محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران گفت: «همان روز اول جنگ ۱۲ روزه وقتی که ما خدمت رهبری رفتیم، واقعا با یک آرامش بسیار مثالزدنی نشسته بودند و هم کشور و هم جنگ را اداره میکرد.»
او افزود: «ما در طول جنگ مرتب خدمت رهبری میرفتیم و تدبیر میگرفتیم، او دقیقا جنگ را اداره میکرد.»
فرمانده سپاه پاسداران اضافه کرد: «حکمت و درایت رهبری در هم اداره کشور و هم در اداره جنگ مشهود بود و هیچ زمانی نبود که دشمن جایی از کشور را بمباران کند و ما بلافاصله پاسخ سنگین ندهیم.»
آلثانی یکشنبه ۱۶ آذر در مصاحبهای در حاشیه برگزاری نشست دوحه، گفت: «ما کسانی نیستیم که برای بازسازی آنچه دیگران ویران کردهاند، چک بنویسیم.»
او تاکید کرد کمکهای قطر به سطح حمایتهای بشردوستانه محدود خواهد شد و افزود دوحه همچنان از مردم فلسطین پشتیبانی کرده و هر کاری بتواند برای کاهش رنج آنان انجام خواهد داد.
وزیر خارجه و نخستوزیر قطر بدون ارائه توضیح بیشتر، گفت: «پرداختهای ما تنها زمانی انجام میشود که ببینیم کمکهایی که به مردم فلسطین میرسد کافی نیست.»
به نوشته تایمز اسرائیل مشخص نیست اگر قطر تصمیم به کنارهگیری از پروژههای بازسازی غزه بگیرد، چه کشوری حاضر خواهد شد این مسئولیت را بپذیرد. چراکه دوحه معمولا شروط کمتری برای کمکهایش تعیین میکند.
اما دیگر کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس، از جمله امارات متحده عربی و عربستان سعودی، تاکید کردهاند تا زمانی که برخلاف خواسته اسرائیل، مسیر روشنی برای ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی وجود نداشته باشد، به غزه کمک مالی ارائه نخواهند داد.
آلثانی شنبه نیز در کنفرانس دوحه آنچه در غزه رخ داده را «فعلا آتشبس» نامید و افزود: «آتشبس زمانی کامل میشود که عقبنشینی کامل نیروهای اسرائیلی انجام شده باشد، ثبات به غزه بازگردد و مردم بتوانند آزادانه وارد و خارج شوند؛ که امروز چنین نیست.»
بیستوسومین دوره نشست دوحه از پانزدهم آذر با تاکید عمده بر آتشبس اسرائیل و حماس و بحثهایی درباره بازسازی غزه آغاز به کار کرد.
نخست وزیر قطر: امیدوارم اسرائیل در سال ۲۰۲۶ به ایران حمله نکند
در این نشست موضوعات دیگر از جمله تنشها در لبنان و خلع سلاح حزبالله، جنگ اوکراین و همچنین مساله هستهای جمهوری اسلامی نیز مطرح شدند.
تام باراک، فرستاده آمریکا در امور سوریه، در نشست دوحه با تاکید بر سخنان سابق خود گفت تلاش کشورهای غربی برای تحمیل مدلهای سیاسی خود در خاورمیانه شکست خورده است.
او افزود آن چه در این منطقه جواب داده، «حکومتهای پادشاهی خیرخواه» است.
اسعدالشیبانی، وزیر خارجه سوریه، نیز در این کنفرانس گفت دولت جدید توانست رابطه بین مردم سوریه و دولت را ترمیم کند.
نخستوزیر قطر نیز در پاسخ به سوالی درباره اینکه «برخی در آمریکا معتقدند که اسرائیل سال ۲۰۲۶ به ایران حمله خواهد کرد»، گفت امیدوار است این طور نباشد.
