جنبش فتح به رهبری محمود عباس اعلام کرد هرگونه توافق برای آینده نوار غزه تنها در چارچوب مشروعیت ملی فلسطین و تحت حاکمیت سازمان آزادیبخش فلسطین و دولت فلسطین پذیرفتنی است. این جنبش بر خروج کامل نیروهای اسرائیلی و برقراری آتشبس تاکید کرده است.
به گزارش منابع فلسطینی، جنبش فتح با انتشار بیانیهای اعلام کرد هرگونه سازوکار سیاسی یا اجرایی برای اداره نوار غزه باید تحت «مشروعیت ملی فلسطین» و در چارچوب دولت و سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) انجام شود. در این بیانیه آمده است که تنها این نهادها اختیار حفاظت از «آرمان ملی و منافع مردم فلسطین» را دارند.
فتح تصریح کرد که حاکمیت «بر تمامی اراضی دولت فلسطین» از جمله نوار غزه، حقی ذاتی و غیرقابلانتقال برای ملت فلسطین و نهادهای قانونی آن است. در این بیانیه همچنین بر اولویت فوری برای دستیابی به آتشبس و خروج کامل نیروهای اسرائیلی از غزه تاکید شده است.
این جنبش در واکنش به طرح ایجاد «کمیته موقت اداری» برای مدیریت غزه، این اقدام را «گامی مهم و ضروری» دانست، اما شرط آن را فعالیت کمیته زیر نظر دولت رسمی فلسطین عنوان کرد. فتح همچنین اعلام کرد که مسئولیت حفظ امنیت در نوار غزه باید منحصراً در اختیار نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین باشد.
فتح هشدار داد که استقرار هرگونه نیروی بینالمللی در غزه تنها در صورت تصویب شورای امنیت و صرفاً در مناطق مرزی با اسرائیل مجاز است و نباید «حاکمیت فلسطین» را نقض کند.
در بخش دیگری از بیانیه، این جنبش مخالفت خود را با هرگونه تلاش برای تحمیل اصلاحات آموزشی از سوی نهادهای بینالمللی ابراز کرده و تاکید کرده است که کمیته بینالمللی صلح تنها باید بر توقف درگیریها و بازسازی غزه نظارت کند، نه بر تصمیمات مستقل فلسطینیان.
فتح همچنین با اشاره به مسئله خلع سلاح در غزه گفت این روند باید در چارچوب توافقی ملی و بر اساس اصل «یک دولت، یک نیروی مسلح و یک قانون» انجام شود تا ثبات داخلی تضمین شده و بهانههای اسرائیل برای ادامه جنگ از بین برود.
روزنامه بریتانیایی دیلیمیل شنبه سوم آبانماه خبر داد ۱۵۴ نفر از زندانیان فلسطینی آزادشده در جریان توافق آتشبس، از جمله یک فرمانده ارشد حماس، در هتل پنج ستاره رنسانس قاهره حضور دارند و صدها توریست اروپایی نیز در همان هتل هستند.
پس از توافق آتشبس در غزه، روند آزادی تعدادی از فلسطینیان زندانی در اسرائیل در ازای آزادی گروگانهای اسرائیلی در غزه، آغاز شد.
دیلیمیل نوشت در جریان این تبادل، «اسرائیل ناچار شد تقریبا تمام خطرناکترین جهادگرایان محکوم به حبس ابد خود را آزاد کند».
این روزنامه افزود با آزادی این افراد، کارشناسان نسبت به شکلگیری یک «تهدید جدید و بنیادگرایانه برای امنیت جهانی» هشدار دادهاند.
بر اساس یافتههای این گزارش، از میان ۲۵۰ زندانی متهم به «افراطگرایی» که آزاد شدهاند، ۱۵۴ نفر هماکنون در هتل رنسانس قاهره اقامت دارند.
در این میان، خانوادهها و گردشگران غربی میتوانند در این هتل اتاق رزرو کنند، بدون اینکه از «خطرات احتمالی» آن آگاه باشند.
