دوشنبه ۱۷ شهریور، غزه و اورشلیم همزمان صحنه حملات مرگبار بودند. در دو حمله جداگانه شش شهروند غیرنظامی و چهار نظامی اسرائیلی کشته شدند و حملات اسرائیل به باریکه غزه به کشته شدن ۶۵ فلسطینی منجر شد. دولت اسرائیل از شروع «طوفانی از حملات» در غزه خبر داد.
تحولات ۱۷ شهریور در فلسطین و اسرائیل که به گفته روزنامه هاآرتص هفتصد و سومین روز از جنگ میان آنهاست، با محکومیت و انتقادهای جهانی همراه بود.
تیراندازی مرگبار در اورشلیم
اورشلیم در آغاز روز شاهد یکی از مرگبارترین حملات ظرف سالهای گذشته بود. دو مرد مهاجم فلسطینی با سلاحهای خودکار به سمت یک اتوبوس و ایستگاه اتوبوس تیراندازی کردند. در این حمله شش نفر، شامل سه مرد در دهه ۳۰ زندگی، یک مرد و یک زن در دهه ۵۰، جان خود را از دست دادند و دستکم ۱۰ نفر زخمی شدند.
در پایان این روز وضعیت برخی از مجروحان وخیم گزارش شد.
پلیس اسرائیل این حادثه را «حمله تروریستی» توصیف و اعلام کرد که مهاجمان، دو جوان ۲۰ ساله فلسطینی ساکن کرانه باختری و فاقد مجوز ورود به اسرائیل بودند.
هر دو مهاجم در محل حادثه به دست یک سرباز اسرائیلی و یک غیرنظامی مسلح کشته شدند. تصاویر منتشرشده نشان داد مهاجمان از سلاح دستساز «کارلو» استفاده کرده بودند؛ سلاحی که پیشتر نیز در چندین حمله از سوی فلسطینیها مورد استفاده قرار گرفته بود.
با روشن شدن نحوه ورود مهاجمان به اورشلیم، ارتش اسرائیل تمامی راههای خروجی اورشلیم به سمت کرانه باختری را بست و چندین روستای فلسطینی را محاصره کرد. به این ترتیب، مسیر تردد بیش از ۷۰ هزار فلسطینی مسدود شد.
افزون بر این، نیروهای ارتش با ورود به چندین روستا، اقدام به بازداشت شهروندان فلسطینی کردند، اما در پایان روز تعداد بازداشتشدگان اعلام نشد.
۶۵ کشته در غزه ظرف ۲۴ ساعت
به گزارش وزارت بهداشت غزه که تحت کنترل حماس است، ادامه عملیات نظامی اسرائیل در باریکه غزه به کشته شدن ۶۵ نفر منجر شد، ۱۴ نفر از آنها منتظر دریافت کمکهای غذایی بودند.
این وزارتخانه همچنین گزارش داد که شش نفر از کشتهشدگان روز دوشنبه بر اثر گرسنگی و سوء تغذیه جان خود را از دست دادند. دو نفر از آنها کودک بودند.
حمله حماس به پایگاه اسرائیلی در غزه
ارتش اسرائیل صبح دوشنبه گزارش داد که در پی حمله سه عضو حماس به یک پایگاه نظامی در نزدیکی محله شیخ رضوان غزه، چهار سرباز اسرائیلی کشته و یک سرباز دیگر زخمی شد.
در این حادثه مهاجمان به تانکی که در ورودی پایگاه مستقر بود نزدیک شدند و پس از شلیک به سربازی که سرش از دریچه زرهپوش بیرون بود، مواد منفجرهای به داخل تانک پرتاب کردند. انفجار باعث مرگ دو نظامی ۲۰ ساله و یک سرباز ۱۹ ساله شد.
هویت چهارمین قربانی این حمله اعلام نشده است.
هشدار نتانیاهو به ساکنان غزه
چند ساعت پس از این حمله، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در یک بیانیه ویدیویی به مردم غزه هشدار داد که این منطقه را ترک کنند زیرا بهزودی یک عملیات زمینی گسترده در داخل شهر غزه آغاز خواهد شد.
نتانیاهو در این ویدیو وعده داد که تمام «لانههای ترور» را نابود خواهد کرد. او همچنین گفت که روزهای ۱۶ و ۱۷ شهریور ۵۰ برج بلندمرتبه در غزه هدف قرار گرفته و تخریب شدهاند و این را «مقدمهای برای ورود نیروهای زمینی» اعلام کرد.
واکنشها به حمله اورشلیم
حمله اورشلیم موجی از واکنشها و محکومیتهای بینالمللی را به دنبال داشت. وزارت خارجه اسپانیا تایید کرد یکی از کشتهشدگان شهروند این کشور بوده و این حمله را بهشدت محکوم کرد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که کشورش «این حمله تروریستی را بهشدت» محکوم میکند.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، در بیانیهای گفت از این حمله «وحشتزده» شده و تاکید کرد واشنگتن «در کنار اسرائیل در برابر این وحشیگری خواهد ایستاد». سخنگوی دبیرکل سازمان ملل نیز این حمله را محکوم کرد و با خانواده قربانیان ابراز همدردی کرد.