آلثانی افزود: «ما سعی میکنیم راهی برای احیای مذاکرات و گفتوگوها و بازگشت به دیپلماسی در برنامه اتمی ایران پیدا کنیم، زیرا تلاشهای فعلی کافی نیست.»
او تاکید کرد هر اتفاقی که برای ایران رخ دهد، کل کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
وبسایت المانیتور به تازگی به نقل از دیپلماتهای اروپایی گزارش داد اسرائیل حتی در صورت عدم تایید دولت دونالد ترامپ، احتمالا در سال پیشِ روی میلادی به جمهوری اسلامی حمله نظامی دیگری خواهد کرد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز برنامه هستهای جمهوری اسلامی افزایش یافته و پافشاری حکومت ایران بر تداوم آن، احتمال واکنش جامعه جهانی، بهویژه آمریکا و اسرائیل، را تقویت کرده است.
این رسانه یکشنبه ۱۶ آذر نوشت اسرائیل وارد مرحلهای شده که مقامهای ارشد از آن بهعنوان «گرگومیش جنگ» یاد میکنند؛ مرحلهای که با آتشبس موقت و آغاز فشارهای دیپلماتیک همراه است.
در این شرایط، ترامپ بر دیپلماسی و اعتمادسازی تاکید میکند، در حالی که نتانیاهو همچنان بر موضع «پیروزی کامل» و نابودی حماس و حزبالله پافشاری دارد.
به گزارش واینت، دایره نزدیکان نتانیاهو بسیار محدود است و همین موضوع، دید استراتژیک کابینه و نهاد دفاعی را تضعیف میکند. این روند فضای بیشتری برای نقشآفرینی ترامپ در جهتدهی به مسیر اسرائیل ایجاد کرده است.
این رسانه افزود فعالیتهای نظامی ممکن است همچنان ادامه یابند، اما «مرکز ثقل» اکنون به سمت دیپلماسی در حال حرکت است؛ جایی که پایههای ترتیبات امنیتی، سیاسی و منطقهای آینده مورد مذاکره قرار میگیرند.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز منازعات منطقهای، بهویژه توافق صلح غزه، خلع سلاح حزبالله لبنان، و روابط سوریه و اسرائیل بالا گرفته است.
در همین حال، نامشخص بودن وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی بر پیچیدگیها و تردیدها نسبت به آینده و واکنش احتمالی اسرائیل افزوده است.
فشار ترامپ بر نتانیاهو برای تغییر مسیر
واینت به نقل از مقامهای ارشد اسرائیل گزارش داد ترامپ ۱۰ آذر در تماس با نتانیاهو، او را ترغیب کرد بهتدریج از عملیات تهاجمی و تهدیدهای تنشزا در غزه، لبنان و سوریه فاصله بگیرد و به سمت دیپلماسی و اقدامات اعتمادساز حرکت کند.
ترامپ استدلال کرد این تغییر برای پیشبرد مرحله غیرنظامی «طرح ۲۰بندی» او برای غزه و حرکت بهسوی پایان پایدار و بلندمدت خصومتها همراه با احتمال گسترش پیمان ابراهیم ضروری است.
انتظار میرود نتانیاهو این مسائل را در سفر هفتم دی خود به واشینگتن یا اندکی پس از آن با ترامپ مطرح کند.
واینت به نقل از یک منبع امنیتی نوشت مقامات بلندپایه ارتش اسرائیل نیز به نتانیاهو توصیه کردهاند پس از بیش از دو سال جنگ، روند بازسازی و تبدیل ارتش به نیرویی بزرگتر و مدرنتر را برای مقابله با چالشهای آینده آغاز کند.
بر اساس این گزارش، در ستاد کل ارتش اسرائیل نیز حمایت گستردهای از همسویی با رویکرد واشینگتن در مورد غزه وجود دارد.
قواعد «روز بعد»
واینت نوشت به نظر میرسد ترامپ در حال تعیین قواعد جدید برای دوران پس از جنگ است.