خبرنگاران دیلیمیل با گرفتن اتاق در این اقامتگاه، چند روز را در میان این افراد سپری کردند؛ از جمله «عضوی از گروه داعش» و «یکی از فرماندهان ارشد نیروهای ویژه حماس».
هشدار کارشناسان
بر اساس گزارشها، این افراد پس از آزادی قصد دارند برای دریافت ویزا و مجوز اقامت در کشورهای دیگر که میزبانشان خواهند بود، اقدام کنند تا بتوانند در جامعه ادغام شوند؛ هرچند گفته میشود نیروهای امنیتی محلی بر آنان نظارت خواهند داشت.
آنتونی گلیز، استاد بازنشسته دانشگاه باکینگهام، گفت: «این افراد دشمنان قسمخورده ما هستند. آنها سر سربازان بریتانیایی را میبرند و بیمحابا میکشند.»
او افزود: «نباید اجازه دهیم آنان دوباره گرد هم بیایند. نباید برایشان پناهگاهی وجود داشته باشد. در غیر این صورت، شما در حال تشکیل ارتشی تروریستی در تبعید هستید؛ چیزی شبیه حزبالله.»
یک افسر پیشین اطلاعاتی اسرائیل به نام مستعار گای.سی نیز گفت: «هیچ محدودیتی بر رفتوآمد این افراد در کشورهای میزبان وجود ندارد. آنها میتوانند آزادانه تردد کنند، حتی به اروپا یا بریتانیا سفر کنند، از هواداران سادهلوح کمک مالی بگیرند و از تظاهراتکنندگان همسو، حمایت دریافت کنند.»
او افزود: «نخستین کاری که آنان پس از رسیدن به ترکیه یا قطر میکنند، تماس با همپیمانانشان در غزه و کرانه باختری برای ارسال پول و احیای شبکههای تروریستی است. آنها خیلی زود دوباره سازمان مییابند و سلولهای تروریستی تازهای تشکیل میدهند.»
آزادی ۲۵۰ زندانی فلسطینی محکوم به حبس ابد یکی از بحثبرانگیزترین بندهای توافق صلح غزه بود و اسرائیل بهشدت با آن مخالفت داشت.
در نهایت این کار تنها راه وادار کردن حماس به تحویل آخرین گروگانهای اسرائیلی زنده، اجساد گروگانهای کشتهشده و دستیابی به آتشبس اولیه در چارچوب طرح صلح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تلقی شد.
به گفته مقامات اسرائیلی، پس از آزادی این زندانیان، اکنون تنها ۲۰ «تروریست فلسطینی» با حکم حبس ابد در زندانهای اسرائیل باقی ماندهاند.
روزنامه لبنانی الاخبار شنبه سوم آبانماه در گزارشی نوشت: «ارتش اسرائیل موجی فزاینده از حملات در عمق لبنان انجام میدهد؛ بهویژه علیه مواضعی که به حزبالله مرتبط هستند.»
این روزنامه تنها با اشاره به گزارشها از دیدار افسران آمریکایی از یک پایگاه اسرائیلی افزود: «این عملیات تحت نظارت مستقیم آمریکاییها از داخل اتاقهای فرماندهی اسرائیل انجام میشود.»
الاخبار به یک گزارش شبکه کان اسرائیل اشاره کرد که در آن گفته شده است «افسران آمریکایی در مقر فرماندهی شمالی در صفد حضور دارند و عملیات را لحظه به لحظه دنبال میکنند».
روزنامه نزدیک به حزبالله لبنان از این گزارش نتیجهگیری کرده است که: «این بدان معناست که هر حملهای در لبنان با چراغ سبز آمریکا انجام میشود و این تغییر مهمی در ماهیت نقش آمریکاست.»
مقامات آمریکایی هنوز به این گزارش واکنشی نشان ندادهاند.
نقض توافق از سوی حزبالله
این گزارش در شرایطی منتشر شده است که اسرائیل، حزبالله را بهدلیل بازسازی تواناییهای نظامی خود در نزدیکی مرز این کشور به نقض آتشبس متهم کرده است.
اول آبانماه، ارتش اسرائیل اعلام کرد عباس حسن کرکی، فرمانده واحد لجستیک حزبالله در جنوب لبنان، در یک حمله پهپادی اسرائیل کشته شد.
