ایران در رتبه ۱۴ تنش آبی در جهان
بر اساس گزارش وبسایت «بررسی جمعیت جهان»، ایران در میان کشورهای جهان از نظر تنشهای آبی در رتبه چهاردهم قرار دارد و استانهای یزد، اصفهان، مرکزی، خراسان جنوبی و همدان، با بیشترین بحران آبی مواجه هستند.
بر اساس گزارش وبسایت «بررسی جمعیت جهان»، ایران در میان کشورهای جهان از نظر تنشهای آبی در رتبه چهاردهم قرار دارد و استانهای یزد، اصفهان، مرکزی، خراسان جنوبی و همدان، با بیشترین بحران آبی مواجه هستند.
بر اساس گزارش این وبسایت (World Population Review)، شاخص کل ایران در این طبقهبندی ۴.۶۵ از پنج گزارش شده که نشاندهنده تنش شدید آبی در کشور است.
در این گزارش، شاخص تنش آبی از صفر (بدون تنش) تا پنج (بالاترین سطح تنش) محاسبه شده است.
وبسایت بررسی جمعیت جهان از سال ۲۰۱۳ بهعنوان یک وبسایت با تمرکز بر موضوعات جمعیتی فعالیت میکند.
در جزییات شاخص تنش آبی، شاخص بخش مصرف خانگی۴.۵۳، بخش کشاورزی ۴.۶۸ و بخش صنعتی ۴.۱ گزارش شده است.
این شاخصها نشان میدهند ایران در همه حوزههای مصرفی، با کمبود شدید آب مواجه است و منابع تجدیدپذیر، نمیتوانند پاسخگوی میزان برداشت و مصرف کنونی باشند.
تنش آبی به معنای نسبت برداشت آب (مصرفی و غیرمصرفی) به منابع آب تجدیدپذیر در دسترس است.
شاخص بالا نشاندهنده رقابت بیشتر برای منابع محدود آبی و خطرات جدی در آینده آبی کشور است.
چه استانهایی بیشترین تنش آبی را دارند؟
بر اساس این گزارش، شاخصهای پنج استان یزد، اصفهان، مرکزی، خراسان جنوبی و همدان در همه زمینههای مصرف خانگی، بخش کشاورزی و بخش صنعتی، پنج است که نهایت تنش آبی را نشان میدهد.
در سالهای اخیر گزارشهای متعددی از کمبود شدید آب در این استانها منتشر شده که این کمبود منجر به تظاهرات مردم و کشاورزان نیز شده است.
پاسخ جمهوری اسلامی به اعتراضات مربوط به آب، سرکوب گسترده این اعتراضها بوده است.
پس از این استانها، به ترتیب استانهای تهران، چهارمحال و بختیاری، خراسان رضوی، کرمان، فارس، سمنان، البرز و زنجان، بیشترین تنش آبی را در کشور دارند.
سه استان مازندران، اردبیل و گیلان، دارای کمترین تنش آبی در کشور هستند.
بحران فراگیر آب در خاورمیانه
طبق تازهترین گزارش این وبسایت، کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا با بالاترین سطح تنش آبی در جهان مواجه هستند؛ وضعیتی که حیات اقتصادی، کشاورزی و حتی ثبات اجتماعی این کشورها را به خطر انداخته است.
۱۰ کشور اول جهان با بیشترین تنش آبی (شاخص پنج از پنج) به ترتیب عبارتند از: کویت، قبرس، عمان، قطر، بحرین، لبنان، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، اسرائیل و مصر.
کویت با کمترین منابع طبیعی آب، در صدر کشورهای بحرانی قرار دارد و ۹۹ درصد آب مصرفی این کشور از شیرینسازی آب دریا تامین میشود.
قبرس نیز با این که یک کشور جزیرهای است اما با کمبود منابع آبی طبیعی و تغییرات اقلیمی شدید دست و پنجه نرم میکند و عمان، علیرغم تلاش برای بازچرخانی آب، جزو کشورهای با بیشترین برداشت آب نسبت به منابع در دسترس است.
