پس از ماهها کشمکش میان واشینگتن و کاراکاس، سرانجام دونالد ترامپ اعلام کرد نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، در عملیات نیروهای ویژه ایالات متحده بازداشت و به خارج از این کشور منتقل شده است.
در ماههای اخیر، واشینگتن فشارهای فزایندهای برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت وارد آورده بود.
این فشارها شامل تشدید تحریمها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و هدف قرار دادن شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام بودند.
در ادامه، مهمترین نکات درباره زندگی و روند فعالیت سیاسی مادورو مورد بررسی قرار میگیرد.
مادورو ۲۳ نوامبر ۱۹۶۲ در خانوادهای کارگری متولد شد. پدر او یک فعال برجسته اتحادیههای کارگری بود.زمانی که هوگو چاوز، افسر وقت ارتش، در سال ۱۹۹۲ اقدام به کودتای ناموفق کرد، مادورو بهعنوان راننده اتوبوس مشغول به کار بود.
او برای آزادی چاوز از زندان تلاش کرد و به یکی از حامیان سرسخت دیدگاهها و برنامههای چپگرایانه او تبدیل شد. پس از پیروزی چاوز در انتخابات ۱۹۹۸، مادورو موفق شد به مجلس قانونگذاری راه یابد.
مادورو سپس به ریاست مجلس ملی رسید و بعد از آن مسئولیت وزارت امور خارجه ونزوئلا را بر عهده گرفت. او با سفرهای گسترده بینالمللی و از طریق برنامههای کمکرسانی مبتنی بر درآمدهای نفتی، در پی گسترش ائتلافها و روابط خارجی کاراکاس بود.
چاوز پیش از مرگ، مادورو را بهعنوان جانشین منتخب خود معرفی کرد و مادورو پس از درگذشت چاوز، در سال ۲۰۱۳ با اختلافی اندک نسبت به نامزد مورد حمایت اپوزیسیون به مقام ریاستجمهوری رسید.
حکومت او با فروپاشی عمیق اقتصادی روبهرو شد؛ وضعیتی که با ابرتورم و کمبودهای گسترده و دائمی همراه بود.
دوره زمامداری مادورو بیش از هر چیز به برگزاری انتخابات دستکاریشده، کمبود مواد غذایی و نقض حقوق بشر شناخته میشود؛ از جمله سرکوب شدید اعتراضات در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷. در نتیجه این شرایط، میلیونها شهروند ونزوئلایی به مهاجرت روی آوردند.
حکومت مادورو با تحریمهای سنگین ایالات متحده و دیگر کشورها مواجه شد. در سال ۲۰۲۰، واشینگتن او را به فساد و جرائم دیگر متهم کرد، اما مادورو این اتهامها را نپذیرفت.
اپوزیسیون ونزوئلا و ناظران بینالمللی از تقلب گسترده در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۴ خبر دادند. با این حال، مادورو بیاعتنا به انتقادات، در ژانویه ۲۰۲۵ برای سومین بار بهعنوان رئیسجمهور سوگند یاد کرد. پس از اعلام پیروزی او، هزاران نفر از معترضان بازداشت شدند.
هیات حقیقتیاب سازمان ملل ماه گذشته گزارش داد گارد ملی بولیواری ونزوئلا طی بیش از یک دهه در جریان سرکوب مخالفان سیاسی، مرتکب نقض جدی حقوق بشر و جنایت علیه بشریت شده و این اقدامات غالبا بدون پیگرد باقی ماندهاند.
رویکرد سرکوبگرانه حکومت مادورو به دنبال اعطای جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵ به ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، بیش از پیش در کانون توجه قرار گرفت.
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۳ دی از شنیده شدن صداهای بلند از جمله صدای چند هواپیما در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، خبر داد.
شاهدان عینی گفتند بامداد ۱۳ دی دستکم یک ستون دود در آسمان کاراکاس دیده شد و بخش جنوبی شهر در نزدیکی یک پایگاه مهم نظامی نیز با قطع برق مواجه بود.
جنیفر جیکوبز، خبرنگار شبکه سیبیاس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مقامهای کاخ سفید از گزارشها درباره شنیده شدن صدای انفجارها و مشاهده هواپیماها بر فراز کاراکاس آگاه هستند.
