دونالد ترامپ در سفر به خاورمیانه که از فردا آغاز میشود، یک هواپیمای مجلل از نوع بویینگ ۸-۷۴۷ را بهعنوان هدیه از خاندان سلطنتی قطر دریافت میکند. این هدیه احتمالا گرانقیمتترین هدیهای است که در تاریخ آمریکا از سوی یک دولت خارجی به رییسجمهوری این کشور اهدا شده است.
کارشناسان صنایع هوایی ارزش تقریبی این هواپیما را که بهدلیل تجهیزات مجلل و ویژهاش به کاخ آسمانی شهرت یافته است، حدود ۴۰۰ میلیون دلار برآورد میکنند.
این خبر را نخستین بار شبکه خبری اِیبیسی منتشر کرد. بلافاصله پس از آن رسانههای مختلف جزییاتی درباره نحوه انتقال مطرح کردند و گمانهزنیها درباره قانونی بودن چنین هدیه ارزشمندی آغاز شد.
با وجود این، یک سخنگوی رسمی دولت قطر، در گفتوگو با شبکه خبری اِنبیسی برخی از جزییات مطرحشده از سوی مقامات آمریکایی درباره این هدیه را رد کرد و گفت که گزارشها درباره اهدای یک هواپیمای جت به دولت آمریکا طی سفر آینده رییسجمهوری آمریکا نادرست است.
علی الانصاری، وابسته مطبوعاتی قطر در آمریکا، هم در بیانیهای اعلام کرد: «امکان انتقال یک هواپیما جهت استفاده موقت بهعنوان هواپیمای اختصاصی رییس جمهوری آمریکا در حال حاضر میان وزارت دفاع قطر و وزارت دفاع این کشور در دست بررسی است، اما گروههای حقوقی هنوز در حال بررسی هستند و تصمیم نهایی هنوز گرفته نشده است.»
یک منبع آگاه به اِنبیسی گفته است که ایده هدیه دادن این هواپیمای ویژه به ترامپ برای «مدتی طولانی» مطرح بوده است.
بهگفته این منبع، این پیشنهاد بهتازگی بهطور رسمی با ترامپ میان گذاشته شد و او «باخوشحالی آن را پذیرفت».
ترامپ حدود سه ماه پیش در فرودگاه بینالمللی وستپالمبیچ فلوریدا از این هواپیما بازدید کرده بود.
گمانهزنیهایی پیرامون قانونی بودن دریافت هواپیما
کارولین لِویت، سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به پرسشهای خبرنگاران درباره دریافت چنین هدیه گرانقیمتی از سوی قطر گفت که تمام هدایا از سوی دولتهای خارجی با رعایت کامل قوانین پذیرفته میشوند.
منابع اِیبیسی خبر دادند که تیم حقوقی دفتر مشاوران کاخ سفید و وزارت دادگستری آمریکا با ارائه تحلیلی به وزارت دفاع به این نتیجه رسیدهاند که اگر این وزارتخانه هواپیما را بپذیرد و پیش از پایان دوران ریاستجمهوری ترامپ به کتابخانه ریاستجمهوری ترامپ انتقال دهد، خلاف قوانین نخواهد بود.
این تحلیل تاکید دارد که چنین اقدامی نقض قوانین مربوط به رشوه یا تخطی از «بند دریافت هدایا از دولتهای خارجی» در قانون اساسی آمریکا محسوب نمیشود.
به گفته این منابع، پام باندی، دادستان کل آمریکا و دیوید وارینگتون، مشاور ارشد حقوقی کاخ سفید، به این نتیجه رسیدهاند که از لحاظ قانونی «پذیرفتنی است» که دریافت این هدیه مشروط به انتقال مالکیت آن به کتابخانه ریاستجمهوری ترامپ پیش از پایان دوره ریاستجمهوری باشد.
با وجود اینکه دادستان کل آمریکا هفته گذشته نظرش را بهصورت یک یادداشت حقوقی به دفتر مشاوران کاخ سفید ارسال کرده است، دموکراتها در واکنش به این خبر نقدهای تندی علیه دولت مطرح کرده و گفتهاند که پذیرش چنین هدیهای در این سطح نیازمند تایید کنگره است.
جیمی راسکین، نماینده دموکرات از ایالت مریلند و عضو ارشد کمیته قضایی مجلس نمایندگان، در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «ترامپ باید برای پذیرش این هدیه ۳۰۰ میلیون دلاری از قطر موافقت کنگره را کسب کند. قانون اساسی در این مورد کاملا روشن است: هیچ هدیهای «از هر نوعی» از سوی دولت خارجی بدون اجازه کنگره پذیرفته نیست. هدیهای که چهار سال از آن استفاده میکنید و سپس در کتابخانهتان میگذارید، همچنان یک هدیه (و نوعی کلاهبرداری) است.»
چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات سنا هم در انتقاد از ترامپ این هواپیما را نمونهای از «نفوذ خارجی» خواند.
شومر در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «هیچ چیز مثل ایرفورس وانِ اهدایی از سوی قطر شعارِ «اول آمریکا» را القا نمیکند! ین فقط رشوه نیست، بلکه نفوذ خارجیِ لوکس است.»
سناتور برنی سندرز نیز هم این اقدام را «فسادآمیز» و «ناقض قانون اساسی» توصیف کرده است.
منابع آگاه به شبکه خبری اِیبیسی گفتهاند که طبق برنامهریزیهای انجام شده، این هواپیما ابتدا به نیروی هوایی آمریکا منتقل خواهد شد تا تغییرات و تجهیزاتی مطابق با استانداردهای نظامی ایالات متحده برای حمل و نقل ایمن رییس جمهوری روی آن انجام شود.
به نقل از همین منابع از این هواپیما تا ماه پایانی ریاستجمهوری ترامپ برای سفرهای او استفاده میشود و حداکثر تا یکم ژانویه ۲۰۲۹ به بنیاد کتابخانه ریاستجمهوری ترامپ واگذار خواهد شد. تمام هزینههای مربوط به این انتقال را نیروی هوایی آمریکا پرداخت میکند.
دونالد ترامپ و هیئت همراهش ۲۲ اردیبهشت به عربستان سفر میکند و توقفهایی در امارات متحده عربی و قطر خواهد داشت.
افیخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، شامگاه یکشنبه ۲۱ اردیبهشت برای سه بندر راس عیسی، الحدیده و الصلیف در یمن هشدار تخلیه فوری صادر کرد.
او در شبکه ایکس نوشت: «بهدلیل استفاده گروه تروریستی حوثی از این بنادر برای انجام فعالیتهای نظامی، از تمامی افراد حاضر در این مناطق خواسته میشود فورا بنادر را ترک کنند و از آنها فاصله بگیرند تا از خطرات احتمالی در امان بمانند.»
کانال ۱۴ اسرائیل نیز گزارش داد هشدار تخلیه برای این سه بندر اینبار تا «اطلاع ثانوی» صادر شده است.
رسانههای وابسته به حوثیها هم از حملات هوایی اسرائیل به استان حدیده یمن خبر دادند.
این سومین موج از حملات هوایی گسترده اسراییل به مواضع حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در روزهای اخیر است.
ارتش اسرائیل ۱۶ اردیبهشت نیز پس از صدور هشدار تخلیه فوری برای فرودگاه بینالمللی صنعا، پایتخت یمن، این مکان را هدف قرار داد.
این عملیات در واکنش به حمله موشکی حوثیها به فرودگاه بنگوریون تلآویو انجام شد.
ارتش اسرائیل ۱۵ اردیبهشت نیز با ۲۰ جنگنده بیش از ۵۰ بمب بر مواضع حوثیها در بندر حدیده و کارخانه بتن «باجل» پرتاب کرد.
این حملات در شرایطی انجام میشوند که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۶ اردیبهشت ماه اعلام کرد ایالات متحده بمباران مواضع حوثیها را متوقف میکند.
ترامپ افزود این تصمیم در پی موافقت حوثیها با توقف حملات به کشتیهای آمریکایی گرفته شده است.
حوثیهای یمن ۱۷ اردیبهشت اعلام کردند توافق آتشبس میان این گروه و آمریکا شامل اسرائیل نمیشود.
معمر الاریانی، وزیر اطلاعرسانی دولت قانونی یمن، ۲۰ اردیبهشت اعلام کرد توقف حملات آمریکا حاصل توافق میان تهران و واشینگتن است، نه نتیجه مذاکرات با حوثیها.
انبیسینیوز ۲۱ اردیبهشت با اشاره به اختلافات بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و ترامپ نوشت تحولات اخیر در رابطه با حوثیها از مواردی بوده که در روزهای اخیر بر روابط رهبران دو کشور سایه افکنده است.
به گزارش انبیسی، تصمیم ترامپ برای توقف کارزار نظامی ایالات متحده علیه حوثیها موجب حیرت نتانیاهو شد.
در پی ادامه حملات حوثیها به اسراییل در روزهای گذشته، مقامهای این کشور بارها تاکید کردند این حملات را بیپاسخ نخواهند گذاشت.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۹ اردیبهشت در واکنش به حملات جدید حوثیها به کشورش گفت این گروه به شلیک «موشکهای ایرانی» بهسوی اسرائیل ادامه میدهد.
او افزود: «همانطور که وعده دادهایم، در یمن و هر نقطهای که لازم باشد با قدرت و قاطعیت پاسخ خواهیم داد.»
