دولت کانادا اعلام کرد به دلیل شرایط امنیتی رو به وخامت و محدود بودن خدمات کنسولی، به شهروندان کانادایی حاضر در ایران توصیه میشود هرچه زودتر کشور را ترک کنند. کانادا اعلام کرد خطر بازداشتهای خودسرانه، از جمله برای اتباع خارجی و دوتابعیتی، در ایران بالاست.
مکرون دوشنبه ۲۲ دی در حساب ایکس خود نوشت: «من خشونت دولتی را که بهطور کورکورانه زنان و مردان ایرانی را هدف قرار میدهد که با شجاعت خواستار احترام به حقوق خود هستند، محکوم میکنم»
مکرون گفت که احترام به آزادیهای بنیادین یک مطالبه جهانی است و فرانسه در کنار همه کسانی است که از این آزادیها دفاع میکنند.
آلمان: شجاعت و مقاومت مردم ایران قابل تقدیر است
صدراعظم آلمان ۲۲ دی در جریان سفر خود به هند گفت از زمان آغاز اعتراضات در سراسر ایران، «هر روز افراد بیشتری از همه اقشار جامعه به خیابانها میآیند» و بهصورت مسالمتآمیز برای «رسیدن به آزادی و زندگی بهتر» تظاهرات میکنند.
مرتس افزود: «این نهتنها حق مسلم آنهاست، بلکه شجاعتی که این مردم با آن در برابر خشونت نامتناسب و بیرحمانه نیروهای امنیتی ایران مقاومت میکنند، شایسته بالاترین احترام و تقدیر است.»
صدراعظم آلمان از خامنهای خواست «بهجای تهدید، از مردم خود محافظت کند».
او گفت: «ما خشونتی را که حاکمیت در تهران علیه مردم خود به کار میبرد، بهشدت محکوم میکنیم. این خشونت نشانه قدرت نیست، بلکه نشانه ضعف است.»
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شد، اینترنت را در سراسر ایران بهطور کامل قطع کرد.
روایتهای رسیده از ایران و گزارشهای نهادهای حقوق بشری نشان میدهد سرکوب گسترده معترضان، بهویژه پس از قطع اینترنت، شدت گرفته است.
ورود نمایندگان جمهوری اسلامی به ساختمانهای پارلمان اروپا ممنوع شد
روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ورود تمامی کارکنان دیپلماتیک و هرگونه نماینده جمهوری اسلامی را به همه ساختمانهای پارلمان اروپا ممنوع کرده است.
متسولا درباره تصمیم خود برای ممنوعیت ورود کارکنان دیپلماتیک حکومت ایران به ساختمانهای پارلمان اروپا نوشت این نهاد به مشروعیتبخشی به این حکومت که بقای خود را از طریق شکنجه، سرکوب و کشتن حفظ کرده است، کمک نخواهد کرد.
لیندزی گراهام از بهترین فرصت برای تغییر مسیر خاورمیانه گفت
لیندزی گراهام، سناتور برجسته جمهوریخواه، در حساب ایکس خود با تاکید بر سخنان نیوت گینگریچ، رییس پیشین مجلس نمایندگان آمریکا، نوشت: «باید قاطعانه عمل کنیم و همانطور که گینگریچ میگوید، این بهترین فرصت از سال ۱۹۷۹ برای تغییر مسیر خاورمیانه است.»
او افزود: «کافی نیست فقط بگوییم در کنار مردم ایران ایستادهایم بلکه پاسخ درست این است که بهطور قاطع برای حفاظت از معترضان در خیابانها اقدام کنیم و نشان دهیم مانند باراک اوباما عمل نمیکنیم و کشتار آنان را تحمل نخواهیم کرد.»
اروپا به دنبال تحریمهای جدید
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ۲۲ دی در گفتوگو با نشریه پولیتیکو اعلام کرد این اتحادیه در واکنش به سرکوب «بیرحمانه» معترضان در ایران، احتمال اعمال تحریمهای جدید علیه جمهوری اسلامی را بررسی میکند.
او تاکید کرد اتحادیه اروپا هماکنون نیز تحریمهای گستردهای علیه ایران در حوزه نقض حقوق بشر، فعالیتهای هستهای و حمایت تهران از جنگ روسیه علیه اوکراین اعمال کرده است.