قطر به فناوریهای نمکزدایی وابستگی کامل دارد و منابع آب زیرزمینی بحرین در حال فرسایش کامل هستند و آب شیرین به کالایی استراتژیک تبدیل شده است.
یک ویدیوی ارسالشده برای ایراناینترنشنال در دوشنبه ۳۰ تیر، آتشسوزی در این کارگاه را نشان میدهد.
همزمان محمد شریعتی، از آتشنشانی اصفهان، در گفتوگو با خبرگزاری دولتی ایرنا وقوع آتشسوزی در کارگاه فرآوردههای نفتی منطقه زیار اصفهان را تایید کرد.
او گفت: «آتشی گسترده در کارگاه تولید روغن و مشتقات نفتی در منطقه زیار اصفهان گزارش شد و شعلههای آتش در یک هزار و ۵۰۰ مترمربع از فضا گسترش یافت.»
شریعتی افزود: «محل حادثه خارج از حوزه استحفاظی سازمان آتشنشانی اصفهان بود اما با توجه به حساسیت موقعیت و درخواست کمک از سوی آتشنشانیهای منطقه، نیروهای آتشنشانی این شهر نیز بدون تاخیر به محل اعزام شدند.»
بنا بر اعلام آتشنشانی اصفهان، این حادثه تلفات جانی نداشت.
موجی از آتشسوزی و انفجار در ایران
در روزهای اخیر موجی از آتشسوزیها و انفجار از شهرهای مختلف سراسر ایران گزارش شده است.
۲۸ تیر، رسانهها در ایران از کشته شدن یک نفر در آتشسوزی پالایشگاه آبادان خبر دادند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد آتشسوزی پالایشگاه آبادان بهدلیل نشتی یکی از پمپهای واحد ۷۰ پالایشگاه بود و ناشی از خرابکاری یا دخالت عوامل انسانی نبود.
پالایشگاه آبادان، بزرگترین پالایشگاه کشور است.
آتشسوزیهای پیدرپی در ایران پس از اعلام آتشبس میان اسرائیل و جمهوری اسلامی به دنبال جنگ ۱۲ روزه، از ابتدای تیرماه آغاز و تا به حال دستکم ۲۰ آتشسوزی در نقاط مختلف کشور گزارش شده است.
پیشتر قدرتالله محمدی، مدیرعامل سازمان آتشنشانی، اعلام کرد آتشسوزیهای اخیر ارتباطی به اسرائیل ندارد و ناشی از «بیتوجهی به اصول ایمنی» بوده است.
در همین حال، سازمان محیط زیست، آتشسوزیهای اخیر را به «عناصر معاند و افراد فرصتطلب» مربوط دانسته است.
روزنامه هممیهن دوشنبه ۳۰ تیر گزارش داد تنها هشت خانواده از میان ۵۸ خانواده قربانی، توانستهاند شکایت رسمی ثبت کنند، چرا که شرکت پیمانکار سینا، «با تهدید»، برخی خانوادهها را از پیگیری حقوقی «منصرف کرده» است.
مصطفی نوریزاده، همسر حکیمه بختو، یکی از افرادی که در کانکسی موقت و ناایمن در محوطه بندر رجایی کار میکرد، در همین زمینه گفت: «مدیران شرکت سینا حتی گفتهاند مگر هشت خانواده بیشترند؟ بروند شکایت کنند ببینیم زور آنها بیشتر است یا ما؟»
همسر یکی از کشتهشدگان گفت حتی بعضی خانوادهها از سوی مدیران تهدید شدهاند: «شنیدهایم به خانوادهها گفتهاند اگر شکایت کنند، وامشان قطع میشود یا استخدام عقب میافتد.»