طبق اعلام ارتش اسرائیل، او فرمانده لجستیک در جبهه موسوم به جنوبی گروه حزبالله بود و «رهبری و پیشبرد تلاشها» را برای «بازسازی تواناییهای حزبالله» در جنوب لبنان بر عهده داشت.
به گفته ارتش اسرائیل، او همچنین زیرساختهایی را که در جریان درگیریهای سال گذشته تخریب شده بودند، بازسازی میکرد.
۳۰ مهرماه نیز پس از آن که اعلام شد عیسی احمد کربلا، از فرماندهان گروهان در یگان نخبه رضوانِ حزبالله، در یک حمله هوایی اسرائیل به جنوب لبنان کشته شد، اسرائیل اعلام کرد فعالیتهای کربلا «نقض تفاهمات میان اسرائیل و لبنان» محسوب میشد.
به گفته ارتش اسرائیل، او در جابهجایی سلاحها در داخل لبنان و برنامهریزی برای حملات علیه اسرائیل نقش داشت.
اسرائیل در روزهای گذشته اعلام کرد «تاسیسات تروریستی» حزبالله در جنوب لبنان را هدف قرار داده است.
همچنین ارتش اسرائیل انجام حمله هوایی در نبطیه را تایید کرد و گفت که این حمله یک انبار سلاح حزبالله را هدف قرار داده است.
اسرائیل همچنین اعلام کرد طی حملات هواییاش در دره بقاع در شرق لبنان، یک اردوگاه آموزشی حزبالله و یک سایت تولید موشکهای دقیق را هدف گرفته است.
این رسانه در گزارشی که بامداد شنبه سوم آبان منتشر شد، نوشت که این گروهها پشت آنچه «خط زرد» خوانده میشود و مرز استقرار نیروهای اسرائیلی بر اساس توافق آتشبس به شمار میرود، استقرار دارند و در مناطقی فعالیت میکنند که همچنان تحت کنترل اسرائیل است.
یکی از کشورهایی که در گزارش اسکاینیوز به عنوان حامی این گروهها معرفی شده امارات متحده عربی است.
حسام الاسطل، رهبر یکی از این گروههای شبهنظامی از پایگاهش در جنوب غزه با اسکاینیوز مصاحبه کرد و گفت: «ما چهار گروه یک پروژه رسمی به نام «غزه جدید» داریم. بهزودی کنترل کامل باریکه غزه را در دست میگیریم و زیر یک چتر واحد گرد هم میآییم.»
یکی از اعضای گروه شبهنظامی دیگر در شمال غزه به رهبری فردی به نام رامی حلس، به اسکاینیوز گفت که هماهنگی با ارتش اسرائیل بهطور غیرمستقیم و از طریق دفتر هماهنگی منطقهای انجام میشود.
این دفتر بخشی از وزارت دفاع اسرائیل است و مقامهایی از تشکیلات خودگردان هم در آن حضور دارند.
آنها تاکید کردهاند که هرچند با ارتش اسرائیل برای تامین تدارکات همکاری دارند، اما عملیات نظامیشان را هرگز با اسرائیل هماهنگ نمیکنند.
تایمز اسرائیل اواخر شهریور از تشکیل یک گروه «مسلح بشردوستانه مخالف حماس» در منطقه خانیونس به رهبری الاسطل، یکی از اعضای سابق نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین، خبر داده بود.
الاسطل در گفتوگو با اسکاینیوز گفت که هنگام حمله اسرائیل به غزه به جرم «ترور یکی از اعضای حماس در مالزی در سال ۲۰۱۸» در غزه زندانی و محکوم به اعدام بود. او و زندانیهای دیگر، در حالی که ماموران حماس پس از حمله اسرائیل زندان را رها کرده بودند توانستند درهای زندان را بشکنند و فرار کنند.
به گفته الاسطل آنها و گروه شبهنظامی دیگری به نام یاسر ابوشباب، سلاح را از مبارزان سابق حماس در بازار سیاه میخرند، اما مهمات و خودروهای مورد نیازشان پس از هماهنگی با اسرائیل از طریق گذرگاه کرمابوسالم وارد میشود.