نخستین قاعده این است که محور اصلی تلاشها در غزه، لبنان و سوریه باید بهسمت دیپلماسی حرکت کند.
بر اساس این گزارش، اسرائیل ممکن است همچنان تفاهمهای آتشبس را اجرا کند و فشارهای گزینشی بر حماس و حزبالله وارد آورد، اما این روند عمدتا با حملات هوایی محدود و دقیق و نه عملیات زمینی انجام خواهد شد.
در این چارچوب، خلع سلاح گروههای مسلح با فشار و توافقات دیپلماتیک از طریق میانجیگری پیگیری خواهد شد، نه یورشهای عمیق ارتش اسرائیل به مناطق تحت کنترل حماس یا حزبالله.
از همه طرفها نیز انتظار میرود در چارچوب قواعد جدید، اقدامات اعتمادساز انجام دهند.
به گزارش واینت، ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، همچون ترامپ خواهان گذار به یک آتشبس پایدار در منطقه است.
دکترین امنیتی جدید اسرائیل بر پیشگیری زودهنگام از تهدیدها، حفظ دفاع پیشرونده از طریق حضور میدانی در کانونهای خطر و مناطق غیرنظامی، و آمادگی کامل در برابر هرگونه حمله غافلگیرانه تاکید دارد.
اما مسائلی مانند محدودیت بودجه و نبود یک «نقشه راه سیاسی روشن»، این گذار را پیچیده میکند.
واینت افزود بدون توافقی هماهنگ با واشینگتن برای پایان دادن به منازعات کنونی و تعریف ترتیبات امنیتی جدید، ارتش اسرائیل قادر نخواهد بود از درگیریهای فرسایشی فاصله بگیرد و وارد مرحله بازسازی و آمادگی برای تهدیدهای آینده شود.
المانیتور نوشت اگر اسرائیل به این جمعبندی برسد که جمهوری اسلامی غنیسازی اورانیوم در سطوح بالا را از سر گرفته است، احتمالا در سال میلادی پیش رو، بار دیگر ایران را هدف قرار دهد.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی با وجود خسارت وارد شده به تاسیسات هستهایاش در جریان جنگ ۱۲ روزه و برتری نظامی آشکار اسرائیل، همچنان بر پیگیری جاهطلبیهای هستهای خود پافشاری میکند و به توسعه برنامه موشکی بالستیک ادامه میدهد، که این موضوع به نگرانی دیپلماتهای اروپایی دامن زده است.
یک منبع دیپلماتیک غربی گفت انتظار میرود عملیات نظامی بعدی اسرائیل کوتاه و شدید، اما در نهایت «بیفایده و بدون نتایج راهبردی واقعی» باشد.
این منبع افزود: «ایران بهطور قطع با شلیک موشک واکنش نشان خواهد داد و شاید مانند دفعه قبل، ساختمانهایی را هدف قرار دهد.»
او ادامه داد با وجود این خسارتها، توازن راهبردی میان دو کشور بهشکلی بنیادی تغییر نخواهد کرد، چرا که تغییر واقعی در توازن قوا در جنگ ۱۲ روزه رخ داد و دور تازهای از درگیری نمیتواند آن را به عقب برگرداند.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز برنامه هستهای جمهوری اسلامی افزایش یافته و پافشاری حکومت ایران بر تداوم آن، احتمال واکنش جامعه جهانی، بهویژه آمریکا و اسرائیل، را تقویت کرده است.
المانیتور در ادامه گزارش خود نوشت شش ماه پس از جنگ ۱۲ روزه، دولت آمریکا تمرکز خود را بر پیشبرد مرحله دوم طرح صلح دونالد ترامپ برای غزه گذاشته است و حمله اسرائیل به ایران، توجهات بینالمللی را از این موضوع منحرف خواهد کرد.