به گفته خانوادهها، فشارهای اجتماعی، ترس از قطع همکاریهای شغلی، وابستگی مالی به شرکت سینا و همچنین نفوذ نسبی بعضی شرکتهای درگیر در منطقه، باعث شده بسیاری از خانوادهها سکوت کنند.
خانوادههایی که شکایت کردهاند به هممیهن گفتند دادگاهها هم هنوز بینتیجهاند، پروندهها مُهر «محرمانه» خوردهاند و هیچکس پاسخ نداده که دقیقا چه چیزی در آن محموله مرگبار بوده و چه کسی مسئول این فاجعه است.
محمولهای که منفجر شد متعلق به نهادی نظامی بود
نوریزاده گفت پیگیریهای خانوادههای داغدار نشان میدهد محمولهای که باعث انفجار شد، متعلق به یکی از نهادهای نظامی بوده و در همان محدودهای انبار شده بوده که کانکسهای اداری قرار داشتند.
او گفت: «تمام بارهای امنیتی، ترخیصکار معمولی ندارند. هیچ شرکت خصوصیای اجازه خرید یا حمل چنین محمولهای را ندارد. این بار متعلق به دولت یا نهاد نظامی بوده. همینجاست که سوالها شروع میشود: چه چیزی وارد اسکله شده بود؟ چرا آنجا بود؟ چرا در شرایط ایمن نگهداری نشد؟»
با گذشت سه ماه از انفجار، هنوز هیچ نهاد رسمیای جزییاتی از محموله، مقصران یا گزارش فنی نهایی حادثه را منتشر نکرده است.
خانوادههای قربانیان به هممیهن گفتند نه تنها هیچ مدیر یا مسئولی برکنار نشده، بلکه حتی یک عذرخواهی رسمی هم صورت نگرفته است.
به گفته آنها، تنها واکنش رسمی تا امروز، برگزاری چند جلسه در بندرعباس بوده که وکلای خانوادهها در آنها اجازه دسترسی کامل به پرونده را نداشتهاند.
بازماندگان قربانیانی که شکایت کردهاند چهار مطالبه مشخص دارند: معرفی و محاکمه مقصران، شناسایی کشتهشدگان بهعنوان «شهید خدمت»، پرداخت دیه، افزایش مستمریها و عذرخواهی رسمی نهادها و مدیران مسئول از خانوادهها.
با این حال، تاکنون نه تنها هیچکدام از این خواستهها محقق نشده، بلکه تنها فردی که عنوان «شهید» گرفته، یک فرمانده نظامی بوده است.
برخی خانوادهها دیه نگرفتند
همسر یکی از کشتهشدگان گفت مدیرعاملی که مستقیم یا غیرمستقیم مسئول این فاجعه بوده، هنوز همان جا کار میکند و حتی حالا در حال تصمیمگیری است که کدام خانوادهها میتوانند وام بگیرند، چه کسی میتواند استخدام بشود و چه کسی نه.
او افزود: «انگار نه انگار که کانکس محل کار اداری را با انبار انفجاری، یکی کرده بود. حتی یک تذکر هم نگرفت.»
به گفته او، هیچ دادگاهی برای شنیدن شکایت خانوادهها برگزار نشده و تمام مدیران و مقصران بالقوه، بدون توقف، سر کار برگشتهاند.
بر اساس گزارش هممیهن، اگرچه بخش زیادی از دیهها پرداخت شده اما بسیاری از زخمیها هزینه جراحیها را از جیب دادهاند و مستمریها بر مبنای روزهای کارکرد محاسبه شدهاند.
هفته پیش بود که سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی از پرداخت ۹۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان دیه به ۵۸ متوفی حادثه انفجار بندر رجایی خبر داد.
با وجود تاکید قوه قضاییه بر پرداخت کامل دیه و ارزیابی خسارتها، برخی خانوادهها میگویند هنوز هیچ حمایت یا خسارتی دریافت نکردهاند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه ۳۰ تیر اعلام کرد سهشنبه نشست سه جانبهای در سطح مدیران کل با روسیه و چین در تهران برگزار میشود که بحث درباره موضوع هستهای، یکی از محورهای اصلی آن خواهد بود.