از سوی دیگر، گروه حماس با صدور بیانیهای این تیراندازی را «عملیاتی قهرمانانه» توصیف کرد و آن را پاسخی طبیعی به «جنایات اشغالگران» دانست.
هرچند حماس مسئولیت مستقیم این حمله را بر عهده نگرفت، اما از فلسطینیان کرانه باختری خواست «مواجهه با اشغالگران و شهرکنشینان» را افزایش دهند.
انتقاد تند سازمان ملل از اسرائیل
از سوی دیگر، فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، اسرائیل را به ارتکاب «جنایات جنگی» متهم کرد. او در سخنرانی افتتاحیه شصتمین نشست شورای حقوق بشر گفت غزه به یک «گورستان» تبدیل شده و جامعه جهانی باید برای پایان دادن به کشتار غیرنظامیان اقدام قاطع انجام دهد.
پذیرش مشروط آتشبس از سوی اسرائیل
در کنار این تنشهای خونین، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، اعلام کرد دولت این کشور طرح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای آتشبس در غزه را پذیرفته است.
او تاکید کرد چنین توافقی تنها در صورتی قابل اجرا خواهد بود که شامل آزادی همه گروگانها و خلع سلاح کامل حماس باشد.
این پیشنهاد ۱۳ شهریور ارائه شده بود و بر اساس آن جنگ غزه در برابر آزادی همه گروگانهای اسرائیلی پایان مییابد. همچنین، این پیشنهاد شامل «تضمینهایی است که در چارچوب آنها، اسرائیل تا زمانی که گفتوگوها برای پایان جنگ ادامه دارد، نبرد را از سر نخواهد گرفت.
حماس یکشنبه اعلام کرده بود که برای گفتوگو درباره آزاد کردن گروگانها آماده است.
ارتش اسرائیل: اهداف حزبالله را در دره بقاع لبنان را هدف گرفتیم
در تحولی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرد که به اهداف حزبالله در دره بقاع در شرق لبنان حمله کرده است.
به نقل از بیانیه ارتش اسرائیل اهداف مورد نظر، پایگاههای آموزشی نظامی نیروی «رضوان» را که محل ذخیره تسلیحات این گروه نیز بود، شامل میشد.
دانشمندان بریتانیایی مطالعهای برای بررسی این موضوع آغاز کردهاند که آیا آلودگی هوا میتواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، میتواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماریهایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راهاندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان میدهد هوایی که تنفس میکنیم چگونه میتواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سالهای اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان دادهاند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل میشوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده میتوانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق میتواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماریها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیستها بهتازگی دریافتهاند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماریهای نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما میخواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا میتوانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلقهای ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیونها، کارخانهها، گرد و غبار، گردهها، آتشفشانها، آتشسوزیهای جنگلی و منابع دیگر تولید میشوند و بهعنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا بهطور ساده PM2/5 شناخته میشوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازکتر از موی انسان است و بهقدری کوچکاند که میتوانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پیام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز میشوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنالهای بویایی را از گیرندههای موجود در بینی دریافت کرده و پردازش میکند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر میرسد که پیام۲.۵ها در مغز، از سوی سلولهای ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب میشوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز میشود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش میرود و منجر به زوال عقل میشود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پیام۲.۵ها موجب تشکیل تودههایی در بافت مغز میشوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیستشناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماریهای مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمیدانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را بهطور مستقیم تحریک میکنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیبپذیر در حال وقوع است، تسریع میکنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف میتواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسمها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است بهطور مستقیم فرآیند تجمع پروتئینها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی تودههای پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلولهای بدن تداخل دارند و باعث میشوند حذف پروتئینهای عامل بیماریهایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پیام۲.۵ها به وسیله سلولهای ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث میشوند که این سلولها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایشهای درونکشتگاهی روی سلولهای بنیادی انسانی و همچنین مدلهای حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسمها را با جزییات بیشتری درک کنیم، میتوانیم از این دانش برای توسعه درمانهایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگیهای هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماریهای مغزی پیشگیری کنیم.
یافتههای یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماریهای کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما میتواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماریهای عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، قرار گرفتن طولانیمدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماریهای عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماریها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گستردهای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامعتری از پیامدهای مرتبط ارائه میدهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماریهای عفونی را تشدید میکند.»
زنگ خطر بیماریهای پنهان
این مطالعه همچنین نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشهگیری شود و درد مفاصل و بیتحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان میدهد که تاکنون در ارزیابیهای مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرمتر یا سیل مداوم ممکن است با بیماریهای مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی را تشدید میکند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کردهایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گامهای بعدی شامل تجزیه و تحلیل دادههای بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر میگذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض میکند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسان رخ داده، با پدیده النینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرمترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.