وبسایت آکسیوس، بهنقل از یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه دیگر چهارشنبه هفت اسفند گزارش داد که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری ایالات متحده، سهشنبه در نشستی خصوصی اعلام کرده که آمریکا خواهان آن است که هر توافق هستهای جدید با ایران بهطور نامحدود و دائمی برقرار بماند.
دونالد ترامپ و دیگر منتقدان توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که در دولت باراک اوباما امضا شد، «بندهای غروب» (sunset provisions) آن را یکی از اصلیترین ضعفهای توافق میدانستند؛ بندهایی که محدودیتها را پس از مدت مشخصی لغو میکرد.
ویتکاف این اظهارات را دو روز پیش از دور جدید مذاکرات هستهای بیان کرد که قرار است در ژنو برگزار شود و در آن همراه با جرد کوشنر، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی برای سومین بار در سه هفته اخیر دیدار کند.
بر اساس توافق سال ۲۰۱۵ که ترامپ آن را لغو کرد، بیشتر محدودیتهای برنامه هستهای ایران بهتدریج بین ۸ تا ۲۵ سال پس از امضا منقضی میشد. ایران همچنین تعهد داده بود هرگز به دنبال ساخت سلاح هستهای نرود.
بهنوشته آکسیوس حذف «بندهای غروب» میتواند احتمال دستیابی به توافق جدید را تقویت کند و این امر را برای ترامپ آسانتر سازد که توافق جدید را در داخل آمریکا بهعنوان نسخهای بهتر و ارتقایافته نسبت به توافق اوباما معرفی کند.
عباس عراقچی هفته گذشته در گفتوگو با شبکه سیبیاس گفته بود جمهوری اسلامی میتواند توافقی «بهتر» امضا کند که تضمین کند برنامه هستهای این کشور «برای همیشه صلحآمیز» باقی بماند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی نیز چهارشنبه در واکنش به سخنرانی سالانه دونالد ترامپ در کنگره تاکید کرد که جمهوری اسلامی هرگز بهدنبال ساخت سلاح هستهای نبوده، نیست و نخواهد بود.
آکسیوس در ادامه گزارش خود بهنقل از منابع آگاه نوشت که ویتکاف در جمعی از حامیان مالی آیپک (AIPAC) در واشینگتن گفته است: «ما با این پیشفرض وارد گفتوگو با ایرانیها میشویم که هیچ بند غروبی وجود ندارد. چه به توافق برسیم چه نه، پیشفرض ما این است: شما باید تا پایان عمرتان رفتار درست داشته باشید.»
او همچنین گفته مذاکرات فعلی آمریکا و جمهوری اسلامی بر موضوع هستهای متمرکز است، اما در صورت دستیابی به توافق، دولت ترامپ مایل است گفتوگوهای بعدی درباره برنامه موشکی ایران و حمایت تهران از نیروهای نیابتی منطقهای را نیز دنبال کند. به گفته او، در آن مرحله واشینگتن خواهان مشارکت دیگر کشورهای منطقه در مذاکرات خواهد شد.
ویتکاف افزوده است در مذاکرات کنونی دو موضوع کلیدی مطرح است: توانایی ایران برای غنیسازی اورانیوم و سرنوشت ذخایر فعلی اورانیوم غنیشده این کشور.
تمرکز بر غنیسازی
اصرار ایران بر ادامه غنیسازی در خاک خود یکی از موانع اصلی مذاکرات به شمار میرود.
مقامهای آمریکایی گفتهاند ترامپ ممکن است با «غنیسازی نمادین» در ایران موافقت کند، مشروط بر اینکه این کشور ثابت کند این روند امکان دستیابی به سلاح هستهای را فراهم نخواهد کرد.
به گفته مقامهای آمریکایی، جمهوری اسلامی تحت فشار میانجیها یعنی عمان، قطر، مصر و ترکیه قرار دارد تا برای جلوگیری از جنگ به توافقی با آمریکادست یابد. با این حال، بسیاری از مقامها در واشینگتن و منطقه نسبت به آمادگی تهران برای پذیرش شروط سختگیرانه ترامپ تردید دارند.
کاخ سفید به درخواست آکسیوس برای اظهار نظر در اینباره پاسخ نداده است.
قرار است ویتکاف و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، پنجشنبه هشتم اسفند در ژنو با عباس عراقچی دیدار کنند تا درباره پیشنهادی تفصیلی برای توافق هستهای، که از سوی جمهوری اسلامی تدوین شده، گفتوگو کنند.
یک منبع مطلع گفته رهبری سیاسی ایران این پیشنهاد را «تایید» کرده، اما مشخص نیست که آیا این پیشنهاد پیشتر به آمریکا ارائه شده است یا نه.
عباس عراقچی شامگاه سهشنبه پنجم اسفند در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اکنون یک فرصت تاریخی در اختیار داریم تا به توافقی بیسابقه دست یابیم که نگرانیهای متقابل را برطرف ساخته و منافع مشترک را تامین کند. دستیابی به توافق در دسترس است، اما تنها در صورتی که به دیپلماسی اولویت داده شود.»
او افزود: «ایران بر مبنای تفاهمهایی که در دور پیشین شکل گرفت، با عزمی راسخ برای دستیابی به یک توافق عادلانه و منصفانه در کوتاهترین زمان ممکن، گفتوگوها با ایالات متحده را در ژنو از سر خواهد گرفت.»
عراقچی نوشت: «مواضع و باورهای بنیادین ما کاملاً روشن است: ایران تحت هیچ شرایطی هرگز به دنبال توسعه سلاح هستهای نخواهد بود؛ در عین حال ما ایرانیان هرگز از حق خود برای بهرهمندی از منافع فناوری هستهای صلحآمیز برای مردممان چشمپوشی نخواهیم کرد.»
آکسیوس در گزارش خود نوشت که دیدار ژنو احتمالا آخرین فرصت برای دستیابی به یک پیشرفت دیپلماتیک خواهد بود. پیامی که کوشنر و ویتکاف پس از این دیدار به ترامپ منتقل کنند، تاثیر قابلتوجهی بر تصمیم رییسجمهوری ایالات متحده خواهد داشت؛ اینکه مسیر مذاکرات ادامه یابد یا دستور آغاز یک کارزار نظامی علیه ایران صادر شود.
ترامپ در سخنرانی خود در کنگره در شامگاه سهشنبه گفت ترجیح میدهد راهحل دیپلماتیک پیدا شود، اما همزمان استدلالهایی برای اقدام نظامی نیز مطرح کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز چهارشنبه به فاکسنیوز گفت: «ما نمیتوانیم اجازه دهیم دیوانهترین و بدترین رژیم جهان به سلاح هستهای دست پیدا کند. این هدفی است که رییسجمهوری تعیین کرده است. او تلاش خواهد کرد این هدف را از راه دیپلماسی محقق کند، اما ابزارهای دیگری نیز در اختیار دارد تا مطمئن شود چنین اتفاقی نمیافتد. او نشان داده آماده استفاده از آن ابزارهاست و امیدوارم ایرانیها این موضوع را در مذاکرات فردا جدی بگیرند.»