او گفت: «برای اینکه مانع فعالسازی مکانیسم ماشه شویم یا تبعات آن را کم کنیم، در رایزنی مداوم با این دو کشور هستیم.»
به گفته بقائی، روسیه و چین از اعضای برجام و نیز اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل هستند و میتوانند در هر روندی که در شورای امنیت شکل میگیرد، نقشآفرینی کنند.
علی لاریجانی، مشاور علی خامنهای، ۲۹ تیر با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، دیدار کرد تا درباره مسائلی از جمله برنامه اتمی ایران گفتوگو کند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان که به تروئیکای اروپایی یا E3 معروفاند، هشدار دادهاند در صورت عدم پیشرفت در مذاکرات هستهای تا نهم شهریور، از مکانیسم ماشه استفاده خواهند کرد.
در صورت فعالسازی مکانیسم ماشه، تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی دوباره برقرار میشوند.
هشدار دوباره آلمان به ایران
وزارت خارجه آلمان اعلام کرد این کشور فرانسه و بریتانیا به تلاشهای فشرده برای یافتن یک راهحل دیپلماتیک دائمی درباره مساله هستهای ایران ادامه میدهند.
این وزارتخانه بار دیگر هشدار داد اگر تا نهم شهریور طرفین نتوانند به راهحلی دیپلماتیک درباره برنامه اتمی جمهوری اسلامی برسند، گزینه مکانیسم ماشه همچنان روی میز خواهد ماند.
مکانیسم ماشه یا اسنپبک سازوکاری است که در متن قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل گنجانده شد تا در صورت «عدم پایبندی اساسی» تهران به تعهدات برجامی، امکان بازگشت خودکار تحریمهای این سازمان علیه ایران را بدون نیاز به رایگیری یا اجماع در شورای امنیت فراهم کند.
فرتریش مرتس، صدر اعظم آلمان، اخیرا در یک نشست از گفتوگوهای فشرده با کشورهای منطقه و هماهنگی نزدیک با آمریکا در رابطه با حملات به برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی سخن گفت.
او تاکید کرد حل این بحران بدون مشارکت شرکای بینالمللی ممکن نیست.
سه کشور اروپایی همراه با چین و روسیه، اعضای باقیمانده در توافق هستهای برجام هستند؛ توافقی که در ازای اعمال محدودیت بر برنامه هستهای ایران، تحریمها را لغو کرد.
آمریکا در سال ۲۰۱۸ از این توافق خارج شد.
بقائی بامداد دوشنبه ۳۰ تیر اعلام کرد مذاکرات هستهای با تروئیکای اروپایی جمعه سوم مرداد در استانبول و در سطح معاونان وزیر از سر گرفته خواهد شد.
بقائی ظهر دوشنبه هم گفتوگوهای ایران با کشورهای اروپایی را در سطح معاونان وزیر توصیف کرد و افزود: «ما هرجا احساس کنیم از دیپلماسی میتوانیم برای احقاق حقوق ملت ایران استفاده کنیم، دریغ نخواهیم کرد.»
او افزود ایران در این دیدارها همچنین «بهدنبال پاسخ» خواهد بود، چرا که این کشورها حملات اسرائیل و آمریکا را محکوم نکردهاند.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در عینحال تاکید کرد در حال حاضر هیچ برنامهای برای ازسرگیری مذاکرات هستهای با آمریکا وجود ندارد.
رسانههای ایران به نقل از این سازمان گزارش دادند که این آزمایش موشکی دوشنبه ۳۰ تیر انجام شد.
بر اساس گزارشهای منتشر شده در رسانههای داخلی، «نتایج حاصل از این آزمون در جهت ارتقای عملکرد ماهوارهها و سامانههای فضایی کشور به کار گرفته خواهد شد».
