رسانههای ایران خبر دادند که به دلیل آلودگی هوا، فعالیت مدارس نوبت صبح شش شهرستان در استان خوزستان یکشنبه چهارم آبان به صورت غیرحضوری و زمان شروع به کار ادارات دولتی و دانشگاهها در این شهرستانها با دو ساعت تاخیر خواهد بود.
شهرستانهایی که در اطلاعیه کارگروه آلودگی هوای استان خوزستان مورد اشاره قرار گرفتهاند، دشتآزادگان، شوشتر، حمیدیه، اهواز، باوی و کارون هستند.
در اطلاعیه این کارگروه که شنبه شب سوم آبان منتشر شد، «افزایش آلودگی صنعتی و کشاورزی به همراه وقوع آتشسوزی در بخش عراقی تالاب هورالعظیم» و «انتشار دود ناشی از آن در نیمه غربی استان»، دلیل غیرحضوری اعلام شدن مدارس این شش شهرستان در نوبت صبح اعلام شده است.
در این اطلاعیه آمده است که فعالیت ادارات دولتی و دانشگاهها در این شهرستانها با دو ساعت نیم تاخیر در ساعت ۹:۳۰ صبح یکشنبه آغاز خواهد شد.
کارگروه آلودگی هوای استان خوزستان گفته است که دستگاههای بهداشتی، امدادی و خدماترسان طبق روال عادی به فعالیت خود ادامه خواهند داد اما نحوه فعالیت بانکها مطابق با تصمیم شورای هماهنگی بانکهای استان اطلاعرسانی خواهد شد.
این کارگروه از ساکنان این شهرستان خواسته است «برای حفظ سلامت خود، از تردد غیرضروری در فضای باز خودداری کنند و توصیههای بهداشتی و زیستمحیطی را جدی بگیرند.»
پیشتر دادههای پایش کیفی هوا، جمعه دوم آبان نشان میداد که شهرستان هویزه با شاخص ۱۵۸ در وضعیت «ناسالم برای همه گروهها» قرار دارد و آلودهترین نقطه استان خوزستان است.
قبل از آن هم ستاد مدیریت بحران استان خوزستان ۲۸ مهر با اشاره به «افزایش آلایندهها و تصاعد دود ناشی از خوداشتعالی در بخش عراقی تالاب هورالعظیم»، گفته بود فعالیت مدارس شیفت صبح شهرستان هویزه بهصورت غیرحضوری برگزار میشود و ادارات این شهرستان نیز بهصورت دورکاری فعالیت خواهند کرد.
موضوع آلودگی منحصر به استان خوزستان نیست و این وضعیت در دیگر شهرها و استانهای ایران وجود داشته است. از جمله شرکت کنترل کیفیت هوای تهران شنبه اعلام کرد پایتخت ایران از ابتدای امسال در مجموع ۱۱۵ روز هوای قابل قبول، ۸۵ روز هوای آلوده برای گروههای حساس و هشت روز هوای آلوده برای همه افراد جامعه داشته است.
همچنین هوای تبریز در ۲۱ مهر برای گروه های حساس ناسالم اعلام شد و ناصر منوچهری، رییس اداره محیط زیست تبریز، از سالمندان، کودکان و بیماران خواست در خانه بمانند.
پیش از این، مدارس، دانشگاهها، ادارات دولتی و بانکها در شهرهایی که با آلودگی مواجه شده بودند، تعطیل اعلام شده و یا ساعت آغاز به کارشان با تاخیر همراه بوده است. این در شرایطی است که این تصمیم هیچگاه شامل کارخانهها و شرکتهای فعال در آن مناطق نشده است.
در همین ارتباط، خبرگزاری ایلنا یازدهم دی ماه سال گذشته این پرسش را مطرح کرد که «چرا کارگران بخش خصوصی از تعطیلات آلودگی و سرما برخوردار نیستند؟»
این گزارش تاکید کرد که کارگران بخش خصوصی نیز مانند کارکنان بخش دولتی حق دارند یا از تعطیلات آنروز برخوردار شوند یا اینکه بابت حضور در روزهای آلودگی هوا و سردی هوا سرکار از مبلغ اضافهکاری آن روزها برخوردار شوند.
ایلنا اشاره کرده بود که در غیر اینصورت، کار کارگران در چنین شرایطی، «مصداق بارز بهره کشی و استثمار کارگران توسط دولتها و کارفرمایان بخش خصوصی تلقی میشود و قابل پیگیری از مراجع حل اختلاف و مراجع قضایی نیز است.»
آلودگی هوا در سالهای گذشته بارها به سطوح بحرانی رسیده و هجوم ریزگردها بر دامنه بحرانهای زیستمحیطی و تهدیدهای سلامت عمومی افزوده است.
با وجود گسترش این وضعیت، جمهوری اسلامی برنامهای منسجم و پایدار برای مهار و مدیریت این بحران ارائه نکرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
