سفارت مجازی آمریکا برای ایرانیان در تازهترین اطلاعیه خود که بامداد جمعه ۱۷ بهمن به وقت ایران منتشر شد، از شهروندان آمریکایی خواست ایران را ترک کنند و برای خروج از ایران برنامهای داشته باشند که به کمک دولت آمریکا متکی نباشد.
در این اطلاعیه آمده است: «شهروندان آمریکایی باید انتظار تداوم قطعی اینترنت را داشته باشند، برای ارتباطات خود راههای جایگزین در نظر بگیرند و در صورت امکان و در شرایط ایمن، خروج زمینی از ایران به مقصد ارمنستان یا ترکیه را مدنظر قرار دهند.»
این اطلاعیه همچنین به افرادی که دارای تابعیت دوگانه ایرانی-آمریکایی هستند هشدار میدهد که خطر بازجویی، بازداشت و زندانی شدنشان بالاست و نشان دادن گذرنامه آمریکایی یا داشتن ارتباط با ایالات متحده میتواند بهتنهایی دلیلی برای بازداشت به دست مقامهای جمهوری اسلامی باشد.
اخبار مربوط به انقلاب ملی ایرانیان و مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا در ۲۴ ساعت گذشته را اینجا بخوانید.
روزنامه هاآرتص گزارش داد تمرکز ایالات متحده بر یک توافق محدود هستهای با ایران، موجب افزایش نگرانی اسرائیل شده و این بیم را ایجاد کرده است که چنین توافقی به تثبیت حکومت تهران منجر شود.
بر اساس این گزارش، تنش میان ایران و آمریکا طی روزهای اخیر به سطحی نزدیک به «لبه پرتگاه» رسیده است. جمهوری اسلامی ابتدا از لغو دیدار استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با مقامهای ایرانی در عمان خبر داد، اما ساعاتی بعد از این تصمیم عقبنشینی کرد.
با وجود ادامه مذاکرات، هاآرتص احتمال دستیابی به توافقی جامع را اندک دانسته و تاکید کرده است که اختلافات اساسی میان دو طرف همچنان پابرجاست.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، حدود یک ساعت پیش از آغاز مذاکره با ایالات متحده در مسقط، در شبکه اجتماعی ایکس بر ورود به مذاکرات «با چشمانی باز و بدون از یاد بردن رویدادهای سال گذشته» تاکید کرد.
او نوشت: «ایران با چشمانی باز و با حافظهای روشن از وقایع سال گذشته وارد عرصه دیپلماسی میشود. ما با حسن نیت وارد گفتوگو میشویم و بر حقوق خود قاطعانه پای میفشاریم.»
در ادامه این پست آمده است: «تعهدات باید محترم شمرده شوند. جایگاه برابر، احترام متقابل و منافع مشترک شعار و حرفهای توخالی نیستند؛ بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر و ستونهای اصلی یک توافق پایدار به شمار میآیند.»
در آستانه مذاکرات تهران و واشینگتن در مسقط، هاآرتص گزارش داده است که تمرکز دولت ترامپ بر یک توافق محدود هستهای، نگرانی اسرائیل را افزایش داده و این بیم را ایجاد کرده که چنین توافقی به تثبیت حکومت ایران پس از سرکوب اعتراضات داخلی بینجامد، نه تغییر رفتار یا ساختار قدرت در تهران.
بر اساس این تحلیل، بحران میان ایران و آمریکا طی روزهای اخیر به سطحی از «لبه پرتگاه» رسیده است. جمهوری اسلامی ابتدا اعلام کرد دیدار نماینده ترامپ، استیو ویتکاف، با مقامهای ایرانی در عمان لغو شده، اما تنها ساعاتی بعد این تصمیم را پس گرفت. هرچند مذاکرات همچنان در دستور کار قرار دارد، اما بهنوشته هاآرتص، احتمال دستیابی به توافقی جامع بسیار اندک است؛ چرا که اختلافات اساسی میان دو طرف پابرجاست و حکومت ایران تمایلی به عقبنشینی نشان نمیدهد.
هاآرتص مینویسد آمریکا فعلاً از کنار تحریکات اخیر حکومت ایران در خلیج فارس و دریای عرب، از جمله اعزام پهپاد بهسوی شناورهای آمریکایی و تلاش برای توقیف نفتکش در تنگه هرمز، عبور کرده است. ترامپ همچنین با درخواست تهران برای انتقال محل مذاکرات از ترکیه به عمان و محدود شدن دامنه مشارکت کشورها موافقت کرده؛ اقدامی که از نگاه نویسنده، نشان میدهد کاخ سفید میخواهد مسیر دیپلماسی را- دستکم در کوتاهمدت - باز نگه دارد، حتی در حالی که آرایش گسترده نظامی آمریکا در نزدیکی ایران حفظ شده است.
به گزارش هاآرتص، خواستههای علنی واشینگتن بر توقف کامل برنامه هستهای ایران، خروج اورانیوم غنیشده از کشور و ممنوعیت دائمی غنیسازی داخلی متمرکز است. با این حال، پیامهای آمریکا درباره دو موضوع کلیدی دیگر- برنامه موشکهای بالستیک و حمایت حکومت ایران از گروههای نیابتی - متناقض بوده؛ مسائلی که اسرائیل آنها را حیاتی میداند و بیم دارد در مذاکرات نادیده گرفته شوند.