مدت کوتاهی پس از آغاز مناقشه حماس و اسرائیل، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه در ماههای گذشته به خطر انداختند.
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت نوشت رشد اقتصادی پرشتاب هند که این کشور را به پنجمین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل کرده، اعتماد بهنفس و نفوذ دهلی نو را در عرصه بینالمللی افزایش داده است.
هند نقش مهمی در حل و فصل بحرانهای منطقهای، از جمله فروپاشی اقتصادی سریلانکا و زلزله میانمار، ایفا کرده است.
اما درگیری اخیر با پاکستان بر سر کشمیر که با تبادل موشک، پهپاد و حملات هوایی شدت گرفت و دستکم ۶۶ کشته برجای گذاشت، یکی از حساسترین مسائل در سیاست داخلی هند به شمار میرود.
عملکرد دهلینو در این بحران دیپلماتیک که از یک سو شامل تلاش برای جلب نظر ترامپ در مسائلی چون تجارت و از سوی دیگر دفاع از منافع ملی در مناقشه کشمیر است، تا حد زیادی تابع سیاست داخلی هند بوده و میتواند نقش تعیینکنندهای در سرنوشت درگیریهای این منطقه ایفا کند.
مایکل کوگلمان، تحلیلگر مسائل جنوب آسیا مستقر در واشینگتن، در همین رابطه گفت هند تمایلی به ورود به مذاکرات گستردهتر بر سر کشمیر ندارد و تداوم آتشبس میان دو کشور نیز با چالشهای جدی مواجه خواهد بود.
او افزود این آتشبس «بهطور شتابزده» و در اوج تنشها به دست آمد.
رویترز نیز با اشاره به شکنندگی این آتشبس نوشت دهلی نو و اسلامآباد شامگاه ۲۰ اردیبهشت یکدیگر را به نقض جدی آن متهم کردند.
ترامپ ۲۱ اردیبهشت از برقراری آتشبس میان هند و پاکستان استقبال کرد و گفت: «قصد دارم تجارت را بهطور چشمگیری با هر دو ملت بزرگ افزایش دهم.»
بیشتر بخوانید: هند و پاکستان با میانجیگری آمریکا به توافق آتشبس دست یافتند
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، از زمان آغاز درگیریهای اخیر در کشمیر هیچ موضعگیری علنی در این خصوص نداشته است.
هر دو کشور هند و پاکستان بر بخشهایی از این منطقه کوهستانی حکومت میکنند، اما کل آن را متعلق به خود میدانند و تاکنون دو جنگ و چندین درگیری دیگر بر سر آن رخ داده است.
هند میگوید بحران در کشمیر نتیجه شورشهایی است که با پشتیبانی پاکستان شکل گرفتهاند، اما اسلامآباد این اتهام را رد میکند.
براهما چلانِی، تحلیلگر دفاعی از هند، در این رابطه گفت: «با پذیرش آتشبس تنها سه روز پس از آغاز عملیات نظامی و آن هم تحت فشار آمریکا، هند بهجای تمرکز بر تروریسم فرامرزی مورد حمایت پاکستان که موجب شعلهور شدن بحران شد، توجه جامعه جهانی را مطعوف مناقشه کشمیر کرده است.»
برای چندین دهه پس از جدایی هند و پاکستان در سال ۱۹۴۷، غرب این دو کشور را از دریچهای مشترک مینگریست، چرا که بهطور بر سر کشمیر میجنگیدند. اما در سالهای اخیر، با رشد چشمگیر اقتصاد هند، این دیدگاه دستخوش تغییر شده است.
در سوی مقابل، اقتصاد پاکستان درجا میزند و اکنون کمتر از یکدهم اقتصاد هند است.
پیشنهاد ترامپ برای میانجیگری در مناقشه کشمیر، بههمراه اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، درباره آغاز مذاکرات میان دهلینو و اسلامآباد در مکانی بیطرف و بر سر مسائل گستردهتر، بسیاری از هندیها را آزرده کرده است.
پاکستان بارها از ترامپ برای میانجیگری درباره توقف درگیریها در کشمیر قدردانی کرده، در حالی که هند نقش طرف ثالث در این آتشبس را به رسمیت نشناخته و اعلام کرده این توافق مستقیما میان دو طرف حاصل شده است.
تحلیلگران و احزاب مخالف هند در حال حاضر این پرسش را مطرح میکنند که آیا دهلینو با شلیک موشک به سوی پاکستان در واکنش به حمله مرگبار به گردشگران هندو در کشمیر، به اهداف راهبردی خود دست یافته است یا خیر.
پرتاب موشک به عمق خاک پاکستان نشاندهنده سطح بالای ریسکپذیری مودی در مقایسه با رهبران پیشین هند بود، اما پذیرش ناگهانی آتشبس، او را در معرض انتقادهای کمسابقهای در داخل کشور قرار داده است.