این اظهارات یکی از شدیدترین موضعگیریهای یک مقام ارشد اتحادیه اروپا درباره موج تازه سرکوب اعتراضات در ایران به شمار میرود.
پیش از این، اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، اعلام کرد بروکسل «در حال رصد» تحولات ایران است و متسولا نیز گفت اروپا باید مسئولیت خود را در این زمینه درک کرده و دست به اقدام بزند.
واکنش رهبران اروپایی
مایکل مارتین، نخستوزیر جمهوری ایرلند نیز ۲۲ دی سرکوب «وحشیانه و خشونتآمیز» معترضان در ایران را که «صدها کشته برجا گذاشته»، بهشدت محکوم کرد.
دیک شوف، نخستوزیر هلند، هم ضمن محکوم کردن سرکوب معترضان در ایران گفت هلند از جمهوری اسلامی میخواهد خشونت را متوقف کند.
نهاد غیردولتی «دیدهبان سازمان ملل» با اشاره به سرکوب معترضان از سوی جمهوری اسلامی، خواستار برگزاری نشست اضطراری سازمان ملل متحد درباره ایران شد و در شبکه ایکس نوشت:
«جهان باید بیدار شود.»
علی خامنهای، دیکتاتور تهران و سایر مقامهای جمهوری اسلامی، در روزهای اخیر کوشیدهاند انقلاب ملی ایرانیان را به «دشمنان» و آمریکا و اسرائیل منتسب کنند.
۱۹ دی، خامنهای معترضان را «مزدور بیگانگان» خواند و بر ادامه سرکوب مردم تاکید کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۲ دی با تکرار مواضع دیگر مقامهای حکومتی، نقش جمهوری اسلامی در کشتار معترضان را رد کرد و گفت «تروریستهای مسلح» به سوی «نیروهای امنیتی، پلیس و مردم» شلیک کردهاند.
ماری-اگنس استراک سیمرمان، رییس کمیسیون دفاعی پارلمان اروپا، ۲۲ دی ضمن حمایت از مردم ایران تاکید کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی باید در «سریعترین زمان ممکن» در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا قرار بگیرد.
او افزود: «اینکه تاکنون چنین اقدامی انجام نشده، یک کوتاهی بزرگ است. برخلاف ادعاهای پیشین، این کار کاملا امکانپذیر است و شواهد و مستندات کافی بهروشنی وجود دارد.»
شاهزاده رضا پهلوی پیشتر در پیامی ویدیویی، با اشاره به ضربات سنگین مردم ایران به جمهوری اسلامی گفت نباید به حکومت مهلت «تنفس دوباره» داده شود.
در پی آخرین تحولات ایران، طی تعطیلات آخر هفته چندین نشست ارزیابی وضعیت امنیتی در ارتش اسرائیل برگزار شد که ریاست آنها را سپهبد ایال زمیر، رییس ستاد کل، بر عهده داشت.
ارتش اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد: «ما تحولات ایران را رصد میکنیم» و در عین حال تاکید کرد که «اعتراضها یک موضوع داخلی ایران است». با این حال، در ادامه افزوده شد که «ارتش اسرائیل برای دفاع آماده است و بهطور مستمر در حال تقویت توانمندیها و آمادگی عملیاتی خود است».
در این بیانیه آمده است: «در صورت لزوم، میدانیم چگونه با قدرت پاسخ دهیم. ارتش اسرائیل هر آنچه لازم باشد برای حفاظت از شهروندان کشور اسرائیل انجام خواهد داد.»
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در جلسه کابینه به انقلاب ملی در ایران اشاره کرد و گفت: «ما از شهروندان شجاع و دلیر ایران حمایت میکنیم و زمانی که رژیم سقوط کند، کارهای خوب و مشترکی برای هر دو ملت انجام خواهیم داد.»
او همچنین افزود: «همه ما امیدواریم که ملت ایران بهزودی از یوغ استبداد رها شود. و وقتی آن روز فرا برسد، اسرائیل و ایران بار دیگر به شرکای وفادار در ساختن آیندهای مبتنی بر رفاه و صلح بازخواهند گشت.»
گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، نیز ۲۱ دی اعلام کرد این کشور از «مبارزه مردم ایران برای آزادی» حمایت میکند و برای آنها آرزوی موفقیت دارد.
این آمادگیهای ارتش اسرائیل در حالی صورت میگیرد که محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ایران، تهدید کرده است در صورت مداخله نظامی آمریکا در اعتراضهای گسترده علیه حکومت، جمهوری اسلامی به اسرائیل حمله خواهد کرد.
