دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه هفت دی از گفتوگوی تلفنی «سازنده و مثبت» خود با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، خبر داد و گفت که به باور او گفتوگوها برای پایان دادن به جنگ روسیه علیه اوکراین به «مراحل نهایی» رسیده است.
او اندکی پیش از دیدار و گفتوگو با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، از گفتوگویی «بسیار جدی» با پوتین خبر داد و گفت: «بعد از دیدار با رییسجمهوری اوکراین، دوباره با رییسجمهوری پوتین تماس میگیرم و مذاکرات را ادامه خواهیم داد.»
ترامپ افزود: «فکر میکنم پوتین و زلنسکی هر دو میخواهند به توافق برسند.»
در همین حال، یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی کرملین، اعلام کرد تماس پوتین و ترامپ به ابتکار رییسجمهوری آمریکا انجام شد و یک ساعت و ۱۵ دقیقه به طول انجامید.
محور اصلی دیدار ترامپ و زلنسکی که در محل اقامت ترامپ در فلوریدا برگزار میشود، بررسی طرح صلحی است که کییف با همکاری واشینگتن در حال تدوین آن است و میتواند مسیر پایان جنگ را مشخص کند.
این دیدار در شرایطی انجام میشود که اختلافها بر سر سرزمینهای اشغالی و آینده نیروگاه هستهای زاپوریژیا همچنان پابرجاست.
به گزارش خبرگزاری رویترز، زلنسکی پیش از این دیدار گفت طرح صلح ۲۰ مادهای که پس از هفتهها مذاکره با آمریکا شکل گرفته، حدود ۹۰ درصد نهایی شده اما دو موضوع «بسیار پیچیده» همچنان حلنشده باقی مانده است.
او تاکید کرد بدون تضمینهای امنیتی روشن و قابل اتکا از سوی ایالات متحده، هیچ توافق پایداری امکانپذیر نخواهد بود.
بر اساس این طرح، حاکمیت اوکراین بار دیگر مورد تاکید قرار میگیرد و این کشور از تضمینهای امنیتی گستردهای برخوردار میشود که از نظر کییف، ماهیتی مشابه ماده ۵ پیمان ناتو دارد.
در عین حال، آمریکا و متحدان اروپایی متعهد میشوند از امنیت اوکراین در برابر هرگونه تجاوز احتمالی حمایت کنند.
با این حال، مساله سرزمینهای شرقی، بهویژه دونباس، همچنان محل اختلاف است. روسیه خواهان عقبنشینی کامل نیروهای اوکراینی از این مناطق است، در حالی که کییف توقف درگیریها در خطوط فعلی نبرد را ترجیح میدهد.
پیشینه تنشها و ابتکار صلح
زلنسکی ششم دی پیش از عزیمت به آمریکا اذعان داشت آینده هرگونه سازش به تضمینهای امنیتی آمریکا وابسته است و بدون آن، حتی برگزاری همهپرسی درباره طرح صلح ممکن نخواهد بود.
او همچنین تاکید کرد درخواست مسکو برای مشارکت اوکراینیهای مقیم روسیه در هرگونه رایگیری، مشروعیت چنین فرآیندی را زیر سوال میبرد.
مقامهای آمریکایی تمایل زلنسکی برای برگزاری همهپرسی را گامی مهم ارزیابی کردند و آن را نشانهای از این میدانند که او دیگر احتمال امتیازدهی ارضی را بهطور کامل رد نمیکند.
زلنسکی در عین حال تاکید کرد که روسیه باید با آتشبس ۶۰ روزه موافقت کند تا اوکراین بتواند برای این رایگیری آماده شود و آن را برگزار کند.