شبکه خبری فاکسنیوز نیز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد حملات نظامی ایالات متحده علیه ونزوئلا «در حال انجام» است.
اعلام وضعیت اضطراری در ونزوئلا
حکومت ونزوئلا در بیانیهای اعلام کرد هدف ایالات متحده از این حمله «تصاحب منابع نفت و مواد معدنی» این کشور است.
به گفته حکومت ونزوئلا، آمریکا در این عملیات علاوه بر کاراکاس، ایالتهای میراندا، آراگوآ و لا گوایرا را هدف قرارداد.
در پی این حملات، نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، در این کشور وضعیت اضطراری اعلام کرد.
روابط نزدیک تهران و کاراکاس
حکومت ایران یکی از متحدان اصلی ونزوئلا به شمار میرود. در سالهای اخیر، مواضع سیاسی تهران و کاراکاس و همچنین تحریمهای نفتی واشینگتن علیه این دو، موجبات نزدیکی بیش از پیش آنها را فراهم آورده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۲۸ آذر دولت مادورو را «نامشروع» خواند و گفت ونزوئلا با عناصر «تروریست» از جمله جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان همکاری میکند.
حمله آمریکا به ونزوئلا یک روز پس از آن انجام گرفت که ترامپ هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
ساعاتی پیش از حملات آمریکا، حکومت ونزوئلا در بیانیهای از حکومت ایران در برابر شهروندان معترض حمایت کرد و خواستار «توقف مداخلات خارجی» در ایران شد.
در این بیانیه آمده است تلاشهایی برای «بیثباتسازی ایران از طریق پلتفرمهای دیجیتال و دامن زدن به تنشهای داخلی» در جریان است؛ رویکردی که به گفته حکومت ونزوئلا، در کنار «تحریمها و سایر اقدامات قهری یکجانبه» علیه جمهوری اسلامی قرار میگیرد.
ترامپ در هفتههای گذشته بارها از احتمال حمله به ونزوئلا، از جمله انجام عملیات زمینی، سخن گفته بود.
در ماههای اخیر، واشینگتن فشارهای گستردهای برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت وارد آورده است.
این فشارها شامل تشدید تحریمها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و هدف قرار دادن شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام بودهاند.
پیشتر در ۹ دی، سیانان به نقل از منابع آگاه نوشت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) اوایل دسامبر حملهای پهپادی علیه تاسیساتی در یک بندر ونزوئلا انجام داد.
این خبر تکمیل میشود...
بر اساس این بیانیه که جمعه ۱۲ دی منتشر شد، یگان رضوان حزبالله از این مکان برای آموزش نیروهای خود با هدف برنامهریزی و اجرای حملات علیه ارتش و غیرنظامیان اسرائیلی بهره میگرفت.
به گفته ارتش اسرائیل، نیروهای حزبالله در این مرکز نحوه استفاده از سلاحهای گرم و کار با انواع تجهیزات و ابزارهای جنگی را میآموختند.
همچنین چند ساختمان در این عملیات هدف قرار گرفتند که به گفته ارتش اسرائیل، انبار ادوات نظامی حزبالله بودند.
ارتش اسرائیل حزبالله را بار دیگر به نقض توافق آتشبس متهم کرد و افزود وجود زیرساختها و برگزاری آموزشهای نظامی از سوی این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی در جنوب لبنان «تهدیدی مستقیم علیه امنیت کشور اسرائیل» به شمار میآید.
ارتش اسرائیل تاکید کرد به اقدامات خود برای «رفع هرگونه تهدید علیه امنیت» این کشور ادامه خواهد داد.
این حملات یک روز پس از آن انجام گرفت که مصر، قطر و ترکیه در پیامی به حزبالله لبنان هشدار دادند با خلع سلاح و واگذاری تجهیزات نظامی خود به دولت لبنان موافقت کند.
آنها در این پیام تاکید کردند ادامه وضعیت کنونی، خطر تشدید تنش نظامی با اسرائیل را بالا میبرد و به تعمیق شکاف میان این گروه و جامعه لبنان میانجامد.