قالیباف مدعی شد: «هرگونه حمله آمریکا به خاک ما، با حمله به اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه پاسخ داده خواهد شد.»
علی خامنهای و سایر مقامهای جمهوری اسلامی کوشیدهاند در روزهای اخیر اعتراضات گسترده مردم ایران را به «دشمنان» - آمریکا و اسرائیل - منتسب کنند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۲۱ دی با تکرار روایت دیگر مقامهای حکومت، معترضان را «عدهای آشوبگر» توصیف کرد و گفت: «آمریکا و اسرائیل به اینها دستور میدهند که بروید خرابکاری کنید، ما هم میآییم پشت شما.»
۱۹ دی نیز خامنهای معترضان را «مزدور بیگانگان» خواند و بر ادامه سرکوب مردم تاکید کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، طی روزهای گذشته بارها از احتمال مداخله در ایران سخن گفته و به مقامهای جمهوری اسلامی هشدار داده از سرکوب معترضان خودداری کنند.
منابع آگاه ۲۱ دی به ایراناینترنشنال خبر دادند انتظار میرود آمریکا «طی هفتههای آینده» ایران را هدف قرار دهد.
بر اساس این گزارش، اسرائیل تنها پس از اقدام آمریکا و فقط در صورتی در این عملیات مشارکت خواهد کرد که جمهوری اسلامی به اسرائیل حمله کند یا نشانههای روشنی از قصد انجام چنین حملهای نشان دهد.
پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع اسرائیلی گزارش داد همزمان با ادامه بزرگترین اعتراضات ضدحکومتی در ایران طی سالهای اخیر و احتمال مداخله آمریکا، اسرائیل در وضعیت آمادهباش بالا قرار گرفته است.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه ۱۹ دی درباره احتمال رد و بدل شدن پیام از طریق عمان گفت: «این دیدار در رابطه با روابط دوجانبه ایران و عمان است. نمیدانم وزیر خارجه عمان فردا پیامی با خود می آورد یا نه. باید تا فردا صبر کرد.»
قرار است بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، شنبه ۲۰ دی به ایران سفر کند.
عراقچی درباره امکان حمله جدید آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی نیز گفت: «در صورت حمله دوباره، شکستی دوباره به آنان تحمیل میشود.»
از سوی دیگر، جیدی ونس، معاون دونالد ترامپ، درباره احتمال حمله دوباره اسرائیل به سایتهای اتمی ایران و اقدام آمریکا در این باره، گفت همان گونه که ترامپ دو ماه پیش اعلام کرده است، هوشمندانهترین کاری که مقامهای جمهوری اسلامی باید انجام دهند، «یک مذاکره واقعی با آمریکا در مورد برنامه هستهای» است.
او در عین حال تاکید کرد آمریکا از حق مردم ایران برای آزادی حمایت میکند اما تصمیمگیری در این زمینه را به رییسجمهوری آمریکا واگذار کرد.
عراقچی در بیروت درباره خیزش ملی در ایران نیز اظهارنظر کرد و کوشید اعتراضات ضد حکومتی را به اعتراضات معیشتی تقلیل دهد.
او گفت اعتراضات جاری در ایران مشابه اعتراضات لبنان در سال ۲۰۲۳ است که در واکنش به افزایش نرخ ارز شکل گرفت.
عراقچی گفت که «آمریکا و اسرائیل» در این اعتراضات «نقش دارند».
او همچنین گفت: «خانواده من در تهران هستند و من هم امشب پیش آنان برمیگردم.»
پیشتر گزارشهایی منتشر شده بود که عراقچی اعضای خانواده خود را از ایران خارج و آنان را در لبنان مستقر کرده است.
در پی اوجگیری خیزش ملی ایرانیان، گزارشهای متعددی از آمادگی رهبران جمهوری اسلامی برای فرار از کشور منتشر شده است.
وزیر خارجه لبنان خواهان همکاری تهران برای خلع سلاح حزبالله شد
یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان، اعلام کرد در دیدار با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، خواستار همکاری تهران بهمنظور یافتن رویکردی تازه درباره مساله خلع سلاح حزبالله شده تا این موضوع بهانهای برای «تضعیف لبنان» نباشد.