در حال حاضر حدود ۳۰ خانواده به گروه الاسطل پیوستهاند و این گروه هر هفته محمولههایی از اقلام روزمره برای مصرف غیرنظامیان ساکن اردوگاهشان در خانیونس دریافت میکند. آنها همچنین برای این ۳۰ خانواده خدمات اولیه پزشکی و آموزشی فراهم کردهاند.
به گفته اسکاینیوز دو گروه شبهنظامی دیگر در شمال غزه هم از اسرائیل تدارکات و اقلام ضروری دریافت میکنند.
الاسطل در بخشی از صحبتهایش با اسکاینیوز تاکیده کرده است که «بهزودی، بدون حماس، بدون جنگ و بدون تروریسم» همراه با گروههای دیگر اداره غزه را بر عهده خواهند گرفت.
دو روز پس از گفتوگوی اسکاینیوز با الاسطل، جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، گفت که غزه ممکن است برای همیشه در امتداد خط زرد تقسیم شود. او در ادامه صحبتهایش به همان عبارتی اشاره کرد که الاسطل نیز بر آن تاکید دارد: «غزه جدید.»
کوشنر چهارشنبه ۳۰ مهر به خبرنگاران گفته بود: «بودجهای برای بازسازی مناطقی که همچنان تحت کنترل حماس هستند، اختصاص نخواهد یافت. اکنون در مناطقی که ارتش اسرائیل کنترل دارد، بررسیهایی در جریان است تا در صورت امنیت، ساختوساز تحت عنوان «غزه جدید» آغاز شود با این هدف که فلسطینیهای ساکن غزه جایی برای زندگی و موقعیتهایی برای اشتغال داشته باشند.»
چند مقام دولت ترامپ که به شرط محفوظ ماندنِ نامشان با این رسانه صحبت کردند، گفتهاند که درون دولت نگرانیهایی مبنی بر عقبنشینی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل از توافق آتشبس وجود دارد.
بر اساس گزارشی که جمعه ۲ آبان منتشر شد، برخی مقامهای اسرائیلی، با وجود پیوندهای عمیق اسرائیل و ایالات متحده در حوزه امنیتی، از ماموریتهای شناسایی آمریکا در غزه شگفتزده شدهاند.
آمریکا پیش از آزادی گروگانها از سوی حماس، برای اطمینان از محل نگهداری آنها پهپادهایش را بر فراز غزه به پرواز در آورده بود. این اقدام اخیر ادامه همان عملیاتهای شناسایی است که هدف دیگری را دنبال میکند.
این اقدام بخشی از فعالیتهای «مرکز هماهنگی نظامی-غیرنظامی» است که بهتازگی در جنوب اسرائیل راهاندازی شده است. فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده مشهور به سنتکام ایجاد این مرکز را بر عهده داشت. بخش مهمی از ماموریت این مرکز نظارت بر آتشبس عنوان شده است.
تیموتی هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی پنتاگون، پنجشنبه یکم آبان، در گفتوگو با شبکه تلویزیونی آی۲۴ اسرائیل گفت: «مرکز هماهنگی غیرنظامی ـ نظامی دارای یک طبقه عملیاتی است که امکان میدهد آنچه را که در غزه روی میدهد، بهطور لحظهای رصد کنیم.»
او با تاکید بر اینکه «بهشدت در تلاشیم تا آتشبس را حفظ کنیم»، وضعیت کنونی را «بسیار شکننده» توصیف کرد.
دنیل شاپیرو، سفیر آمریکا در اسرائیل در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما و نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در دولت جو بایدن، نظارت پهپادی آمریکا بر فعالیتهای ارتش اسرائیل در غزه را «سطحی بسیار مداخلهجویانه» از نظارت آمریکا دانست، بهویژه در جبههای که «اسرائیل آن را تهدید فعال تلقی میکند.»
به باور او اگر در رابطه آمریکا و اسرائیل «شفافیت و اعتماد کامل» وجود داشت، نیازی به چنین نظارتی نبود. او افزود: «ایالات متحده آشکارا میخواهد احتمال هرگونه سوءتفاهم را از میان بردارد.»