از دیگر بندهای کلیدی این طرح ۲۰ مادهای که پس از تعدیل نسخه اولیه ۲۸ مادهای و نزدیکتر شدن مواضع آمریکا و اوکراین تهیه شد میتوان به حفظ ارتش اوکراین در سطح کنونی، عضویت این کشور در اتحادیه اروپا در تاریخی مشخص و ایجاد بسته بازسازی اقتصادی تا سقف ۸۰۰ میلیارد دلار اشاره کرد.
دیدار زلنسکی و ترامپ در حالی انجام میشود که روسیه شنبه با شلیک صدها موشک و پهپاد، پایتخت و شماری از مناطق دیگر اوکراین را هدف قرار داد؛ حملاتی که به قطع برق و گرمایش در بخشهایی از کییف انجامید. زلنسکی این حملات را واکنش مسکو به تلاشهای صلح با میانجیگری ایالات متحده توصیف کرد.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
در همین ارتباط، دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، گفت سومالی به دنبال «به چالش کشیدن تصمیمات حاکمیتی» است و افزود اسرائیل «مسئولانه و با احتیاط عمل خواهد کرد، در حالی که از بحثهای سیاسی که به دنبال به چالش کشیدن تصمیمات حاکمیتی هستند، هراس نخواهد داشت.»
او گفت: «ما به همکاری با هر طرف که به ثبات منطقهای کمک کند، ادامه خواهیم داد.»
در این میان، اعلام شده است که شورای اتحادیه عرب یکشنبه هفتم دی نشستی اضطراری را در قاهره، مقر دبیرخانه کل ای نهاد، برای بررسی «خطرات» به رسمیت شناختن سومالیلند بهعنوان یک دولت مستقل از سوی اسرائیل برگزار خواهد کرد.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، سومالیلند ممکن است در آینده پذیرای پناهجویان فلسطینی از غزه شود.
نشست قاهره در پاسخ به درخواست نماینده دائم سومالی در اتحادیه عرب و در چارچوب اقدام مشترک کشورهای عربی برای مقابله با تصمیم بیسابقه اسرائیل برگزار خواهد شد.
پیشتر مصر جمعه پنجم دی اعلام کرده بود که وزیران امور خارجه سومالی، مصر، ترکیه و جیبوتی در بیانیه مشترکی به رسمیت شناختن سومالیلند توسط اسرائیل را محکوم کردهاند.
در این بیانیه بر حمایت کامل این چهار کشور از وحدت، حاکمیت و تمامیت ارضی سومالی تاکید شده است.
وزارت امور خارجه سوریه نیز شنبه ششم دی به رسمیت شناختن سومالیلند توسط اسرائیل را محکوم کرد.
در همین حال، حسن شیخ محمود، رییسجمهوری سومالی، در بیانیهای که شنبه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، به رسمیت شناخته شدن سومالیلند را به عنوان «تجاوز غیرقانونی» و اقدامی «خلاف قوانین بینالمللی»، محکوم کرد.
او نوشت: «دخالت در امور داخلی سومالی خلاف قوانین حقوقی و دیپلماتیک است» و افزود مردم سومالی از هم جدا نشدنی هستند.
پیشتر دولت سومالی اقدام اسرائیل را «تعرضی آشکار» به حاکمیت و تمامیت ارضی خود دانسته و نسبت به پیامدهای آن بر ثبات منطقه شاخ آفریقا و دریای سرخ هشدار داده بود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، جمعه پنجم دی اعلام کرد که این کشور بهطور رسمی «جمهوری سومالیلند» را بهعنوان کشوری مستقل و دارای حاکمیت به رسمیت شناخته و با عبدالرحمن محمد عبدالله، رییسجمهوری سومالیلند، در این زمینه یک اعلامیه مشترک امضا کرده است.
نتانیاهو گفت که این اعلامیه «در راستای روح توافقنامههای ابراهیم» که به ابتکار دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، طراحی شده، امضا شده است.