با این حال، دیپلماتهای غربی گفتند اگر توافق هستهای حاصل نشود و تهران گامهایی جدی برای احیای غنیسازی اورانیوم و گسترش توان موشکی خود بردارد، اسرائیل ممکن است ظرف ۱۲ ماه آینده گزینه حمله مجدد به ایران را انتخاب کند.
راز زیمت، مدیر برنامه پژوهشی «ایران و محور شیعی» در موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، در مصاحبه با المانیتور گفت وضعیتی که پس از جنگ ۱۲ روزه شکل گرفته، بهشدت ناپایدار است.
او اضافه کرد هر دو طرف در حال «مدیریت درگیری» هستند، اما مشخص نیست که این وضعیت تا چه زمانی ادامه پیدا خواهد کرد.
در پی انتشار برخی گزارشها درباره احتمال ازسرگیری جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی، يک دیپلمات ارشد اروپايی در اسرائیل ۱۰ آذر اعلام کرد ايالات متحده در آينده نزديک به حمله گسترده اسرائيل به ايران چراغ سبز نشان نخواهد داد.
این دیپلمات در عین حال نسبت به وقوع حملهای جدید ظرف ۱۲ ماه آينده ابراز نگرانی کرد.
زیمت به المانیتور گفت: «دو سناریو هست که اسرائیل را نگران میکند: نخست، خطای محاسبه از سوی هر یک از طرفین، که البته احتمال آن کمتر است. سناریوی محتملتر بعدی این است که تهران تصمیم بگیرد غنیسازی اورانیوم را از سر بگیرد.»
به گفته او، اسرائیل هنوز در این زمینه به جمعبندی نهایی نرسیده است که در صورت ازسرگیری برنامه موشکهای بالستیک از سوی جمهوری اسلامی، چه واکنشی نشان دهد و از چه مرحلهای چنین اقدامی عبور از خط قرمز تلقی میشود.
این در حالی است که به گزارش المانیتور، ازسرگیری غنیسازی اورانیوم، تلاش مجدد برای تولید بمب هستهای کارآمد، یا هر گونه اقدام برای بازیابی حدود ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد که گفته میشود زیر آوار تاسیسات هستهای مدفون هستند، به احتمال زیاد با واکنش نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی مواجه خواهد شد.
زیمت افزود: «هرچه زمان بیشتری بدون دستیابی تهران و واشینگتن به یک توافق هستهای بگذرد، احتمال وقوع دور تازهای از درگیری بیشتر میشود.»
این تحلیلگر تخمین زد وضع موجود که در آن تهران تمرکز خود را بر بازسازی سامانههای پدافند هوایی، بازسازی توان موشکی و استحکام سایتهای هستهای برای محافظت از آنها در برابر حملات آتی گذاشته است، میتواند شش ماه یا حتی یک سال ادامه پیدا کند بدون آنکه واکنش اسرائیل را برانگیزد.
نشریه اکونومیست ۲۱ آبان در تحلیلی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه نوشته بود در جنگ بعدی، اسرائیل احتمالا برای تغییر حکومت اقدام میکند.
رجی شنبه ۱۵ آذر در مصاحبه با شبکه العربیه، به نقش حکومت ایران در موضوع خلع سلاح در لبنان اشاره کرد و گفت دغدغه امروز این گروه، خرید زمان و حفظ جایگاهش در داخل لبنان است تا بتواند قدرت خود را پس بگیرد.
او افزود حزبالله همانطور که مقامهایش اعلام کردهاند، به شیوههای مختلف، از جمله با پول، خود را بازسازی میکند تا هر زمان فرصتی فراهم شود، نفوذ و موقعیت پیشینش را در لبنان بازیابد.
وزیر خارجه لبنان تاکید کرد از این رو، فعالیت حزبالله اکنون دیگر متمرکز بر نقاط مرزی و جنگیدن با اسرائیل نیست.
در شهریورماه، هیاتی بلندپایه از ایالات متحده با حضور تام باراک و مورگان اورتگاس، در بیروت با مقامهای لبنانی دیدار کرد. اعضای این هیات در گفتوگوهای خود تصریح کردند جمهوری اسلامی مانع اصلی در روند خلع سلاح حزبالله محسوب میشود.