یوسف رجی ۱۹ دی در حساب ایکس خود نوشت که در دیدار با عراقچی، خواستار پایان دادن به برخی اظهارنظرها و مواضع مقامات جمهوری اسلامی شده که «دخالت آشکار در امور داخلی لبنان» تلقی میشود.
او تاکید کرد سلاحهای حزبالله نتوانستند از لبنان دفاع کنند.
رجی گفت از توجه تهران به «استقلال و امنیت لبنان» استقبال میکند. او در عین حال خواستار آن شد که حمایت جمهوری اسلامی مستقیما به دولت لبنان و نهادهای آن معطوف شود، نه هیچ طرف دیگری.
بر اساس بیانیهای که وزارت امور خارجه لبنان منتشر کرد، رجی در واکنش به دخالتهای تهران در امور لبنان، از عراقچی پرسیده است: «آیا تهران حاضر است وجود یک سازمان مسلح غیرقانونی خارج از حاکمیت دولت را در خاک خود بپذیرد؟»
بر پایه این بیانیه، عراقچی با رد دخالت تهران در امور حزبالله، بر حمایت جمهوری اسلامی از این گروه شبهنظامی شیعه بهعنوان یک «گروه مقاومت» خبر داد.
احتمال حمله اسرائیل به لبنان
وبسایت واینت پنجشنبه ۱۸ دی به نقل از یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل نوشت هرچند از نظر نظامی دلایل کافی برای آغاز یک عملیات وسیع بهمنظور خلع سلاح حزبالله وجود دارد، اما در مقطع کنونی، چنین اقدامی میتواند به نفع تهران تمام شود و به حکومت ایران فرصت دهد فشارهای ناشی از ناآرامیهای داخلی را به حاشیه براند.
این مقام که بهدلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به واینت گفت اسرائیل ارزیابی کرده است یک جنگ فراگیر در لبنان ممکن است تمرکز جهانی را از اعتراضاتی که مشروعیت جمهوری اسلامی را به چالش کشیده، منحرف کند.
در همین حال، مقامهای اسرائیلی هشدار دادهاند که حزبالله با حمایت مستقیم حکومت ایران در حال بازسازی توان نظامی خود است.
خبرگزاری رویترز ۲۷ آذر به نقل از دیپلماتها گزارش داد مقامهای فرانسه، عربستان سعودی و آمریکا، با فرمانده ارتش لبنان دیدار کردند تا یک نقشه راه را برای ایجاد سازوکار خلع سلاح گروه حزبالله نهایی کنند.
این خبرگزاری نوشت با توجه به کافی نبودن توان ارتش لبنان برای خلع سلاح حزبالله، هدف این کشورها این است که علاوه بر خلع سلاح حزبالله، سازوکار موجود آتشبس با حضور کارشناسان نظامی فرانسوی، آمریکایی و احتمالا دیگر کشورها، در کنار نیروهای حافظ صلح سازمان ملل، تقویت شود.
اسرائیل در جریان جنگ با حزبالله، خسارتی گسترده به زرادخانهای وارد کرده که طی دو دهه انباشته شده بود و جایگزینی این حجم از تسلیحات، نیازمند منابع مالی بسیار بیشتری است. موضوعی که حتی با ادامه حمایت مالی تهران، همچنان بهعنوان یک چالش جدی برای حزبالله باقی مانده است.
کروز تاکید کرد مردم آمریکا «بهطور کامل» در کنار مردم ایران قرار دارند و اعتراضات مردمی علیه حکومت را «حق طبیعی شهروندان ایرانی» دانست.
او در این مصاحبه با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی یک نظام سرکوبگر است، گفت: «من کاملا از مردم ایران در اعتراضاتشان علیه رژیم پشتیبانی میکنم. مردم آمریکا نیز همراه و حامی مردم ایران هستند که علیه یک رژیم سرکوبگر برخاستهاند. رژیمی که تئوکراتیک است، فاسد است و مردم ایران را شکنجه میدهد و قتل میکند.»
کروز افزود که به باورش مردم ایران «میخواهند در کنار آمریکا و در کنار آزادی و غرب بایستند»، اما سالها زیر سلطه «یک رژیم اسلامگرای رادیکال» رنج بردهاند.
این سناتور آمریکایی همچنین رهبر جمهوری اسلامی را «متعصب و قاتل» توصیف کرد و گفت شکست ایران در جنگ اخیر ضربهای جدی به جایگاه او وارد کرد.