یافتههای نظرسنجی موسسه گالوپ در آذرماه نشان میدهد اکثریت مردم لبنان خواستار آن هستند که تنها ارتش این کشور حق در اختیار داشتن سلاح را داشته باشد.
اسرائیل و لبنان آذرماه ۱۴۰۳ برای برقراری آتشبس و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد به توافق دست یافتند.
بر اساس قطعنامه ۱۷۰۱، حزبالله باید نیروهای خود را به شمال رودخانه لیتانی (حدود ۳۰ کیلومتری مرز اسرائیل) منتقل کند و بدین ترتیب، تنها ارتش لبنان و نیروهای یونیفل اجازه استقرار در جنوب این کشور را دارند.
ارتش اسرائیل نیز موظف است از جنوب لبنان عقبنشینی کند، اما نظامیان اسرائیلی همچنان در برخی نقاط راهبردی در این منطقه حضور دارند.
اسرائیل در طول ماههای گذشته بارها حزبالله را به نقض توافق آتشبس متهم کرده و حملاتی را علیه مواضع و نیروهای این گروه تدارک دیده است.
حزبالله یکی از مهمترین گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه محسوب میشود و حکومت ایران طی سالهای گذشته حمایت مالی و تسلیحاتی گستردهای از این گروه به عمل آورده است.
این سیاست با واکنش منفی گستردهای در داخل ایران مواجه شده و شهروندان زیادی که با وخامت شرایط اقتصادی و بحران شدید معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، حمایت تهران از گروههای نیابتی، از جمله حزبالله، حماس و حوثیهای یمن، را بهشدت مورد انتقاد قرار دادهاند.
شبکه کان اسرائیل اول دی از موافقت جمهوری اسلامی با پرداخت یک میلیارد دلار به حزبالله خبر داد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، محمد عبدالملک، رییس شورای انتقالی جنوب در منطقه حضرموت، جمعه ۱۲ دی گفت این اردوگاه در منطقه الخصه هدف ۷ حمله هوایی قرار گرفت.
او افزود نیروهای مستقر در این اردوگاه موفق شدند یک «حمله زمینی» را دفع کنند.
عبدالملک جزییاتی درباره شمار دقیق کشتهها و زخمیها ارائه نداد، اما تایید کرد حملات تلفات جانی و خسارات بر جای گذاشته است.
ساعاتی پیش از این حمله، محمد آل جابر، سفیر عربستان سعودی در یمن، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد شورای انتقالی جنوب یمن که مورد حمایت امارات متحده عربی است، ۱۱ دی مانع فرود هواپیمای حامل هیاتی از ریاض در فرودگاه عدن شد.
به گفته آل جابر، این اقدام به دستور عیدروس الزبیدی، رهبر این گروه، انجام گرفت.
رویترز نوشت توقف پروازها در فرودگاه بینالمللی عدن تازهترین نشانه از بحرانی عمیق میان دو قدرت خلیج فارس، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، است؛ رقابتی که بهطور فزایندهای تحولات یمن جنگزده را تحت تاثیر قرار داده است.
ریاض: بهدنبال کاهش تنشها هستیم
سفیر عربستان سعودی در ادامه پیام خود افزود ریاض در هفتههای گذشته کوشیده است با شورای انتقالی جنوب برای پایان دادن به تنشها همکاری کند، اما با «رد مداوم» درخواستها و «سرسختی» رهبر این نهاد روبهرو شده است.
به گفته آلجابر، هیات عربستان سعودی با هدف یافتن راهحلی برای بحران کنونی راهی عدن شده بود، اما الزبیدی دستور توقف تردد هوایی در فرودگاه عدن را صادر کرد.
شورای انتقالی جنوب یمن تاکنون به درخواست رویترز برای اظهار نظر درباره این سخنان واکنشی نشان نداده است.
با این حال، وزارت حملونقل تحت کنترل این گروه ۱۱ دی عربستان سعودی را متهم کرد که با الزام همه پروازهای عبوری از آسمان این کشور به انجام «بررسیهای اضافی»، نوعی محاصره هوایی علیه عدن اعمال کرده است.