دولت لبنان ۱۶ مرداد کلیات طرح آمریکا برای خلع سلاح گروههای مسلح را تصویب کرد. با این حال، حزبالله که مهمترین گروه نیابتی جمهوری اسلامی به شمار میرود و با حملات پی در پی اسرائیل بسیار تضعیف شده، از پذیرش خلع سلاح سر باز زده است.
رجی در ادامه مصاحبه خود گفت مسائل مربوط به خلع سلاح حزبالله را بهطور جدی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در حاشیه نشستهای منطقهای مطرح کرده است.
عراقچی ۱۳ آذر با ارسال پیامی کتبی به همتای لبنانی خود، از او برای سفر به ایران بهمنظور رایزنی درباره «توسعه روابط دوجانبه و بررسی تحولات منطقهای و بینالمللی» دعوت کرد.
وزیر خارجه لبنان افزود پاسخ او به این دعوت از طریق «یک یادداشت دیپلماتیک» داده خواهد شد.
واینت بهتازگی گزارش داده بود رجی برای گفتوگو با عراقچی درباره اختلافات دوجانبه در «کشوری بیطرف» اعلام آمادگی کرده است.
مقامهای لبنانی در ماههای اخیر بارها تاکید کردهاند تهران باید از دخالت در امور داخلی لبنان بپرهیزد.
در یک نمونه، ارتش لبنان ۱۳ آذر گزارش برخی رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی درباره عضویت همزمان شمار زیادی از سربازان ارتش در گروه حزبالله را تکذیب کرد.
اظهارات اخیر علیاکبر ولایتی، مشاور علی خامنهای، مبنی بر اینکه «وجود حزبالله از نان شب هم برای لبنان واجبتر است» نیز با عکسالعملهای تندی از سوی رجی و نواف سلام، نخستوزیر لبنان، روبهرو شد.
«حزبالله دولت لبنان را به چالش میکشد»
وزیر خارجه لبنان در مصاحبه با العربیه، خلع سلاح حزبالله و برچیدن ساختار نظامی آن را فارغ از درخواستهای بینالمللی، یک «مطالبه لبنانی» خواند.
رجی از اینکه حزبالله همچنان متقاعد نشده که تحویل تسلیحات میتواند هم به سود لبنان و هم به نفع خودش بهعنوان یک «حزب» باشد، ابراز تاسف کرد.
به گفته او، اعتبار دولت لبنان اکنون به میزان توانایی آن در اعمال حاکمیت بر سراسر خاک کشور و محدود کردن سلاح در دست نیروهای قانونی وابسته است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، ۱۴ آذر در یک سخنرانی بار دیگر با خلع سلاح کامل این گروه مخالفت کرد.
در حالی که فشارهای بینالمللی بر دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله شدت گرفته است، این گروه مورد حمایت تهران تهدید کرده در صورت اصرار و اقدام دولت در این مسیر، احتمال بروز «درگیری داخلی» وجود دارد.
با این حال، یافتههای نظرسنجی جدید موسسه گالوپ نشان میدهد اکثریت مردم این کشور خواستار آن هستند که تنها ارتش لبنان حق در اختیار داشتن سلاح را داشته باشد.
وزیر خارجه لبنان همچنین هشدار داد حزبالله هر روز دولت را به چالش میکشد و تحریک میکند.
رجی تاکید کرد جامعه بینالمللی تنها در صورتی لبنان را جدی میگیرد که دولت بتواند کنترل خود بر کشور را از طریق انحصار سلاح و تسلط نیروهای قانونیاش نشان دهد.
او اضافه کرد موفقیت راهحل دیپلماتیک با اسرائیل، با خلع سلاح حزبالله آغاز میشود.