آزمایش موشکی در میانه تنشها
این اولین بار نیست که جمهوری اسلامی در میانه تنشها با غرب دست به آزمایش موشکی میزند.
در موارد قبلی نیز آمریکا و سه کشور اروپایی طرف برجام (آلمان، بریتانیا و فرانسه)، پرتاب موشک ماهوارهبر از سوی ایران را محکوم کرده و آن را اقدامی «ناسازگار با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد و بیثباتکننده منطقه» عنوان کردند.
سال ۱۴۰۱، کاخ سفید پرتاب ماهوارهبر ذوالجناح را اقدامی «غیرمفید و بیثباتکننده» خواند و اعلام کرد به استفاده از تحریمها و سایر اقدامات برای جلوگیری از پیشرفت بیشتر در برنامه موشکی ایران متعهد است.
همان سال، روزنامه هاآرتص به نقل از منابع امنیتی اسرائیل از برنامه جمهوری اسلامی برای توسعه فناوری موشکهای ماهوارهبر با برد چهار هزار کیلومتر و استفاده از آنها برای حمل کلاهک اتمی خبر داد.
تلاشهای ناموفق
برخی تلاشهای پیشین تهران در زمینه آزمایش موشکهای ماهوارهبر، موفقیتآمیز نبودند.
پرتاب ماهواره «ظفر-۱» که ایران برای ساخت آن دو میلیون یورو هزینه کرده بود در بهمن ماه سال ۹۸ با شکست مواجه شد و این ماهواره نتوانست وارد مدار شود.
جمهوری اسلامی برای پرتاب این ماهواره از موشک سیمرغ استفاده کرد اما احمد حسینی، سخنگوی امور فضایی وزارت دفاع، گفت که موشک سیمرغ به سرعت لازم برای قرار دادن ماهواره در مدار تعیین شده نرسید.
شهریور سال ۱۳۹۸ هم رادیو ملی آمریکا، انپیآر، به استناد تصاویر هوایی خبر داد اقدام جمهوری اسلامی در پرتاب یک موشک ماهوارهبر از پایگاه فضایی سمنان در مرحله ابتدایی و در سکوی پرتاب دچار مشکل شده و شکست خورده است.
پس از آن یک مقام ایرانی به رویترز گفت یک موشک ایرانی در سکوی پرتابش در پایگاه فضایی خمینی سمنان منفجر شد.
آزمایش جدید در آستانه مذاکرات با اروپا
آزمایش جدید موشکی جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و در آستانه مذاکره تهران با تروئیکای اروپایی (سه کشور اروپایی) صورت گرفته است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که مذاکرات هستهای با فرانسه، بریتانیا و آلمان، جمعه سوم مرداد در استانبول و در سطح معاونان وزیر از سر گرفته خواهد شد.
با تایید نهایی خبر برگزاری مذاکرات تروئیکای اروپایی و جمهوری اسلامی در استانبول، روزنامه فرهیختگان نوشت اروپا میخواهد در برابر بازگشت بازرسان آژانس انرژی اتمی، مکانیسم ماشه را تعلیق کند.
نایبرییس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز نبستن تنگه هرمز را اهرم مذاکره تهران در مذاکرات خواند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه ۳۰ تیر گفت: «ما در مورد اتصالات و راههای مواصلاتی و معابر و گذرگاهها در آن قسمت مواضعمان را خیلی روشن بیان کردیم.»
او افزود جمهوری اسلامی در عین اینکه «حامی و موافق» گسترش روابط بین کشورهای منطقه است، در عینحال تاکید دارد که این اقدامات و ایجاد چنین گذرگاههایی نباید خدشهای به تمامیت ارضی و مرزهای شناختهشده بینالمللی وارد کند یا ژئوپلیتیک منطقه را تغییر دهد.
