بر اساس گزارشها جمهوری اسلامی و ایالات متحده قرار است جمعه ۱۷ بهمن در مسقط، پایتخت عمان، گفتوگوهای خود را آغاز کنند. این مذاکرات نخستین تماس رسمی دو طرف پس از وقفهای چندماهه است؛ وقفهای که در پی جنگ ۱۲روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی در خردادماه شکل گرفت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۱۶ بهمن در شبکه ایکس با قدردانی از نقش دولت عمان نوشت که هماهنگیهای لازم برای این گفتوگوها انجام شده است. مقامهای آمریکایی نیز برگزاری این مذاکرات را تایید کردند.
عمان پیشتر نیز میزبان گفتوگوهای غیرمستقیم عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، بوده است.
تمرکز بر پرونده هستهای
بر اساس گزارش نیویورکتایمز تمرکز اصلی مذاکرات عمان بر برنامه هستهای تهران است، اما همزمان گفتوگوها درباره برنامه موشکی و گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوری اسلامی نیز بهصورت موازی در دستور کار قرار میگیرد.
با این حال، عراقچی بارها تاکید کرده است که جمهوری اسلامی حاضر نیست درباره برنامه موشکی خود مذاکره کند.
او ۱۰ بهمن در استانبول گفت «توانمندیهای دفاعی و قدرت موشکی» ایران «به هیچ وجه موضوع مذاکره یا مصالحه نخواهند بود».
عراقچی افزود گفتوگو «در سایه تهدید» از نظر تهران مذاکره محسوب نمیشود.
دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر ضمن تشدید تحریمها علیه تهران، بار دیگر مساله برنامه هستهای جمهوری اسلامی را به کانون سیاست خارجی خود بازگردانده است.
در عین حال، اختلافها بر سر دامنه و محتوای توافق همچنان ادامه دارد. ویتکاف پیشتر در یک مصاحبه تلویزیونی گفته بود غنیسازی ۳.۶۷ درصدی میتواند مبنایی برای توافق باشد؛ سطحی که در توافق برجام تعیین شده بود و آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپآن را غیر قابلقبول دانست و بهطور یکجانبه از آن خارج شد.
واشینگتنپست اما در گزارشی نوشت در مقطع کنونی بازگشت احتمالی به این سطح از غنیسازی با وجود تاکید ترامپ بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم از سوی تهران، مورد پرسش است.
جمهوری اسلامی طی دههها تاکید کرده است برنامه هستهایاش ماهیتی صلحآمیز دارد، اما غنیسازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد نگرانی کشورهای غربی را تشدید کرده است. ایران تنها کشوری است که بدون برخورداری از سلاح هستهای، اورانیوم را تا چنین سطحی غنیسازی میکند.
بر اساس آخرین گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ذخایر اورانیوم ایران به حدود ۹ هزار و ۸۷۰ کیلوگرم رسیده که بخشی از آن تا ۶۰ درصد غنی شده است. در توافق برجام، این سقف ۳۰۰ کیلوگرم و سطح غنیسازی ۳.۶۷ درصد تعیین شده بود.
بازگشت دیپلماسی در سایه بزرگترین کشتار معاصر ایران
در آستانه مذاکرات عمان، مارک ای. تیسن، تحلیلگر محافظهکار، در یادداشتی در واشینگتنپست نوشت ترامپ به معترضان در ایران وعده داد که «کمک در راه است» و به مقامات جمهوری اسلامی هشدار داد در صورتی که مانند گذشته دست به سرکوب بزند، با برخورد ایالات متحده روبهرو خواهند شد. اکنون با وجود کشته شدن هزاران معترض، بیعملی آمریکا اعتبار این تهدیدها و جایگاه جهانی واشینگتن را تضعیف کرده است.
تیسن تاکید کرد هر توافق هستهای در شرایط کنونی، با کاهش تحریمها در عمل به حکومت ایران پاداش میدهد و به آن فرصت بازسازی میبخشد، در حالی که جمهوری اسلامی به گفته او در ضعیفترین موقعیت خود از ۱۳۵۷ قرار دارد.
براساس بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال در سرکوب خونین انقلاب ملی ایرانیان، دستکم ۳۶ هزار و ۵۰۰ شهروند ایرانی عمدتا در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، به دست نیروهای سپاه پاسداران و بسیج، کشته شدند. کشتاری که با دستور مستقیم شخص علی خامنهای، دیکتاتور تهران انجام شد.
برنامه موشکی و گروههای نیابتی
به گزارش نیویورکتایمز و شبکه آی۲۴، هرچند مذاکرات عمان عمدتا بر برنامه هستهای متمرکز است، اما موضوع برنامه موشکی جمهوری اسلامی و فعالیت گروههای مسلح مورد حمایت تهران نیز بهصورت موازی مطرح خواهد شد.
این در حالی است که تهران هشدار داده است گسترش رسمی دستورکار گفتوگوها میتواند به ترک مذاکرات منجر شود.
ترامپ هشتم بهمن همزمان با افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی به توافق نرسد، حمله بعدی «بسیار بدتر» از عملیات «چکش نیمهشب» خواهد بود. همزمان، رسانههای اسرائیلی گزارش دادند مقامهای این کشور احتمال دستیابی به توافق را ناچیز میدانند و کابینه سیاسی-امنیتی اسرائیل در حال بررسی سناریوهای پیش رو است.