به این ترتیب، اسرائیل نخستین کشور عضو سازمان ملل متحد به شمار میرود که سومالیلند را به رسمیت شناخته است.سومالیلند در شمال شاخ آفریقا قرار دارد و در سال ۱۹۹۱ پس از فروپاشی دولت مرکزی سومالی، بهطور یکجانبه اعلام استقلال کرد. سومالیلند تاکنون از سوی جامعه بینالمللی بهعنوان یک کشور مستقل به رسمیت شناخته نشده است و از نظر حقوق بینالملل همچنان بخشی از سومالی محسوب میشود.
در این حال، ترامپ به روزنامه نیویورکپست گفت آماده به رسمیت شناختن سومالیلند نیست و این موضوع را بررسی میکند.
او در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد رییسجمهوری سومالیلند مبنیبر ارائه امکانات به آمریکا برای احداث یک پایگاه نظامی در ساحل دریای سرخ گفت: «این موضوع را بررسی میکنیم. من چیزهای زیادی را بررسی میکنم و همیشه تصمیمهای بزرگی میگیرم که در نهایت هم درست از آب درمیآیند.»
به گزارش خبرگزاری فرانسه، گروه تروریستی الشباب پس از اقدام اسرائیل در بهرسمیتشناختن سومالیلند بهعنوان یک دولت مستقل، اسرائیل را تهدید کرد و این تصمیم را نشانهای از «توسعهطلبی» در سرزمینهای سومالی دانست.
الشباب که در سومالی فعال است و با شبکه القاعده ارتباط دارد، شنبه در بیانیهای اعلام کرد هرگونه تلاش اسرائیل «برای ادعا یا استفاده از بخشهایی از سومالیلند» را نخواهد پذیرفت و در برابر آن خواهد جنگید. این گروه، بهرسمیتشناختن سومالیلند از سوی اسرائیل را نشانه تصمیم این کشور برای گسترش نفوذ خود در مناطق شمالغربی سومالی توصیف کرد و مدعی شد این اقدام در حمایت از آنچه «اداره مرتد» مینامد، انجام شده است.
در همین حال، روزنامه اورشلیمپست شنبه در تحلیلی در مورد به رسمیت شناختن سومالیلند به اهمیت تنگه بابالمندب اشاره کرد که گلوگاه اقتصادی برای کشتیرانی از مدیترانه به اقیانوس هند است و افزود به همین دلیل، این منطقه در سطح جهانی به عنوان یک منطقه تجاری بسیار مهم در نظر گرفته میشود.
اورشلیمپست نوشت: «برخی ممکن است این اقدام را آغاز دوره جدیدی از رقابت بینالمللی در این بخش از آفریقا بدانند و بسیاری از کشورها در حال حاضر درگیر این موضوع هستند.»
این روزنامه برای مثال، به «دخالت ترکیه در سومالی و سودان» اشاره کرد و نوشت که امارات متحده عربی نیز در بندری در سومالیلند سرمایهگذاری کرده است و قدرتهای اروپایی در جیبوتی پایگاه و نیروی نظامی دارند.
اورشلیم پست ضمن اشاره به حملات حوثیهای یمن، گروه نیابتی جمهوری اسلامی، به کشتیهای تجاری در منطقه اضافه کرد که بسیاری از کشورهای این منطقه ضعیف هستند یا مانند سودان با درگیریهای داخلی مواجه هستند.
این روزنامه، اقدام اخیر اسرائیل را در مقایسه با شرایط موجود در منطقه و حضور کشورهایی مانند فرانسه، ایالات متحده، ترکیه، ایران، و امارات متحده عربی و عربستان سعودی اینگونه تحلیل کرد که «ماهیهای بزرگتری برای سرخ کردن وجود دارد.»
تلاشی که به گفته نخستوزیر عراق، با هدف کاهش تنش و تقویت ثبات منطقهای دنبال میشود.