بقائی گفت: «در مواردی صحبتها و موضعگیریهای کشورهای دیگر در حوزه قفقاز شاید سوءتفسیر میشود. موضع ما در این زمینه روشن است و بارها اعلامش کردهایم.»
رییسجمهوری آذربایجان یکشنبه ۲۹ تیر بار دیگر با تاکید بر اهمیت کریدور زنگزور، ارمنستان را تهدید کرد که باید ساخت بخش ارمنی این گذرگاه را هرچه سریعتر تکمیل کند.
او گفت: «کریدور زنگزور تنها آذربایجان را به جمهوری خودمختار نخجوان متصل نمیکند، بلکه این یک دالان ترانزیتی بینالمللی است که حملونقل منطقهای و بینالمللی را تقویت میکند و برای ما اهمیت زیادی دارد.»
دالان زنگزور یک مسیر حملونقل زمینی است. این مسیر جمهوری آذربایجان را از طریق استان سیونیک که جنوبیترین استان ارمنستان محسوب میشود و با ایران هممرز است را به منطقه نخجوان متصل میکند.
در این صورت جمهوری آذربایجان بدون عبور از پستهای بازرسی ارمنستان، به منطقه نخجوان و از آنجا به ترکیه متصل شود.
علیاف در سخنرانی جدید خود با اعلام اینکه این کشور ساخت راهآهن در قلمرو خود تا مرزهای ایران و ارمنستان را با سرعت پیش میبرد، گفت: «این خط را تابستان ۲۰۲۶ تکمیل خواهیم کرد. متاسفانه در بخش ارمنستان هیچ کاری انجام نشده است.»
رییسجمهوری آذربایجان هشدار داد اگر ارمنستان به «کارشکنی» ادامه دهد، «هم از منظر حملونقلی و هم از منظر سیاسی به انزوا کشیده خواهد شد».
او همچنین گفت: «با استفاده از دالان زنگزور میتوانیم حمل و نقل ترانزیتی را تا ۱۵ میلیون تن افزایش دهیم.»
علیاف در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد آمریکا برای نظارت بر این کریدور، گفت: «این سوال باید از ارمنستان پرسیده شود» و تاکید کرد هیچ نهادی جز باکو حق مدیریت یا نظارت بر این مسیر را در خاک جمهوری آذربایجان نخواهد داشت.
اهمیت کریدور زنگزور
تابستان ۱۴۰۳ و پس از سفر ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه و مهمترین پشتیبان جمهوری اسلامی در منطقه به جمهوری آذربایجان، بار دیگر مساله دالان زنگزور مورد توجه قرار گرفت.
زنگزور گذرگاهی است که ایران با احداث آن صراحتا مخالفت کرده، اما در موردی نادر، روسیه و آمریکا درباره احداث آن همنظر هستند.
علی خامنهای در دو دیدار جداگانه در تابستان ۱۴۰۱، با ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان، روسای جمهوری روسیه و ترکیه، صراحتا درباره احداث این دالان ابراز مخالفت کرد.
او همچنین از ابتدای سال جاری، دوبار با نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، دیدار کرده و مخالفت خود با احداث زنگزور را اعلام کرده است.
با اینحال مسکو در رویکردی کمسابقه نسبت به جمهوری اسلامی رسما اعلام کرد برای او «شفافسازی» خواهد کرد، تا تهران به احداث این گذرگاه رضایت دهد.
اگر کریدور زنگزور باز شود و در اختیار آذربایجانیها قرار بگیرد، مرزهای ایران و ارمنستان با یکدیگر به طور کامل قطع خواهد شد.
همچنین استان آذربایجان شرقی از مسیر ترانزیت باکو به آنکارا حذف میشود و ایران دیگر نمیتواند برای ترانزیت محصولات خود به اروپا، مانند امروز بهراحتی از مسیر ارمنستان استفاده کند و برای این منظور ناچار است به ترکیه و جمهوری آذربایجان وابسته شود.