بیرون راندن دولت قانونی یمن از عدن
شورای انتقالی جنوب که از حمایت امارات متحده عربی برخوردار است، طی هفتههای اخیر دولت مورد حمایت ریاض و به رسمیت شناخته شده از سوی جامعه بینالمللی را از مقر خود در عدن بیرون راند و از کنترل گسترده خود بر جنوب یمن خبر داد.
دولت رسمی یمن از سال ۲۰۱۴ و پس از سقوط صنعا به دست حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی، عدن را بهعنوان پایتخت موقت برگزیده بود.
وزارت خارجه سومالیلند در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دولت سومالیلند قاطعانه ادعاهای نادرستی را که رییسجمهوری سومالی درباره اسکان مجدد فلسطینیها یا ایجاد پایگاههای نظامی در سومالیلند مطرح کرده، رد میکند.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجم دی اعلام کرد این کشور بهطور رسمی جمهوری سومالیلند را بهعنوان کشوری مستقل و دارای حاکمیت به رسمیت شناخته و با عبدالرحمن محمد عبدالله، رییسجمهوری سومالیلند، در این زمینه یک بیانیه مشترک امضا کرده است.
بدین ترتیب، اسرائیل به نخستین کشور عضو سازمان ملل تبدیل شد که چنین اقدامی انجام میدهد.
این تصمیم با خشم سومالی و همچنین بسیاری از کشورهای خاورمیانه و آفریقا روبهرو شد و واکنش انتقادی اتحادیه اروپا را نیز در پی داشت.
حسن شیخ محمود، رییسجمهوری سومالی، کشوری که سومالیلند را بخشی از قلمرو خود میداند، ۱۰ دی در مصاحبه با شبکه الجزیره گفت اسرائیل در ازای به رسمیت شناختن سومالیلند، چنین شروطی را مطرح کرده است.
در ادامه بیانیه وزارت خارجه سومالیلند آمده است: «تعامل سومالیلند با دولت اسرائیل صرفا دیپلماتیک است و با رعایت کامل حقوق بینالملل و احترام به منافع حاکمیتی متقابل هر دو طرف انجام میشود.»
این بیانیه افزود: «این اتهامهای بیاساس با هدف گمراه کردن جامعه بینالمللی و تضعیف پیشرفت دیپلماتیک سومالیلند مطرح شدهاند. سومالیلند همچنان به ثبات منطقهای و همکاری مسالمتآمیز بینالمللی پایبند است.»
در اعلامیه اسرائیل درباره به رسمیت شناختن سومالیلند، هیچ اشارهای به درخواستها یا شروط متقابل نشده بود.
ماجد عبدالفتاح عبدالعزیز، نماینده اتحادیه عرب در سازمان ملل، هشتم دی در نشست شورای امنیت گفت اتحادیه عرب متشکل از ۲۲ کشور عربی در خاورمیانه و بخشهایی از آفریقا، هرگونه اقدامی را که هدفش تسهیل «کوچ اجباری مردم فلسطین یا بهرهبرداری از بنادر شمال سومالی برای ایجاد پایگاههای نظامی باشد»، رد میکند.
محمد عثمان اقبال جدون، معاون نماینده پاکستان در سازمان ملل، نیز همان زمان گفت استفاده از سومالیلند بهعنوان مقصدی برای «اخراج مردم فلسطین»، بهویژه از غزه، عمیقا نگرانکننده است.
وزیران خارجه سومالی و سومالیلند در ماه مارس گفته بودند هیچ پیشنهادی درباره اسکان مجدد فلسطینیها از غزه دریافت نکردهاند.
در طرح صلح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای غزه آمده است که هیچکس مجبور به ترک غزه نخواهد شد و کسانی که بخواهند آن را ترک کنند، برای رفتوآمد به این منطقه آزاد خواهند بود.
سومالیلند از سال ۱۹۹۱، زمانی که سومالی درگیر جنگ داخلی شد، از خودمختاری عملی و ثبات و امنیت نسبی برخوردار بوده است.
این منطقه امیدوار است به رسمیت شناخته شدن از سوی اسرائیل، کشورهای دیگر را نیز به پیروی از این اقدام ترغیب کند و وزن دیپلماتیک و دسترسی آن به بازارهای جهانی را افزایش دهد.
