس از تضعیف ساختار قدرت در ایران، آمریکا میتواند با ریسک کمتر تنگه هرمز را بازگشایی کرده و در عین حال محاصره را برای اعمال فشار بیشتر ادامه دهد. او همچنین به گزینههایی مانند تهدید به هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی ایران و حمایت پنهانی از مخالفان داخلی اشاره میکند.
به گزارش واشینگتنپست، این تحلیل در نهایت تاکید میکند که جنگ باید با «پیروزی قاطع» پایان یابد؛ یا از طریق تسلیم [حکومت] ایران، یا با اجرای موج نهایی حملات نظامی.
ستوننویس واشینگتنپست نتیجه میگیرد که ترامپ فرصتهای متعددی برای دستیابی به صلح برای جمهوری اسلامی فراهم کرده، اما تهران این فرصتها را رد کرده است. به گفته او، تا زمانی که [حکومت] ایران عقبنشینی نکند یا عملیات نظامی نهایی انجام نشود، نمیتوان از پایان موفقیتآمیز جنگ سخن گفت.
کانال ۱۲ اسرائیل پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت گزارش داد که مقامهای اسرائیلی خود را برای این احتمال آماده میکنند که مذاکرات میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ممکن است حتی در ابتدای هفته آینده فروبپاشد.
این گزارش به نقل از وزیران کابینه اسرائیل که در روزهای اخیر در جریان جزییات قرار گرفتهاند، میگوید که آنها برآورد میکنند ایالات متحده ممکن است نیاز داشته باشد برای تقویت کارزار فشار خود در تنگه هرمز «فشاری مضاعف» وارد کند.
بر اساس این گزارش، این فشار نظامی میتواند شامل حملات نظامی به تاسیسات گاز و انرژی ایران، و همچنین زیرساختهای دولتی باشد.
ایجاد «تهدید دریایی» معتبر علیه جمهوری اسلامی
بهگزارش کانال ۱۲ اسرائیل، این کشور و آمریکا به عنوان بخشی از آمادهسازی خود در حال کار بر روی ایجاد یک تهدید دریایی معتبر علیه جمهوری اسلامی هستند.
کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد که مقامهای اسرائیلی مجموعهای از رایزنیهای فشرده برگزار کردهاند و به باور آنها، روند حرکت به سمت یک تصمیم نظامی در واشینگتن در حال شتاب گرفتن است.
همزمان با این گزارش، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که در حالی که اسرائیل از تلاشهای دیپلماتیک واشینگتن با تهران حمایت میکند، ممکن است «بهزودی مجبور شود دوباره اقدام کند» تا «تهدیدهای وجودی» ناشی از جمهوری اسلامی را از بین ببرد.
او افزود که جمهوری اسلامی در طول یک سال گذشته ضربات بسیار شدیدی متحمل شده است؛ ضرباتی که آن را در همه حوزهها سالها به عقب رانده است.
وزیر دفاع اسرائیل اضافه کرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در هماهنگی با نتانیاهو، در حال رهبری تلاشی است برای تکمیل اهداف این کارزار بهگونهای که تضمین شود ایران دیگر برای نسلها تهدیدی علیه موجودیت اسرائیل، ایالات متحده و جهان آزاد نخواهد بود.
جلسه فرمانده سنتکام با ترامپ
گزارشها از قرار گرفتن اسرائیل در وضعیت هشدار بالا و تشدید آمادگیهای این کشور برای احتمال بازگشت به درگیری با جمهوری اسلامی، در شرایطی است که نشانههایی وجود دارد مبنی بر اینکه ترامپ ممکن است به تصمیمگیری درباره اقدام نظامی مجدد نزدیک شده باشد.
پایگاه خبری آکسیوس به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، قرار است پنجشنبه در دیدار با ترامپ، توضیحاتی درباره برنامههای جدید برای «اقدام نظامی احتمالی در ایران» ارائه کند.
بر اساس این گزارش، سنتکام طرحی را برای حملاتی «کوتاهمدت و قدرتمند» علیه جمهوری اسلامی آماده کرده است که احتمالا شامل حمله به اهداف زیرساختی میشود.
به گفته منابع آگاه، طرح دیگری که انتظار میرود با ترامپ به اشتراک گذاشته شود، بر تصرف بخشی از تنگه هرمز برای بازگشایی آن به روی کشتیهای تجاری متمرکز است و ممکن است شامل بهکارگیری نیروهای زمینی نیز باشد.
آکسیوس در ادامه نوشت گزینه دیگری که ممکن است در این جلسه توجیهی مطرح شود، عملیات نیروهای ویژه برای به دست آوردن ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی است.
در همین حال پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز گفت با آتشبس فعلی که وقفهای در جنگ ایجاد کرده، دولت آمریکا برای حمله مجدد به جمهوری اسلامی نیازی به مجوز کنگره ندارد.
آتشبس لبنان در حال فروپاشی است
احتمال ازسرگیری جنگ علیه جمهوری اسلامی در شرایطیافزایش یافته که به نظر میرسد آتشبسی که با میانجیگری ایالات متحده در لبنان برقرار شده نیز در حال فروپاشی است.
در پی حمله یک پهپاد انفجاری متعلق به حزبالله در جنوب لبنان در صبح پنجشنبه یک سرباز اسرائیلی کشته شد و یک نفر دیگر بهطور متوسط زخمی شد.
همچنین پهپاد دیگری که توسط این گروه مسلح پرتاب شده بود، به یک موضع توپخانهای در مرز اصابت کرد و دوازده سرباز دیگر را زخمی کرد.
در همین حال، اسرائیل نیز حملاتی را علیه این گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی در جنوب لبنان انجام داد و اعلام کرد که در حال اقدام علیه تهدیدهاست.
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد که حملات اسرائیل به جنوب لبنان ۹ نفر، از جمله دو کودک، را کشته است.