سودانی در گفتوگو با شبکه المیادین، وابسته به حزبالله لبنان، تاکید کرد جایگاه ویژه عراق در تعامل با هر دو طرف، این کشور را در موقعیتی قرار داده است که بتواند میزبان یا تسهیلکننده گفتوگوهای احتمالی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا باشد. او گفت مقامهای دولت آمریکا با اصل گفتوگو با طرف ایرانی در بغداد موافقت کردهاند و عراق همچنان در حال پیگیری این مسیر دیپلماتیک است.
توصیه بغداد به واشینگتن: مذاکره با احترام، نه با تهدید
سودانی در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد دولت عراق به واشینگتن توصیه کرده است در قبال تهران از زبان تهدید فاصله بگیرد. به گفته او، مذاکرات تنها در فضایی مبتنی بر احترام و اعتماد متقابل میتواند به نتیجه برسد و «گفتوگو زیر سایه فشار و تهدید نظامی معنا ندارد».
او همچنین اعلام کرد بغداد از رفع تحریمهای اقتصادی علیه ایران حمایت میکند و این اقدام را گامی مثبت برای احیای مسیر دیپلماسی میان تهران و واشینگتن میداند؛ موضعی که به گفته نخستوزیر عراق، میتواند به کاهش تنشهای منطقهای کمک کند.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره سرنوشت گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق و همچنین چشمانداز روابط بغداد-تهران در سایه فشارهای فزاینده آمریکا و اسرائیل افزایش یافته است.
انحلال گروههای نیابتی جمهوری اسلامی یکی از شروط سهگانه دولت دونالد ترامپ برای آغاز مجدد مذاکرات واشینگتن و تهران است.
روزنامه الشرق الاوسط ۳۰ آذر به نقل از منابع آگاه گزارش داد دولت عراق طی دو هفته گذشته دو هشدار جدی درباره احتمال حمله گسترده اسرائیل به مواضع گروههای شبهنظامی متحد جمهوری اسلامی در این کشور دریافت کرده است.
روابط بغداد و تهران؛ نزدیک اما مستقل
نخستوزیر عراق در عین تاکید بر نقش میانجیگرانه بغداد، کوشید بر استقلال تصمیمگیری دولت خود تاکید کند. او روابط عراق و ایران را «مثبت و مستحکم» توصیف کرد و گفت این رابطه بر پایه اشتراکات دینی، فرهنگی و اجتماعی و نیز همکاری دو کشور در مبارزه با داعش شکل گرفته است.
سودانی در عین حال تصریح کرد که در دوران مسئولیت خود «هیچگونه دستور، مداخله یا اعمال نفوذی» از سوی ایران در امور داخلی عراق مشاهده نکرده و تاکید کرد که سیاست خارجی بغداد بر اساس منافع ملی عراق تعریف میشود، نه خواست بازیگران خارجی.
این اظهارات در حالی بیان شده که پنجم دی ماه، محمدکاظم آلصادق، سفیر جمهوری اسلامی در عراق، در مصاحبهای تلویزیونی اعلام کرد در صورت دریافت درخواست رسمی، حکومت ایران آماده حفاظت از «نظام سیاسی عراق در برابر سقوط» است.
او بر تقویت روابط دوجانبه تهران-بغداد تاکید کرد و گفت: «ما به خواستههای دولت عراق احترام میگذاریم و به گونهای تعامل میکنیم که حقوق مقاومت حفظ شود.»
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از آن برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
عراق؛ از میدان تقابل به پل گفتوگو
اظهارات نخستوزیر عراق نشان میدهد دولت او در تلاش است تصویری تازه از نقش بغداد در معادلات منطقهای ارائه دهد؛ نقشی که، در نگاه تحلیلگران، به جای تبدیل شدن به «میدان رقابت قدرتها»، بر ایفای نقش پل ارتباطی و میانجی متمرکز است. به گفته سودانی، عراق پس از سالها درگیری و بیثباتی، میخواهد بخشی از راهحل بحرانهای منطقه باشد، نه بخشی از مساله.