باراک جمعه ۱۴ آذر گفت دولت ترامپ اعتقادی به تغییر حکومت در ایران ندارد و این مساله را موضوعی میداند که باید در خود منطقه حل شود.
او گفت: «اگر از سال ۱۹۴۶ نگاه کنید، آمریکا حدود ۹۳ کودتا یا تلاش برای تغییر رژیم داشته و همه شکست خوردهاند.»
باراک افزود: «بنابراین روسای من، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، طرفدار تغییر رژیم نیستند. آنها به راهحل منطقهای باور دارند؛ راهحلی که خودِ منطقه آن را مدیریت کند. پس این مساله، مساله اسرائیل بود، نه آمریکا.»
همزمان با انتشار برخی گزارشها درباره احتمال ازسرگیری جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی، يک دیپلمات ارشد اروپايی در اسرائیل ۱۰ آذر اعلام کرد ايالات متحده در آينده نزديک، به حمله گسترده اسرائيل به ايران چراغ سبز نشان نخواهد داد.
این مقام اروپایی به پایگاه خبری واینت گفت: «ایالات متحده به این زودی به اسرائیل اجازه حملهای گسترده علیه ایران را نخواهد داد، چون نگران است که چنین اقدامی طرح واشینگتن برای بازسازی نوار غزه را به خطر بیندازد.»
او افزود: «اما اگر بپرسيد که آيا فکر میکنم اسرائيل در ۱۲ ماه آينده [علیه ایران] دست به اقدام نظامی میزند يا نه، بايد بگويم شخصا از اين احتمال نگرانم.»
پرونده ایران به کشورهای منطقه سپرده شد
به گفته باراک، نسبتدادن تغییر حکومت به ترامپ پس از پایان جنگ «منطقی نیست».
او با اشاره به این که «ما پیشتر دو بار در ایران تغییر رژیم داشتهایم و هیچکدام نتیجه نداده»، گفت سپردن این پرونده به کشورهای منطقه «تصمیمی عاقلانه» بوده است.
رسانه اسرائیلی جی فید ۱۰ آذر به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی گزارش داد این کشور قصد دارد حکومت ایران را تا پایان دوره ترامپ سرنگون کند و برای جنگی آماده میشود که ممکن است بسیار فراتر از ۱۲ روز ادامه یابد.
براساس این گزارش، «اسرائیل تولید موشکی ایران را رصد میکند؛ تولیدی که میتواند امکان شلیک همزمان بیش از دو هزار موشک را برای بهچالشکشیدن سامانههای دفاعی فراهم کند. در مقابل، اسرائیل در حال تقویت سامانههای دفاع هوایی، توان اطلاعاتی و توان تهاجمی خود است و اهدافی شامل تاسیسات هستهای ایران، سامانههای موشکی، عملیات پهپادی و پایگاههای دریایی در خلیج فارس را مدنظر دارد.»
پنج فصل دیگر باقی مانده است
باراک در بخش دیگری از سخنانش تاکید کرد که تحولات اخیر هنوز پایان نیافته است.
او در پاسخ به این پرسش که «چرا اسرائیل کار را تمام نکرد؟» گفت: «فکر نمیکنم ماجرا تمام شده باشد. شما در فصل پنجم هستید. پنج فصل دیگر باقی مانده است.»
باراک با وجود تاکید بر مخالفت دولت ترامپ با سیاست تغییر حکومت، گفت روایت کامل جنگ و آینده تقابل جمهوری اسلامی و اسرائیل همچنان در حال شکلگیری است و «پایان کار» هنوز مشخص نیست.
نشریه اکونومیست ۲۱ آبان در تحلیلی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه نوشت که در جنگ بعدی، اسرائیل احتمالا برای تغییر حکومت اقدام میکند.
اکونومیست، حملات به جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل را نشانه فروپاشی «امپراتوری روحانیون» در منطقه دانست و نوشت جنگهای اخیر خاورمیانه هم دگرگونکنندهاند و هم ناتمام ماندهاند.