این روزنامه اسرائیلی تاکید میکند که حکومت ایران بهدنبال خرید زمان و کاهش تحریمهاست؛ تحریمهایی که اقتصاد کشور را بهشدت تضعیف کرده و جرقه اعتراضات گسترده دی ماه را زد، اعتراضاتی که با سرکوب خونین متوقف شد. هاآرتص با اشاره به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی غربی مینویسد آمار قربانیان احتمالاً بین ۱۰ تا ۱۵ هزار نفر است.
پنجم بهمن ماه، شورای سردبیری ایراناینترنشنال در بیانیهای با استناد به مدارک و روایتهای تازه اعلام کرد ابعاد خشونت نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی فراتر از برآوردهای اولیه بوده و بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در این سرکوب هدفمند به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
در بخش دیگری از گزارش هاآرتص آمده است که تمرکز ترامپ بر توافق هستهای، عملاً خواسته معترضان ایرانی برای تغییر رژیم را نادیده میگیرد و حتی میتواند حکومت را تقویت کند؛ زیرا رفع تحریمها به تزریق منابع مالی تازه به تهران میانجامد. از دید مخالفان ایرانی، این رویکرد ممکن است ترامپ را بهعنوان رهبری ثبت کند که آنان را رها کرد- خیانتی که حتی از عملکرد باراک اوباما در قبال جنبش سبز ۱۳۸۸ نیز سنگینتر تلقی میشود.
هاآرتص مینویسد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آشکارا خواهان سرنگونی رژیم ایران است و این هدف را سالهاست تکرار میکند. با این حال، در شرایط کنونی به نظر میرسد ترامپ تنها به توافق هستهای میاندیشد، نه تغییر رژیم. در عین حال، نگرانی اصلی تلآویو آن است که حتی در صورت امضای توافقی سختگیرانه، ترامپ یا دولتهای پس از او ارادهای برای اجرای دقیق آن نداشته باشند.
این گزارش میافزاید اسرائیل در عرصه عمومی درباره بحران ایران سکوتی کمسابقه اختیار کرده، اما در محافل داخلی، بخش بزرگی از دولت و نهادهای امنیتی ترجیح میدهند روندها بهسمت اقدام نظامی آمریکا برود، نه توافق دیپلماتیک؛ هرچند مشخص نیست چنین اقدامی چگونه میتواند دوباره مردم ایران را به خیابانها بازگرداند.
در پایان، هاآرتص با انتقاد از ضعف ساختاری دولت ترامپ در بهرهگیری از دیپلماتها و کارشناسان مجرب مینویسد هر توافقی به کیفیت طراحی و اجرای آن وابسته است - و این همان نقطهضعفی است که میتواند هم در پرونده ایران و هم در سایر ابتکارهای دیپلماتیک آمریکا، از جمله غزه، به شکست بینجامد.
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی دونالد ترامپ در نخستین دوران ریاستجمهوریاش، در گفتوگو با شبکه خبری الجزیره، مذاکرات ایالات متحده با نمایندگان جمهوری اسلامی در مسقط را اتلاف وقت و انرژی خواند و گفت در دنیای واقعی فضایی برای توافق میان آمریکا با نمایندگان تهران وجود ندارد.
او ساعاتی پیش از آغاز این دور از مذاکرات تاکید کرد که از تصمیم ترامپ بیخبر است، اما بعید میداند این گفتوگوها به نتیجهای برسد.
بولتون گفت: «فکر نمیکنم از این مذاکرات نتیجهای حاصل شود؛ فرقی نمیکند در عمان برگزار شود، در ترکیه باشد، یا حتی روی کُره ماه.»
سفارت مجازی آمریکا برای ایرانیان، در تازهترین اطلاعیه خود که بامداد جمعه ۱۷ بهمن به وقت ایران منتشر شد، از شهروندان آمریکایی خواست ایران را ترک کنند و برای خروج از ایران برنامهای داشته باشند که به کمک دولت آمریکا متکی نباشد.
در این اطلاعیه آمده است: «شهروندان آمریکایی باید انتظار تداوم قطعی اینترنت را داشته باشند، برای ارتباطات خود راههای جایگزین در نظر بگیرند و در صورت امکان و در شرایط ایمن، خروج زمینی از ایران به مقصد ارمنستان یا ترکیه را مدنظر قرار دهند.»
در بخش دیگری از این اطلاعیه به شهروندان آمریکایی که خروج از ایران در شرایط کنونی برایشان ممکن نیست، توصیه شده است که در محل سکونت خود یا در ساختمان امن دیگری پناه بگیرند و ذخیرهای از غذا، آب، دارو و سایر اقلام ضروری فراهم کنند.
این اطلاعیه همچنین به افرادی که دارای تابعیت دوگانه ایرانی-آمریکایی هستند هشدار میدهد که خطر بازجویی، بازداشت و زندانی شدنشان بالاست و نشان دادن گذرنامه آمریکایی یا داشتن ارتباط با ایالات متحده میتواند بهتنهایی دلیلی برای بازداشت بهدست مقامهای جمهوری اسلامی باشد.