کروز گفت: «این رژیم در نتیجه باختن جنگ، بهشدت تضعیف شده است. آیتالله جنگ ۱۲ روزه را باخت. جنگی که در آن اسرائیل، ارتش ایران را کاملا نابود کرد.»
او همچنین رهبری دونالد ترامپ را در این شرایط «جسورانه» توصیف کرد و گفت اقدام آمریکا در نابود کردن تاسیسات هستهای در ایران میتواند به ثبات جهانی منجر شود.
مواضع تند و مستمر کروز علیه جمهوری اسلامی
کروز از چهرههای تاثیرگذار جناح جمهوریخواه در سنای آمریکا و از سختگیرترین منتقدان جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته است.
او نه تنها بهصورت مستمر از سیاست «فشار حداکثری» حمایت کرده، بلکه بارها اعلام کرده است هرگونه امتیازدهی سیاسی یا اقتصادی به تهران، به معنای تقویت «ماشین سرکوب و تروریسم» جمهوری اسلامی است.
کروز از مخالفان سرسخت برجام بوده و بارها تاکید کرده است این توافق، بهجای محدودسازی برنامه هستهای ایران، منابع مالی بیشتری در اختیار جمهوری اسلامی قرار داد.
او در سالهای اخیر نیز تلاش کرده است مانع هرگونه بازگشت دولت آمریکا به توافق هستهای شود و از مسیر فشار حقوقی و لابیگری در کنگره، سیاستهای محدودکننده بیشتری علیه تهران به تصویب برسد.
کروز، جمهوری اسلامی را تهدیدی مستقیم برای امنیت آمریکا، اسرائیل و نظم بینالمللی میداند. او خواستار گسترش تحریمهای هدفمند، انسداد شبکههای مالی و نفتی جمهوری اسلامی، مقابله با نفوذ منطقهای ایران در لبنان، سوریه، عراق و یمن و مهار توان موشکی و هستهای تهران بوده و بارها برای تصویب طرحهای مرتبط، در کمیتههای سنا فعالیت کرده است.
در حوزه حقوق بشر نیز کروز بهطور پیوسته از اعتراضات مردمی در ایران حمایت کرده و تاکید داشته است مردم ایران «حق دارند برای آزادی و کرامت انسانی خود مبارزه کنند».
او دولتهای باراک اوباما و جو بایدن را به مماشات و نرمش بیش از حد در برابر تهران متهم کرده و معتقد است این رویکرد باعث جسورتر شدن حکومت ایران شده است.
نقش کروز در هدایت رویکرد سختگیرانه آمریکا نسبت به ایران
کروز یکی از سناتورهای بانفوذ جناح محافظهکار محسوب میشود. حضور فعال او در کمیتههای مرتبط با سیاست خارجی و امنیت ملی - از جمله کمیته روابط خارجی - موجب شده است نقش مهمی در جهتدهی به مواضع جمهوریخواهان درباره ایران داشته باشد.
او نه تنها در تصویب تحریمها و طرحهای محدودکننده علیه تهران نقشآفرینی کرده، بلکه از پیوند نزدیک با لابیهای امنیتی و حامیان اسرائیل در واشینگتن برخوردار است.
به همین دلیل، تحلیلگران معتقدند مواضع تند و صریح کروز تنها یک موضع فردی نیستند، بلکه بخشی از رویکرد غالب جریان جمهوریخواه در قبال ایران را بازتاب میدهند. رویکردی که بر تضعیف ساختاری جمهوری اسلامی و حمایت نمادین و سیاسی از جامعه ایران تاکید دارد.
تقویت رویکرد حمایتی کنگره آمریکا از معترضان ایرانی
اظهارات تند کروز را میتوان در چارچوب افزایش حمایت در کنگره آمریکا از معترضان ایرانی تحلیل کرد.
شکستهای راهبردی جمهوری اسلامی، فشار اقتصادی و گسترش نارضایتی اجتماعی باعث شده است نگاه بخش مهمی از سیاستمداران آمریکایی به سمت حمایت سیاسی و نمادین از جامعه ایران متمایل شود.
در سالهای اخیر این روند بیش از پیش به موضوعی دوحزبی تبدیل شده و انتظار میرود فشارهای سیاسی و دیپلماتیک بر تهران در کنگره ادامه یابد.