از زمان سفر دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، به اسرائیل و امضای توافق آتشبس، شماری از مقامهای عالیرتبه آمریکایی، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا به این کشور سفر کردهاند تا این توافق را تقویت کنند.
بر اساس گزارش پنجشنبه اول آبان خبرگزاری رویترز، روبیو پیش از عزیمت به اسرائیل به نقل از رییسجمهوری آمریکا گفت که این کشور اکنون از چنین اقدامی حمایت نمیکند، «زیرا ممکن است روند صلح را تهدید کند».
کنست اسرائیل ۳۰ مهرماه با ۲۵ رای موافق در برابر ۲۴ رای مخالف، لایحهای را برای اعمال قانون اسرائیل بر مناطق اشغالی کرانه باختری تصویب کرد. اقدامی که معادل الحاق رسمی این سرزمینها تلقی میشود. طرح دیگری برای الحاق شهرک معالیه آدومیم نیز با ۳۱ رای موافق تصویب شد.
اگرچه حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از این طرحها حمایت نکرد اما تحلیلگران میگویند این اقدام در حالی انجام شد که برخی کشورهای غربی در ماه سپتامبر فلسطین را به رسمیت شناختند و در واکنش، بخشی از جناح راست اسرائیل به دنبال تشدید کنترل بر کرانه باختری است.
بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود ۷۰۰ هزار شهرکنشین اسرائیلی در مناطق اشغالی کرانه باختری زندگی میکنند. شهرکهایی که جامعه جهانی آنها را غیرقانونی میداند.
اسرائیل اما با استناد به پیوندهای تاریخی و مذهبی، این مناطق را «مورد مناقشه» میخواند و با تشکیل دولت فلسطینی مخالف است.
واکنشها به تلاش اسرائیل برای الحاق کرانه باختری
امارات متحده عربی که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ روابط خود با اسرائیل را در چارچوب «توافق ابراهیم» عادیسازی کرد، هشدار داده است الحاق کرانه باختری «خط قرمز» این کشور است.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک دولت امارات، چهارشنبه در نشستی خبری در ابوظبی گفت کشورش تاکنون از وقوع الحاق جلوگیری کرده است.
همزمان، طحنون بنزاید، مشاور امنیت ملی امارات، با جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان دولت آمریکا، درباره تثبیت آتشبس در غزه گفتوگو کرد.
عربستان سعودی، چهارشنبه رای اولیه کنست اسرائیل به دو لایحه مربوط به الحاق بخشهایی از کرانه باختری را محکوم کرد و آن را تلاشی برای «مشروعیتبخشی به حاکمیت اسرائیل بر شهرکسازیهای غیرقانونی» دانست.
وزارت خارجه عربستان سعودی در بیانیهای اعلام کرد که پادشاهی سعودی «قاطعانه» هرگونه شهرکسازی و اقدامات توسعهطلبانه اسرائیل را رد میکند.
در این بیانیه همچنین آمده است: «عربستان سعودی بار دیگر بر حق تاریخی و مسلم ملت فلسطین برای تشکیل دولت مستقل خود در مرزهای سال ۱۹۶۷ با پایتختی قدس شرقی، مطابق با قطعنامههای بینالمللی مربوطه، تاکید میکند.»
جنبش فتح نیز بلافاصله پس از تصویب این طرح در بیانیهای تلاش پارلمان اسرائیل برای الحاق بخشهایی از کرانه باختری را «اقدامی تحریکآمیز و خطرناک» خواند و هشدار داد: «این تصمیم درهای درگیریهای گسترده را در سراسر منطقه خواهد گشود.»
در این بیانیه آمده است: «اقدامات اخیر اسرائیل نه تنها تلاشی برای تحکیم اشغالگری است، بلکه هدف آن نابودی راهحل دوکشوری و جلوگیری از تشکیل کشور مستقل فلسطین است.»
فتح تاکید کرد که با وجود این تصمیمها، «حق ملت فلسطین برای تشکیل کشور خود از بین نخواهد رفت».
